Monday, April 24, 2017

რატომ გამოიწვია ილია ორბელიანმა ნიკოლოზ ბარათაშვილი დუელში?

ნაწყვეტი როსტომ ჩხეიძის წიგნიდან - „ქართული დუელიანა“

ილია ორბელიანი, თავს შეურაცხყოფილად რომ იგრძნობდა,დუელში გამოიწვევდა ნიკოლოზ ბარათაშვილს - საკუთარ დისწულს. 

ესაა პირველი ქართული დუელი, რაც მემუარულმა ლიტერატურამ შემოგვინახა, თავისებური არქეტიპი, რომელმაც - როგორც გენებოთ, ისე ახსენით - ერთგვარად განსაზღვრა შურისგების ამ თავისებური ნაირსახეობის ქართული ნაკადი.

და ილია ორბელიანიც აჰყვებოდა ამ საზოგადოებრივ მორალს, როდესაც გააბეზრებდა მაღალაშვილის დამცინავი რეპლიკები, ენამახვილობით ცნობილი ყმაწვილი კაცისა.

ბარათაშვილი რაღა შუაშია?

რა შუაშია და - მეგობრობდა მაღალაშვილთან, მოსწონდა მისი ენამახვილობა, თვითონაც შეეშველებოდა ხოლმე და მაშინაც არ იხევდა უკან, როდესაც მისი მეგობარი ილიკო ორბელიანსაც მისდგებოდა და გარშემომყოფთ მასზე აცინებდა. ბარათაშვილიც ჩაურთავდა და ჩაურთავდა მახვილ ფრაზებს. ილიკო თავშეკავებას ინარჩუნებდა, უკვირდათ კიდეც, ამდენ ხანს როგორი მოთმინებით იტანს დაცინვასო, მაგრამ ბოლოსდაბოლოს მასაც აევსებოდა მოთმინების ფიალა და ერთ თავყრილობაზე იმ განზრახვით წავიდოდა, თუ კიდევ რაიმე შემომკადრა მაღალაშვილმა, უსათუოდ ჩხუბს ავუტეხავს და ხმალში გამოვიწვევო.

ისე მოხდებოდა, რომ იმ დღეს იქ მაღალაშვილი არ მივიდოდა და ილიკო გაგულისებასა და ჟინს ბარათაშვილზე ამოიყრიდა - რა დისწულობა, რისი დისწულობა, ისე აღრენილიყო, უწყინარი შეხუმრების პასუხად მაშინვე დუელში გამოითხოვდა.

იქ მყოფი ამხანაგები, მათ შორის ლევან მელიქიშვილი, შეეცდებოდნენ ხუმრობაში გაეტარებინათ ეს გამოთხოვა, მაგრამ შერიგებას ვერაფრით რომ ვერ მოახერხებდნენ, მოპირისპირენი სეკუნდანტებს აირჩევდნენ.

ილია ორბელიანი ყაბარდოელ ატაჟუკინს.

ნიკოლოზ ბარათაშვილი - მაღალაშვილს.

დაინიშნებოდა დრო, ადგილი და გაემგზავრებოდნენ დუელიანტებიცა და სეკუნდანტებიც ფეხით.

პირობას დადებდნენ, ვინც ცოცხალი და უვნებელი გადარჩება, დაზიანებული უნდა მიიყვანოს ჭირისუფალთან ან მკვდარი, ან ცოცხალიო.

თითქოს სხვადასხვა ჭირუსუფალი ჰყოლოდეთ!..

გზად ლევან მელიქიშვილი გამხნევებას რომ დაუწყებდა ბარათაშვილს, ორბელიანი ყურს მოჰკრავდა და წყენით ეტყოდა:

- მე კი არ გებრალები, ლევან?

- არა, არ მებრალები, იმიტომ, რომ შენ ხარ მიზეზი ამ დუელისა, - ისეთი საყვედურით მიუგებს ის, თითქოს ოინბაზური ჩანაფიქრის მონაწილე - და სულაც შთამაგონებელი - არ იყოს და წინასწარვე არ იცოდეს, თუ რითი გათავდება დუელი.

მიველნ დანიშნულ ადგილას, გაზომავენ მანძილს ნაბიჯებით, დატენიან დამბაჩებს და მოპირდაპირეებსაც დააყენებენ.

კი მაგრამ, სად არის ეს „დანიშნული ადგილი“ ანდა როდის მოხდა ეს - კინაღამ საბედისწერო - ეპიზოდი?

იონა მეუნარგია ამის თაობაზე ნიშანდობლივ არაფერს გვამცნობს, მაგრამ სოლომონ ცაიშვილი მისი ორტომეულის - „ქართველი მწერლები“ - გამოცემისთვის დართულ ვრცელ ექსკურსში საგანგებოდ დაინტერესდებოდა ამ დეტალების დაზუსტებით და ლევან მელიქიშვილის ნაამბობის პირვანდელი ვარიანტის წაშლილი სტრიქონების მიხედვით დროს აღადგენდა, როგორც: 1841 წლის შემოდგომას. ხოლო „დანიშნულ ადგილს“ ასე ივარაუდებდა: რაკიღა ეს ადგილი ქვევით, მხოლოდ ფეხით ჩასასვლელი მხარისაკენ ყოფილა, ასეთი მიდამო მაშინდელ თბილისში ორთაჭალის ბაღები, რიყე და მადათოვის კუნძული თუ იყო - ორბელიანთ უბნის უკან, მტკვრის პირას. და ყველაზე საფიქრებელი სწორედ მადათოვის კუნძულია - ორბელიანთა უბნისა (ილია სადაც სახლობს) და ანჩისხატის უბნის (ბარათაშვილი სადაც სახლობს) მცხოვრებთა შეხვედრა უთუოდ ყაბახის მიდამოებში უნდა მომხდარიყო. „ჩასასვლელი“ ადგილიც აქედან მადათოვის კუნძულის მტკვრის ნაპირები იყო, საიდანაც ადვილად შეიძლებოდა წაყვანა დამარცხებული დუელიანტისაო.

შალვა ჩხეტია კი იმ გარემოებას მიაქცევდა ყურადღბას და შესაფერის დოკუმენტურ ცნობასაც მოიპოვებდა, რომ დუელს თურმე ხელს უწყობდა ერთი საპიორის ოფიცერი, ვინმე მატინოვი, ვისაც იონა მეუნარგია პოეტის მეგობართა შორის ასახელებს. იმას გაუღვივებია ცეცხლი და ლამის საბედისწეროდაც გადაუქცევია ბიძა-დისწულის შეხუმრება-ქილიკობანი.

ჯერ კი დანიშნულ ადგილას დგანან, მანძილი ნაბიჯებით გადაუზომავთ, დამბაჩები დაუტენიათ და დუელიანტებიც პირისპირ შეჰყურებენ ერთმანეთს.

და ჯერჯერობით ყოველივე ისე ხდება, ასეთ ვითარებას როგორც შეჰფერის.

ილია ორბელიანს, მაღალს, მაღალ ადგილზე დააყენებენ, ნიკოლოზ ბარათაშვილს, დაბალს, დაბალ ადგილზე, და სეკუნდანტის ხმაზე - ერთი, ორი, სამი - მოწინააღმდეგენი გამოუშლიან ჩახმახს.

ისეც გრძელდება - დუელის შესაფერისად.

იგრიალებს ბარათაშვილის დამბაჩა, ორბელიანის ფალიაში კი მხოლოდ წამალი ამოიწვება. იმას ეგონება, მომატყუესო, და ჩაბერავდა სულს დამბაჩას. მაგრამ ნახავდა თუ არა, გატენილიაო, მოითხოვდა სროლის განმეორებას. მეორეჯერაც გავარდებოდა დამბაჩა და... ბარათაშვილი წაიქცეოდა.

მოვკალიო, გაუელვებდა თუ არა ეს ფიქრი ილიას, მაშინვე გადაეწმინდებოდა გონება და სასოწარკვეილი მივარდებოდა თავის დისწულს, დასწვდებოდა და, შიშით გაოგნებული, მწოლიარეს ჯიბის ახლოს მოავლებდა ხელს.

და „მკვდრის“ ხმა მოესმის:

- აი, ქიშმიში მაქვს, ქიშმიში! ჯიბიდან არ ამომაცალო!

- უი, შენ დაგწყევლოს... შე შეჩვენებულო, გული რად გამიხეთქე, - სულს მოითქვამს ჭკუაზე გადასული ორბელიანი.

ასე გადაიქცა ტრაგედია კომიკურ სცენად, კიდევ ერთ სახალისო, ოინბაზურ ეპიზოდად მაშინდელ ყმაწვილკაცთა ცხოვრებაში, გახსენება რომ არა და არ მოწყინდებოდათ; ოღონდ ათწლეულთა შემდგომ იონა მეუნარგიას რომ არ ჩაეწერა ლევან მელიქიშვილსია და ნიკო ერისთავისაგან, უკვალოდ წაგვეკარგებოდა ეს მრავალმხრივ დამაფიქრებელი დუელი.

ქიშმიში მაქვსო, - ხითხითებდა ბარათაშვილი და გონება ეწმინდებოდა ორბელიანს, ვინც ისედაც მიხვდებოდა თანამეინახეთა ოინბაზობას, მაგრამ სიცილ-ხარხარით მაინც აუხსნიდნენ: დამბაჩები უტყვიოდ გავტენეთო.

პირველი სროლის შემდეგ საიდუმლო რომ არ გამოაშკარავებულიყო, მაღალაშვილი წასჩურჩულებდა მეგობარს: დამბაჩა გავარდება თუ არა, უსათუოდ წაიქეციო.


როსტომ ჩხეიძე - ქართული დუელიანა
„ალექსანდრე ორბელიანის საზოგადოება“, თბილისი, 2011წ.

შეგონებები წარსულიდან #20 - ციცერონი

მსოფლიო გამოჩენილ ადამიანთა აზრები და გამონათქვამები, აფორიზმები, ანდაზები და ხალხური თქმები, რომლებიც წლების განმავლობაში იბეჭდებოდა ილია ჭავჭავაძის „ივერიაში“ „დამაკვირდის“ რუბრიკით.

***

შეცდომა - ხვედრია კაცისა. 

*** 

შიშველის ტანის გამოჩენა დასაწყისია მრუშობისა. 

*** 

ფულია ყველა მოქმედების სათავე და მიზეზი.

***

ხასიათი ცხოვრების ბედსა და უბედობასა, ბრძოლასა, მარცხსა და გამარჯვებაში იჭედება.

***

დაზოგვა - დიდი შემოსავალია.

***

ვიდრე სუნთქავს ადამიანი, იმედოვნებს კიდეც.

***

რაც მართებულია - ღირსია პატივის; რაც ღირსია პატივის, ის ყოველთვის მართებულია. 

Saturday, April 22, 2017

ფლობერის, პრუსტის და ჰიუგოს დღიურები აუქციონზე გაიყიდება

გუსტავ ფლობერის, მარსელ პრუსტისა და ვიქტორ ჰიუგოს დღიურები აუქციონზე გაიყიდება. მათ შორის იქნება ფლობერის წერილი, რომელშიც ის რომან „მადამ ბოვარის“ იცავს. შეგახსენებთ, რომ ნაწარმოების გამო ავტორს ზნეობრივი ნორმების დარღვევაში სდებდნენ ბრალს.

„ეს რომანი ახალგაზრდა ქალებისთვის არ დამიწერია, მე მას მამაკაცებისთვის და ლიტერატურიასთვის ვწერდი“ - ნათქვამია ფლობერის 1857 წლით დათარიღებულ წერილში.

საინტერესოა ჰიუგოს ჩანაწერებიც, რომლებიც მან კუნძულ გერნსიზე გადასახლების დროს გააკეთა. დღიურში სპირიტულ სეანსებზეა მოთხრობილი. ამის გამო ჰიუგოს ეს დღიური დიდი ხნის განმავლობაში საიდუმლოდ ინახებოდა.

მარსელ პრუსტი კი ერთ-ერთ წერილში სახლის პატრონის შვილს მიმართავს და ამბობს, რომ ბინის კედლები ძალიან თხელია და მას ხშირად ესმის ხმა მეზობლის საძინებლიდან.

კიდევ ერთი უნიკალური ლოტი ბერტოლდ ბრეხტის პიესა - „გალილეოს ცხოვრებაა“.

აუქციონზე ამ პიესის რარიტეტული, პირველი გამოცემის, საწყისი ფასი 700 ათასი ევრო იქნება.

საერთო ჯამში ჟენევაში მცხოვრები კოლექციონერის ჟან ბონას კუთვნილი ნოვთების ღირებულება 3 მილიონ ევროს შეადგენს.

აუქციონი 26 აპრილს გაიმართება

წყარო: Flashnews
წყარო/ფოტო:Guardian

Friday, April 21, 2017

გერმანელთა შემოსვლა საქართველოში

1918 წლის 13 ივნისს ტფილისში დეკლარაცია გამოქვეყნდა, რომელშიც ეწერა: „საქართველოს ხელისუფლება თავის ხალხს აუწყებს, რომ გერმანული ჯარი, რომელიც ტფილისშია შემოსული, საქართველოს მთავრობამ მოიწვია საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საზღვრების დასაცავად, მთავრობის სახელითა და მასთან სრული თანხმობით სამოქმედოდ“. 

თავად გერმანელებს თავიანთი ამოცანა უფრო ფართოდ ესმოდათ. კარლ კაუცკი წერდა, რომ გერმანელები საწარმოო ძალების ორგანიზების მიზნით ჩამოვიდნენ, რადგან ქართული წიაღისეული, განსაკუთრებით, მანგანუმი ესაჭიროებოდათო. საქართველოს ექსპოლატაციის ამოცანა მათ შესაშური გაწაფულობით შეასრულეს. თუმცა, გერმანული ჯარის დისციპლინირებულობამ, ოფიცერთა მეგობრულმა ქცევამ და მათი ადმინისტრაციის გააზრებულმა, გონივრულმა მუშაობამ გერმანული ოკუპაცია მოსახლეობაში მართლაც რომ პოპულარული გახადა. კაუცკი სამართლიანად წერდა, რომ:

„საქართველო ამ ომის წლებში იმ იშვიათ ქვეყანათაგანია, სადაც გერმანულმა არმიამ გერმანიისათვის სასარგებლო პროპაგანდისტული სამუშაო შეასრულა“.


***

ვილჰელმ II და ლუდენდორფი ფონ ლოსოვის იმ მოსაზრებას იზიარებდნენ, რომ საქართველოსა და გერმანიას შორის ახლო ურთიერთობები უნდა დამყარებულიყო. იმპერატორის კარზე იმაზეც კი საუბრობდნენ, საქართველოში მონარქია აღდგენილიყო და ტახტზე ერთ-ერთი გერმანელი პრინცი ასულიყო. 

(იგულისხმება გერმანიაში 1914 წელს დაარსებული საქართველოს განთავისუფლების კომიტეტის წევრთა გეგმა, საქართველოს რუსეთის იმპერიისგან გერმანელთა დახმარებით განთავისუფლების შემთხვევაში, ქვეყანაში აღედგინათ მონარქია და ქართულ ტახტზე დაესვათ გერმანიის იმპერატორის ვილჰელმ II-ის ვაჟი იოაჰიმი. გერმანელი პრინცის ახლადდაარსებულ სახელმწიფოთა ტახტზე ასვლა, იმ დროისთვის მცირე სახელმწიფოთა შექმნის და გერმანიის დახმარებით მათ მიერ დამოუკიდებლობის შენარჩუნების მეტ-ნაკლებად მიღებული პრაქტიკა იყო. მაგალითად, სწორედ ასე შეძლო ბულგარეთის დიდმა მთავარმა ფერდინანდმა, რომელიც საკსენ-კობურგ-გოთას დინასტიას მიეკუთვნებოდა, 1908 წელს გერმანული იმპერიის დახმარებით ოსმალეთისგან დამოუკიდებლობის გამოცხადება და ბულგარეთის სამეფოს დაარსება. პირველი მსოფლიო ომის დროს მსგავსი პროექტი ჰქონდა ფინეთის დამოუკიდებლობისთვის მებრძოლ ზოგ ფინელ აქტივისტსაც).

ქართული დელეგაციის წევრთან, ავალოვთან, საუბრისას გემრნალმა დიპლომატმა იკითხა, შეინიშნებოდა თუ არა საქართველოში მონარქისტული ტენდენციები. ავალოვმა მას დაბეჯითებით მოახსენა, რომ მოსახლეობის განწყობები საქართველოში მეტწილად რესპუბლიკური იყო. თავის მხრივ, ავალოვმაც ჰკითხრა გერმანელს, თუ როგორ წარმოედგინა მას ურთიერთობები რაიხსა და საქართველოს შორის. გერმანელი დიპლომატის პასუხი საკმაოდ მეტყველი გამოდგა. მან ავალოვს მიუგო, გერმანელების პოზიცია საქართველოში დაახლოებით ისეთი იქნება, როგორიც ბრიტანელებს აქვთ ინდოეთის სათავადო სახელმწიფოებშიო.

ფონ ლოსოვის ენთუზიაზმის, ლუდენდორფის ინტერესისა და თავად კაიზერის მხარდაჭერის მიუხედავად, გერმანიის საგარეო საქმეთა სამინისტროს იურიდიული დეპარტამენტის დირექტორმა ხაზგასმით ფორმალისტური დამოკიდებულება გამოიჩინა და განაცხადა: ვინაიდან საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადების მომენტში, გერმანიასა და რუსეთს შორის უკვე მშვიდობა იყო დამყარებული, საქართვეოს დამოუკიდებლობის ფორმალურად ცნობა გერმანიას მხოლოდ რუსეთის თანხმობით შეუძლიაო.

ამას ვილჰელმშტრასეს (ისტორიული ქუჩა ბერლინის ცენტრში, სადაც გერმანიის იმპერიისა და მესამე რაიხის დროს განლაგებული იყო გერმანიის საგარეო საქმეთა სამინისტრო და სხვა სამთავრობო შენობები. ამ მიზეზით, ისტორიულ ლიტერატურაში ხშირად გამოიყენება როგორც გერმანიის საგარეო საქმეთა სამინისტროს და მთავრობის აღმნიშვნელი სინონიმი) იურისტებსა და ქართული დელეგაციის წევრებს შორის ხანგრძლივი დებატები მოჰყვა. გერმანელები აცხადებდნენ, რომ საქართველომ, როგორც დამოუკიდებელმა სახელმწიფომ, დიდი ხნის წინ შეწყვიტა არსებობა. უკვე ას წელზე მეტია, იგი რუსეთის ნაწილიაო; დამოუკიდებლობის გამოცხადებაზე რაიმე პრეტენზია ბრესტ-ლიტოვსკშიც კი არ წამოუყენებია, ამიტომ გერმანიას de jure მანამ არ შეუძლია საქართველოს ცნობა, სანამ ამას ჯერ რუსეთი არ გააკეთებსო. ამ განაცხადის პასუხად ქართველებმა მათი შემთხვევის განსაკუთრებულობას გაუსვეს ხაზი. მაშ, როგორ იღებდა ფონ ლოსოვი მონაწილეობას ბათუმის კონფერენციაში, თუკი გერმანია საქართველოს დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ არ ცნობდა? - კითხულობდნენ ქართველები.

გერმანელებმა უპასუხეს, რომ ეს მხოლოდ de faqto მონაწილეობა იყო.


***

1918 წლის 27 აგვისტოს, ბერლინში, რუსეთ-გერმანიის შეთანხმებას მოეწერა ხელი. ეს დოკუმენტი ბრესტ-ლიტოვსკის ხელშეკრულების დამატება იყო. 

მისი მე-6 პუნქტი კავკასიას შეეხებოდა, მე-13 პუნქტში კი განცხადებული იყო, რომ რუსეთი გერმანიიის მიერ საქართველოს აღიარების წინააღმდეგი არ იყო.მე-14 პარაგრაფში ეწერა, რომ გერმანია საქართველოს გარეთ, კავკასიაში, შესაძლო სამხედრო მოქმედებების დროს არც ერთ მესამე სახელმწიფოს არ დაეხმარებოდა. რუკაზე სათანადო ზღვარი გაავლეს, და გერმანულმა მხარემ პირობა დადო, რომ მთელ თავის გავლენას გამოიყენებდა, რათა ეს ზღვარი არც ერთ უცხოურ სამხედრო ძალას არ გადაეკვეთა. ხაზით გამოყოფილ ტერიტორიაში ბაქოც მოხვდა. სანაცვლოდ, გერმანიას ბაქოს ნავთობწარმოების ერთი მეოთხედი აღუთქვეს.

რაკი რუსეთის თანხმობა მოიპოვეს, გერმანიამ და საქართველომ ხელშეკრულების ტექსტზე განაგრძეს მუშაობა. 3 ოქტომბრისთვის დოკუმენტი ხელმოსაწერად უკვე მზად იყო.

[...]

ხელშეკრულების მე-6 თავი ეხებოდა საქართველოში მყოფ გერმანელ კოლონისტებს, რომელთა უმეტესობა იქ მეცხრამეტე საუკუნეში იყო დასახლებული. საქართველოს მოქალაქეთა თანაბარ უფლებებს ანიჭებდა.

მე-7 თავი განსაკუთრებული გარანტიით უზრუნველჰყოფდა საქართველოში არსებულ გერმანულ ეკლესიებსა და სკოლებს, და გერმანელებს არქეოლოგიური გათხრების წარმოების უფლებას აძლევდა. მერვე და უკანასკნელი თავი ხელშეკრულების რატიფიცირების დეტალებს შეეხებოდა. თუმცა, ომში გერმანელთა დამარცხებამ, ხელშეკრულების ხელმოწერას ხელი შეუშალა.

ფირუზ ქაზემზადე - ბრძოლა ამიერკავკასიისთვის 1917-1921
მთარგმნელი - ქეთი ქანთარია

ქართულ ენაზე ითარგმნა საქართველოს წიგნის ეროვნული ცენტრისა და კავკასიის განვითარების ფონდის ხელშეწყობით. 

გამომცემლობა „პოეზია“, 2016წ.

Thursday, April 20, 2017

შუბღალავნი - ვინ არიან დეინერის ტარგარიენის მებრძოლები?

შეუბღალავნი შუბის და ფარ-დაშნის ოსტატები არიან. სიცხეს თუ გრძნობენ, ამას ვერაფრით შეატყობთ. მწყობრში ისე დგანან, აგურისგან ნაშენი გეგონებათ. უძრავი თვალებით წინ იცქირებიან. სხეულს მხოლოდ თეძოებზე შემოკრული თეთრი ტილოს ნაჭერი უფარავთ, თავზე კი კონუსური ბრინჯაოს მუზარადები ახურებთ, ერთი ფუტის სიგრძის ბასრი წვეტით რომ გვირგვინდება. 

შეუბღალავებად პატარებს ირჩევენ, სიმაღლის, სისწრაფის, ძალის მიხედვით. წვრთნას ხუთი წლიდან იწყებენ. ყოველდღე, გათენებიდან დაღამებამდე ვარჯიშობენ, სანამ სრულყოფილად არ ისწავლაინ დაშნის, ფარის და სამი შუბის ხმარებას.

ვარჯიში უკიდურესად მკაცრია: სამიდან მხოლოდ ერთი ბიჭი რჩება ცოცხალი. ეს ყველამ იცის. შეუბღალავნი ამბობენ, რომ იმ დღეს, როდესაც წვეტიან მუზარადებს დაახურავენ, სიძნელე უკან აქვთ მოტოვებული, რადგან რა დავალებაც არ უნდა დაეკისროთ, წვრთნაზე უფრო მძიმე მაინც აღარაფერი იქნება.

წვეტიანი ქუდის მოსაპოვებლად შეუბღალავი მოვალეა, აიღოს ვერცხლის მარკა, წავიდეს მონათა ბაზარზე, იპოვოს რომელიმე აჩხავლებული ახალშობილი და დედის თვალწინ მოკლას. ამგვარად რწმუნდებიან, რომ მასში სისუსტის ნატამალიც აღარაა დარჩენილი.

***

შეუბღალავები ყველანი საჭურისები არიან. დასაჭურისებისას, როგორც წესი, ბიჭებს კვერცხებს აჭრიან, მაგრამ ასოს უტოვებენ. ასეთი არსება შვილს ვერ ჩასახავს, მაგრამ ხშირად ხდება, რომ მამაკაცურად გამოსადეგი რჩება. ზოგან კი ასოსაც აჭრიან.... შეუბღალავები დედამიწაზე ყველაზე უბიწო არსებები არიან!!!

დასაჭურისების დღეს ყველა ბიჭს ლეკვს აძლევენ. პირველი წლის ბოლოს მისი დახრჩობა ევალებათ. ვინც ვერ შვრება, კლავენ და მის ნეშტს გადარჩენილ ძაღლს აჭმევენ.

***

შეუბღალავნი კაცები არ არიან. სიკვდილი მათთვის არაფერია, დახეიბრება კი - არაფერზე ნაკლები. ისინი საკუთარ ხმლებზე არიან დაქორწინებულები იმგვარად, რომ მათ ვერა ქალი, ვერა კაცი ვერ აცდუნებს. შეუბღალავებს ალაფი არ ხიბლავთ. საკუთარი იარაღის გარდა არაფერი გააჩნიათ. სახელებიც კი...

სხვა მონები შეიძლება იპარავდნენ ან აგროვებდნენ ვერცხლს იმ იმედით, რომ თავისუფლებას იყიდიან, მაგრამ შეუბღალავებს არ სჭირდებათ თავისუფლება. საკუთარი ვალის გარდა სხვა ცხოვრება მათ არ გააჩნიათ. ჯარისკაცები არიან, მეტი არაფერი.

***

შეუბღალავებს მეთაური თავად უნდა დაუნიშნო. ისინი მორჩილებისთვის იწვრთნებიან და არა - ფიქრისთვის. 

ძალაზე უკეთსი რამ  - დისციპლინა აქვთ. მათზე უფრო ძლიერები, სწრაფები და ახოვნები სხვებიც შეიძლება იყვნენ, ზოგი, იქნებ, ხმლის, შუბის და ფარის ხმარებაშიც გაუტოლდეს. მაგრამ ზღვებს შორის ვერც ერთ მიწაზე ვერ ნახავთ მათსავით მორჩილებს.

ამქვეყნად საუკეთესო ქვეითი მებრძოლები არიან და თითოეული მათგანი მრავალწლიანი წვრთნის ნაყოფია. შეუბღალავი ჰგავს ვალირიულ ფოლადს, რომელსაც გაუთავებლად კეცავენ და ჭედენ მრავალი წლის განმავლობაში, სანამ დედამიწაზე ყველაზე უფრო მტკიცე და დრეკად ხმალს არ მიიღებენ.

ტკივილს ვერ გრძნობენ - ეს „სიმამაცის ღვინის“ შედეგია. ის მზადდება მომაკვდინებელი ღამისბინდით, მძორის ბუზის ჭუპრით, შავი ლოტოსის ფესვით და ბევრი სხვა საიდუმლო რაღაცით.

დასაჭურისების დღიდანვე, ყოველი ჭამის დროს, „სიმამაცის ღვინოს“ სვამენ და ყოველი განვლილი წლის კვალდაკვალ ნაკლებს და ნაკლებს გრძნობენ. ეს მათ ბრძოლაში უშიშარს ხდის. მათი წამებაც შეუძლებელია. საიდუმლო შეუბღალავის ხელში მუდამ დაცული იქნება.

ავტორი - გიორგი ჭეიშვილი

Wednesday, April 19, 2017

ჰარუკი მურაკამი - უფერული ცუკურუ ტაძაკი და მისი პილიგრიმობის წლები

გამარჯვების სურვილია მნიშვნელოვანი, რეალურ სამყაროში ყოველთვის ვერ გაიმარჯვებ. ხან გაიმარჯვებ, ხან დამარცხდები.

***

ნათელი მიზნების დასახვა ცხოვრებას აიოლებს.

***

შეგვიძლია, მოგონებებს თავი მოუხუფო, მაგრამ ისტორიას, რომელმაც ისინი დაგიტოვა, ვერ წაშლი.

***

ისტორიას ვერ შეცვლი, ვერ წაშლი. ეგ საკუთარი თავის დანგრევის ტოლფასი იქნება.

***

არსებობს ფიქრები, რომლებიც, რაც უნდა მოხდეს, არ უნდა გამოამჟღავნო.

***

ეჭვიანობა ყველაზე უსასოო ციხე იყო სამყაროში. ეჭვიანობა ისეთი რამ არ იყო, სადაც ვიღაც სხვა შეიტყუებს კაცს, არამედ ის საკანი, სადაც თავისივე ნებით შედიოდა, კარს კეტავდა და გასაღებს მალავდა. და ქვეყნად არც ერთმა სხვა სულიერმა არ იცოდა, იქ რომ იყო გამოკეტილი ის ვიღაც. რა თქმა უნდა, თუკი გაქცევას მოინდომებდა, შეძლებდა კიდეც. ეს ციხე ხომ, ბოლოს და ბოლოს, მისივე გული იყო. მაგრამ ვერ გადაეწყვიტა. გული გაუქვავდა. სწორედ ეგ იყო ეჭვიანობის მთავარი არსიც.

***

ჩვევაში გაუჯდა თანდათან კითხვა. და ეს ისეთი ჩვევა იყო, ცხოვრებაში წინ რომ წასწევდა.

***

იდეები წვერივითაა, ვიდრე არ წამოგეზრდება, არ გაქვს. ვოლტერმა თქვა ეს.

***

ხუთივე ოცდაათი წლისა იყო - იმ ასაკისა, როცა აღარავინ ოცნებობს ჰარმონიული თემის ჩამოყალიბებაზე.

***

მსოფლიოს მოსახლეობის ნახევარს მაინც თავისი სახელი არ მოსწონს.

***

სახელი მამამისმა უბოძა. მის დაბადებამდე დიდი ხნით ადრე მამამისს უკვე გადაეწყვიტა მისი სახელი. რატომ - გაუგებარია. შეიძლება იმის გამო, რომ მამამისმა თავისი ცხოვრების უამრავი წელი ისე გაატარა, რომ საკუთარი ხელით არაფერი გაუკეთებია.

***

იმას, ვისაც თავისუფლებას წაართმევენ, ბოლოს აუცილებლად შესძულდება ვინმე.

***

ორიგინალურობა სხვა არაფერია, თუ არა გონივრული იმიტაცია. ასე თქვა რეალისტმა ვოლტერმა.

***

ყველაფერს თავისი საზღვრები აქვს. ეს აზროვნებაზეც ვრცელდება. საზღვრებმა არ უნდა შეგაშინოს და არც საზღვრების მოშლას უნდა უფრთხოდე. ყველაზე მნიშვნელოვანი რამ ეგაა, თავისუფლება თუ გინდა - აფასებდე და გძაგდეს საზღვრები. ძალიან მნიშვნელოვანია იმის ცოდნა, რომ ცხოვრებაში მეორეული რამეებიც არსებობს.

***

როცა ამბავს თხზავ, ყოველ ჯერზე, როცა ხელახლა ყვები, დეტალები იცვლება. ამბის შელამაზებას ცდილობ და გავიწყდება, ადრე რას მოჰყევი.

***

რაც უნდა ჩუმად და მყუდროდ გეჩვენებოდეს ვინმეს ცხოვრება, მის წარსულში მაინც მოიძებნება ისეთი დრო, როცა თავი ჩიხში გამომწყვდეულად უგრძნია, დრო, როცა ოდნავ გადასულა ჭკუიდან. მგონი, ყოველ ადამიანს სჭირდება, რომ ცხოვრებაში ასეთი რამ შეემთხვას.

***

ზოგჯერ კარგია ნიჭის ქონა. მომხიბვლელად გამოიყურება ნიჭიერი ადამიანი, ყურადღებას იქცევს, თუ გაუმართლებს, ასე ფულსაც იშოვის. ქალები ბუზებივით დაეხვევიან. ამ მხრივ, ნიჭის ქონა უნიჭობას სჯობს. მაგრამ ნიჭი მხოლოდ მაშინ ვლინდება, თუ დაუზარელ ფიზიკურ და მენტალურ ენერგიას იყენებს კაცი. მაგრამ საკმარისია, ერთადერთი ჭანჭიკი მოეშალოს გონებაში, ან რამე ფუნქცია დაერღვეს სხეულში, და ნიჭის გამოვლენას მაშინვე წინ ეღობება რაღაც.

მყიფეა ადამიანის სხეული. ის კომპლექსური სისტემაა, რომლის დაზიანება ძალზე ტრივიალურ რამეს შეუძლია, და ხშირად, რამე რომ დაზიანდება, ძალიან რთული ხდება მისი შეკეთება. ატკივებულ მხარს რამე ეშველება, მაგრამ ბევრი ისეთიც დაემართება ადამიანს, რომელსაც ვერაფერს უშველის. შეიძლება, ნიჭი ის ფუნდამენტია, რომელზეც დგას ადამიანი, მაგრამ, ამასთანავე, ისეთი არასანდოა, რომ არავინ იცის, მომდევნო წამს რა მოხდება, შესაბამისად, რა აზრი უნდა ჰქონდეს ნიჭის ქონას?

***

მოცარტი და შუბერტი ახალგაზრდები დაიხოცნენ, მაგრამ მათი მუსიკა დღემდე ცოცხალია. ეგეთი ნიჭი გამონაკლისია. ძირითადად, იმათ, ვინც გენიალური ნიჭით იყო დაჯილდოებული, საფასურის გადახდა მოუწიათ სანაცვლოდ - ხანმოკლე სიცოცხლის ან უდროო სიკვდილის სახით. ისინი გარიგებას დებენ, სასწორზე აგდებენ თავიანთ სიცოცხლეს. ამ გარიგებას ღმერთთან დებენ თუ ეშმაკთან, ეგ აღარ ვიცი.

***

უამრავი არაფრისმაქნისი, უვარგისი ადამიანის სიკვდილი მინახავს, თუ იმ ადამიანებს გამოუვიდათ, მეც როგორმე გავუმკლავდები.

***

ეს არც სიზმარი იყო, არც ილუზია. სინამდვილე უნდა ყოფილიყო. თუმცა წონა აკლდა, წონა, რომელსაც სინამდვილისგან მოელი.

***

სახლი მალე აავსო ახალდაფქული ყავის სურნელმა, სურნელმა, რომელიც ღამეს დღისაგან მიჯნავს.

***

ყველას რაღაც გამოსდის კარგად.

***

იმდენად გულგრილ სამყაროში ვცხოვრობთ, და ამის მიუხედავად, მაინც უზარმაზარი ინფორმაციის მოძიება შეგვიძლია სხვებზე. თუ მოისურვებ, ვინმეს შესახებ ცნობები შეკრიბო, არ გაგიჭირდება. და მაინც, თითქმის არაფერი ვიცით ხოლმე ერთმანეთის ცხოვრებაზე.

***

მობილური ტელეფონები ისეთი მოსახერხებელია, რომ მოუხერხებელი გახდა.

***

უმეტესობას არ ანაღვლებს სხვების ბრძანებებს რომ ასრულებს. სინამდვილეში, მათ უხარიათ კიდეც, სხვა რომ ეუბნება, რა აკეთონ. შეიძლება დაიწუწუნონ, მაგრამ გულწრფელად არ ადარდებთ ეგ. მხოლოდ და მხოლოდ ჩვევა აქვთ შეძენილი ბუზღუნისა. რომ უთხრა, თვითონ მოიფიქრონ რამე, დამოუკიდებლად მიიღონ გადაწყვეტილება და მასზე პასუხისმგებლობა აიღონ, ვერაფერს გახდებიან.

***

რელიგიური კულტები და პერსონალური განვითარების სემინარები ძირითადად იმის ცდაში არიან, რომ ფული დასტყუონ ადამიანს, ამისთვის, ტვინს გამოურეცხავენ ხოლმე მსმენელს.

***

ვინც ნამდვილად დამოუკიდებლად აზროვნებს ჯობია თავი დაანებო და ტყუილად არ ეცადო მათ გასულელებას. ყოველ სისტემას სჭირდება მათნაირი ელიტარული ხალხი. თუ ყველაფერი წესისამებრ წარიმართება, ისინი მმართველ პოზიციებზე მოხვდებიან.

***

არიან კიდევ ისეთები, ვინც იღებს ზემოდან წამოსულ ბრძანებებს და იმას აკეთებს, რასაც დაავალებენ. ასეთია ადამიანების უმეტესობა. ჩემი უხეში გამოთვლებით, მოსახლეობის 85 პროცენტი ასეთია.

***

ყველაფერი იმიჯია. მნიშვნელოვანი ისაა, რას ილაპარაკებენ შენზე. და როცა კარგ რეპუტაციას მოიპოვებ, შენი დროც დადგება.

***

ზოგჯერ სიმართლე ქვიშაში ჩაფლულ ქალაქს მაგონებს. დრო რომ გადის, ქვიშა იკლებს, იფანტება და გამოჩნდება ის, რაც დაფარული იყო.

***

შეიძლება მოგონებებს თავი მოუხუფო, მაგრამ ისტორიას, რომელმაც ისინი დაგიტოვა, ვერ გადაშლი.

***

ნიჭი კონტეინერს ჰგავს. რამდენი გინდა ივარჯიში, მისი მოცულობა არასოდეს შეიცვლება. მხოლოდ და მხოლოდ იმავე მოცულობის წყალს დაიტევს და ვერავითარ შემთხვევაში მეტს ვერა.

***

ცხოვრების მანძილზე თანდათანობით ვახერხებთ შევიცნოთ ჩვენი თავი, და რაც მეტს აღმოვაჩენთ, უფრო მეტად ვკარგავთ საკუთარ თავებს.

***

ადამიანებს ხშირად არასწორად ესმით სიტყვა „გავრცელებულის“ მნიშვნელობა, თუნდაც რაღაც ტენდენცია გავრცელებული იყოს, ეგ არ ნიშნავს იმას, რომ ის ადამიანთა შორის გაბატონდება.

***

არის რაღაცეები, რასაც გოგონები მხოლოდ და მხოლოდ ერთმანეთს უყვებიან. და ეგ ამბები არასოდეს ქალთა სამყაროდან არ ჟონავს. ზოგჯერ ეს მხოლოდ და მხოლოდ ჭორია, მაგრამ არის საიდუმლოები, რომლებსაც გულმოდგინედ ვიცავთ, ისე, რომ ბიჭებმა არასოდეს შეიტყონ.

***

ადამიანები მუდმივ მოძრაობაში არიან, არასოდეს ჩერდებიან. არავინ იცის, რა მოხდება მომავალში.

***

ტკივილის განცდა რომ შემიძლია, ეგეც კარგია. შარში მაშინ გაქვს თავი გაყოფილი, როცა ტკივილს უკვე ვეღარ გრძნობ.

***

ყველას აქვს თავისი შინაგანი ხმა, თუმცა იშვიათად ახერხებენ მისთვის ყურის დაგდებას.

***

ცხოვრებაში ზოგი რამ ისეთი ჩახლართულია, რომ მისი ახსნა ნებისმიერ ენაზე ჭირს.

***

ადამიანის გული ღამის ჩიტებსა ჰგავს. რაღაცას ელის ჩუმად, მშვიდად, წყნარად, და შემდეგ, დრო რომ მოვა, პირდაპირ მიფრინავს მისკენ.

***

ცხოვრებაში უამრავ რამესთან გიწევს გამკლავება, უამრავ რამესთან, - ერი ბოლოს და ბოლოს ალაპარაკდა, - ერთ რამეს ყოველთვის მეორესთან აქვს კავშირი. ცდი ერთის მოგვარებას, და მაშინვე მეორე წამოყოფს თავს, მაშინვე მასთან მოგიწევს გამკლავება. არ არის ადგილი, ყველაფერი მოაგვარო.

***

პრობლემებისგან გათავისუფლება ადვილი არ არის. თუმცა ეგ იმას არ ნიშნავს, რომ ისინი თავის ნებაზე უნდა მივუშვათ და არაფერს ვეცადოთ. შეიძლება, მოგონებებს თავი მოუხუფო, მაგრამ ისტოიას მაინც ვერ შეცვლი.

***

არის ხუფები, რომლებიც ისე მჭიდროდ ახურავს ქილებს, რომ მათ უკვე ვეღარ მოხსნი.

***

მხოლოდ და მხოლოდ ჰარმონია როდი აკავშირებს გულებს ერთმანეთთან. ისინი ჭრილობებით არიან გადაჯაჭვულნი. ტკივილი ტკივილშია ჩაწნული, სისუსტე - სისუსტეში. არ არსებობს სიჩუმე ამოძახილის გარეშე, მიტევება - სირცხვილის გარეშე, მიღება - დანაკარგის გარეშე. აი, რით იკვებება ჰარმონიის ფესვები.

***

ვინც გადარჩა ვალდებულება აკისრია. ვალდებულება ისაა, რომ ცხოვრება განაგრძონ. იმის მიუხედავად, იქნება თუ არა ეს ცხოვრება იდეალური.

***

და განა ვინმემ დანამდვილებით იცის, თვითონ რას წარმოადგენს?

***

თუ რამე მართლა დიადია, მას პატარა შეცდომა ვერ დაამსხვრევს და ვერ გაანადგურებს.

***

თუ ხარვეზს აღმოაჩენ, მის გამოსწორებას მოგვიანებითაც შეძლებ, ჯერ პირველი ნაბიჯები უნდა გადაიდგას.

***

საჭირო სიტყვები ყოველთვის უდროოდ, დაგვიანებით ადგება კაცს ენაზე.

***

ჩვენი ცხოვრება რთულ, ჩახლართულ მუსიკალურ ნოტებს ჰგავს, სავსეა კრიპტოგრამული ჩანაწერებით, მეთექვსმეტედებითა და ოცდაათწამიანი ნოტებით, და სხვა უცნაური ნიშნებით. თითქმის შეუძლებელია უშეცდომოდ მათი შესრულება, და რომ შეძლო კიდეც, სწორ ხმებადაც რომ გადააქციო, მაინც შეიძლება ადამიანებმა სწორად ვერ გაიგონ, ვერ დააფასონ, შეიძლება არსსა და მნიშვნელობასაც ვერ ჩასწვდნენო. და ვინ მოგცემს გარანტიას იმისა, რომ ეს გახდით ადამიანებს ბედნიერს? რატომ უნდა იყოს სხვათა ცხოვრების ნამოღვაწარი ასეთი ჩახლართული?


ჟაკ-ლუი დავიდი - მარატის სიკვდილი და მკვლელი - ნემსითა და ძაფით...

ჟაკ-ლუი დავიდი - მარატის სიკვდილი, 1793 წ.
ჟაკ-ლუი დავიდი ძალიან დიდი მხატვარია. მისი ცხოვრება გადაჯაჭვული იყო პოლიტიკასთან. თვითონაც იყო გარკვეულწილად პოლიტიკის შემქმნელი და მოუწია ცხოვრება საფრანგეთის რევოლუციის პერიოდში, მხატვარი მაშინ რევოლუციური კონვენტის წევრი იყო. 

რობესპიერი, მარატი, ნაპოლეონი
რობესპიერის მეგობარი იყო და ამავე დროს აქტიურად მეგობრობდა მარატთანაც და მოგვიანებით ნაპოლეონთანაც. ეს ადამიანი იაკობინელი იყო და მასთან ძალიან ბევრი საინტერესო ამბავია დაკავშირებული, თუნდაც ის ფაქტი, რომ მას კულტურის მართვა ჩააბარეს და მან ლუვრი გახსნა და გახადა აბსოლუტურად ხელმისაწვდომი ყველასთვის, უკვე ძალიან დიდი დამსახურებაა. 

ჟან პოლ მარატი, რომელიც ყველაზე სასტიკი ადამიანი იყო, როგორიც შეიძლება წარმოიდგინოს ადამიანმა, არადა ხალხის მეგობარს ეძახდნენ. მარატს ეგზემის ტიპის კანის დაავადება და ამის გამო მუდმივი ტკივილები ჰქონდა. ის, ფაქტობრივად, ლპებოდა, ამიტომ მთელ დღეებს ატარებდა თბილ აბაზანაში, სადაც სამკურნალო ბალახები ეყარა და წერდა სხვადასხვა ადამიანის დასჯის განკარგულებას.

ჟაკ-ლუი დავიდი - მარატის სიკვდილი, დეტალი, 1793 წ.
პოლ ბოდრი - შარლოტა კოდრე, 1860 წ.
ერთ დღეს მარატს კანიდან ჩამოსული ქალი, შარლოტა კორდე დაესხა თავს. შარლოტამ მოითხოვა მარატთან შეხვედრა და მიიტანა ცრუ სია მოღალატეების, რომლებიც უნდა დაესაჯათ და ის მართლაც მიიღო მარატმა. როგორც კი შევიდა ოთახში, დრო იხელთა და გულის არეში ერთი დარტყმით ამ გოგომ მარატი მოკლა. შარლოტა შეიპყრეს და საკანში ჩასვეს. ჟაკ ლუი დავიდს კი უნდა, რომ აღწეროს სახალხო გმირის, მარატის მკვლელობის სცენა. თუმცა სანამ ამას დახატავს, უნდა ნახოს ქალი, რომელმაც მარატი მოკლა. 

ციხეში მოინახულა შარლოტა და დარჩა გაოცებული მკვლელის სილამაზით. მაღალი, თეთრი ქალი, ღია ფერის თმითა და თვალებით, დახვეწილი მანერითა და სასიამოვნო ხმით. მხატვარი ცუდ დღეშია, ერთ მხარეს უნდა დახატოს მარატი, საშინელი კანით, მახინჯი გარეგნობით და მეორე მხარეს უნდა დახატოს „ურჩხული“, მშვენიერი შარლოტა, ულამაზესი, ახლგაზრდა ქალი. მართალია, ჟაკ ლუი დავიდს პოლიტიკაში ბევრი რამ ეშლებოდა, მაგრამ ის წესიერი მხატვარი იყო და ვერ დახატავდა იმას, რაც სინამდვილეში არ იყო.

როგორც მხატვარს, შემიძლია გავიგო, როგორ იტანჯებოდა დავიდი. საბოლოოდ ნახატი, რომელიც დავიდმა შექმნა, გამოვიდა ნამდვილი შედევრი. ეს მხატვარი იყო კომპოზიციის საუკეთესო მცოდნე და მას კომპოზიცია არასდროს ეშლებოდა. ნახატს რომ შეხედავთ, ქვემოთა ნაწილშია სურათი ჩამოწეული, ზედა ნაწილი ცარიელია, არადა კომპოზიცია მოითხოვს, რომ ზევით ფიგურა უნდა იყოს. იქ, სადაც შარლოტა უნდა ყოფილიყო, სიცარიელეა.

მიქელანჯელო - პიეტა
თვითონ მარატის პოზა კი ძალიან წააგავს მიქელანჯელოს პიეტაში მაცხოვრის პოზას, ოღონდ ღვთისმშობლის გარეშე. მან დახატა წამებული ადამიანი, ოღონდ ღვთაებრივის გარეშე. დიდი ხელოვანი და დიდი ხელოვნება ჭეშმარიტებას ბევრად უფრო მძაფრად და რეალურად ამბობს, ვიდრე ყოველგვარი პოლიტიკური მიდრეკილება, მისწრაფებები. თვით დავითიც კი, რომელიც პოლიტიკურად ამდენად ანგაჟირებული იყო, ხელოვნებამ გაათავისუფლა ტყუილებისა და იძულებისგან.


გია ბუღაძე - 200 ამბავი მხატვრობაზე

***

მკვლელი - ნემსითა და ძაფით... 

მარატის სიკვდილი
ჟან-პოლ მარატის მკვლელ შარლოტა კორდეს დაპატიმრებისას ჯიბეში მხოლოდ ნემსი და ძაფი აღმოაჩნდა. ჰკითხეს, რაში გჭირდებოდა ეს საგნებიო. დალეული არისტოკრატი ქალის პასუხი უცნაურთან ერთად მამაცურიც იყო:

შარლოტა კოდრე
- ვიცოდი, მარატის მკვლელს ხალხი გამწეწავდა, ეშაფოტზე კაბაც დახეული მექნებოდა და ბრბო დამცინებდა. ამიტომაც გავიმზადე ნემსი და ძაფი.

ედვარდ მუნკი - მარატის სიკვდილი, 1907 წ.

დიმიტრი შველიძე - თავშესაქცევი ისტორიული ამბები

Tuesday, April 18, 2017

მარკ შაგალის პოეზია - იაკობის კიბე | ბაღი | ჩემი ცრემლები | ჩემი ცრემლები | სამშობლო | დიდი ხანია

იაკობის კიბე

თითქოს ტყე იყოს სამყარო და
მე იქ ოთხით ვიარებოდე.
შიშით განმმსჭვალავს
დაცვენილი ხიდან ფოთოლი.

სიზმარეულში დაძირული, ამ ყველაფერს ვხატავ
და მერე
ტყე – ჩემგან ქმნილი ეს სურათი, თეთრი თოვლით დაიფარება,
პეიზაჟი იმქვეყნიური.
მეც იქ ვარ,
უკვე მერამდენე წელიწადია.

ჟამს ველი, ოდეს არაქაური სასწაული მიმისათუთებს,
გულს გამითბობს და შიშს განაძევებს.
გამომეცხადე შენ, რომელსაც ყოველი მხრით
მოგელოდები.

ო, ხელს ჩავკიდებთ ერთმანეთს და
იაკობის კიბეზე რომ ავმაღლდებით, ჩვენ გავფრინდებით


ბაღი

საღამო. ბაღი,
მთვარით ფენილი. და შენ –
ზღაპარი. და რეზედის
ნაზი შეხება.

გულში ჩამიკრავ
თუ ამბორით დამასაჩუქრებ,
თუ მეტყვი: “წადი”,
და ხელის კვრით გამინაპირებ?

ნაზი შეხება სამყაროსი. შეყვარებული
მოდის საღამო,
რეზედის და ბაღის კეთილსურნელებით
აღვსილა იგი.


ჩემი ცრემლები

ჩემი ცრემლები განა მართლა ცრემლებია – ქვები ცვივიან,
და გალღვებიან და მდინარეს შეერევიან,
წყალსმიცემული ყვავილებივით მიაქვს მდინარეს –
აი, იგი, ჩემი სიცოცხლე, ღმერთო ჩემო, ღმერთო ჩემო, და მერე რისთვის?

აი, იგი, ჩემი სიცოცხლე. ვსუნთქავ.
და გელი.
მე შენ მოგელი.
ვიცი, აქვე ხარ, ჩემს გვერდით ხარ, მაგრამ ჩემგან გადახვეწილ
რომელ შორეთში, ღმერთო ჩემო, ღმერთო ჩემო, და მერე რისთვის?

გზათა და ტყეთა გადამლახავს
ძეხორციელის სიტყვა ჯერ არ გამიგონია.
ღიმილით ვიწყებ ჩემს ყოველ დღეს
შენს მოლოდინში, ღმერთო ჩემო, ღმერთო ჩემო, და მერე რისთვის?

დღეები დღეებს მისდევენ და ჩემი ჯვარი მდუმარედ მიმაქვს.
ფეხს მკრავენ და ხელს მაშველებენ.
ქრება ნათელი და დღე ღამედ გადამქცევია...
ღმერთო ჩემო, ღმერთო ჩემო, რაისთვის დამიტევე მე?


სამშობლო

დუმს მშობლიური ჩემი მხარე...
შენი დუმილით ჩემი სული აისხიპება...
ლოცვა ლოცვაა, - დღე და ღამე არასოდეს გამირჩევია.
მაგრამ ცეცხლოვან მკერდს რამ უწამლოს?
კვლავ მუხლს მოვიყრი,
იმედი ჩემი ფარულია, იდუმალია.

უმხურვალესი ოცნებებით განათებული,
ძღვნად ჩემი სისხლი მომირთმევია,
და ჩემი სუნთქვა, -
ვითარცა ცრემლი, ჩემთა თვალთაგან დადენილი;
მთლად სიცოცხლე მომირთმევია;
აჰა, მწვერვალზე ანაზდეული
თრთოლვა ჰაერის, ლურჯის, მქროლავის.
ხოლო მე,
მშვიდად მოღიმარი,
კუთვნილ სიჩუმეს დავენთქმები, განვესვენები.

ალბათ, დიდია შენი წყრომა, მხარეო ჩემო,
მაგრამ გავხსნილვარ,
როგორც ბოცა საცობახდილი,
როგორც ჭურჭელი, წყლით სავსე და ხელმისაწვდომი.
განშორება წლითი-წლობით განმამტკიცებდა...
ჯერ არ დადგება მიმწუხრი, რომ მე დავბრუნდები
და ჩემს საფლავზე
ფერფლს მიმოაბნევ,
სამშობლოვ ჩემო!


დიდი ხანია

ჟამიდან ჟამზე მსურდა ვინმეს გავსიტყვებოდი,
შორეთიდან გამომეხმო მავანი, მსურდა.
ძახილი ეგე, ფსკერზე შობილი, სულის სიღრმეს ამოარღვევდა,
და ბაგეს ჩემსას მოსწყდებოდა ბუნდოვანი ლოცვა ვარდებზე, -
რომ, მსგავსად ყველა ყვავილისა, ეყვავილათ
მაშინ, როცა ჩემს წინაშე შენ აღჩნდებოდი.

ვიხვეწებოდი და ვითხოვდი. აი, რას ვითხოვ:
კვლავ იქცეს ღამე სილამაზედ,
ჟამი მესამე და უძილო როცა დადგება,
და ღამემ ჩვენმა, ოდინდელმა და შორეულმა,
თავის თავი გაიმეოროს,
რათა მე, თითქმის შიშველი და არაფხიზელი,
შენეული სამყოფისკენ გამოვემართო.

ხოლო შენ სად ხარ?

ძველი სიზმარი – და მე სიზმარს თავდაღწეული.
შენ გაიხსენებ გუშინდელ დღეს:
როგორ გკოცნიდი,
და ბანგი იყო და ბურანი შენი ალერსი –
ჩვენ ხეებს შორის დავრბოდით და
გეძებდი და შენი ძებნით არ ვიღლებოდი.

ხოლო შენ სად ხარ?

მერეკებიან, მაჩქარებენ
ზაფხული და მერე ზამთარი,
ზამთარი და კვლავ გაზაფხული.

საით?

შენს ხელში დღემდე ცოცხლობს, ჯერარდამჭკნარი,
კვლავ შეირხევა თაიგული ჩემეული სიყმაწვილისდროინდელი ყვავილების და
ჩვენს საქორწილო ღამეს ელის - ჩემსას და შენსას.

მტვერს დაუფარავს, წელიწადთა მტვერს დაუფარავს
ცარიელი ჩემი ხელები.
ყველგან გეძიებ და გპოვებ ვერსად.

ხოლო შენ სად ხარ?

დღე ჩემეული, დღე ყოველი, უკუქცეული –
ჩვენ რომ ვიცხოვრეთ, იმ ღამისკენ დაეშურება,
გამიტაცებს თავისთან ერთად.

საით?

მე მინდა და არც მინდა დაბრუნება უკან –
არსაით.

იკეცებიან
ჩემი ფრთები,
მერე ისევ განიშლებიან, რათა მტკიცედ შემოგეხვიონ
და ჩემს გზებს მიგცენ – ცისკენ სავალ გზებს.
და ვიდრე ჩემი ფრენა გასტანს,

მე შენ გეძიებ.

ხოლო შენ სად ხარ?

მე ვიწვდი ხელებს.

ისევ და ისევ
ვცდილობ ფერებად განვასხეულო
სამყარო, შენგან ნაადრევად დატევებული.
მწამს: სული ჩემი, ბაგე ჩემი
შენს შორეულ სიმაღლემდე მოიტანენ
ლოცვას,
ჩემს ძახილს.
ძახილი ეგე უსასრულო სიზმარია,
ჩემეული ნახატებიდან
შენს ფერხთით რომ დაედინება.
ხოლო შენ სად ხარ?



ევროპული და ამერიკული პოეზიის ნიმუშები, 
თარგმნა და ავტორთა შესახებ ცნობები დაურთო დათო ბარბაქაძემ

ვინსენტ ვან გოგის ოცნება - სულის გამოხატვა ფერების მეშვეობით...

 ვინსენტ ვან-გოგი დაიბადა 1853 წელს, ჰოლანდიის სოფელ გროოტ-ზუნდერტში, პროტესტანტი პასტორის ოჯახში. თექვსმეტი წლისა იყო, როდესაც სამხატვრო ფირმა „გუპილში“ დაიწყო სამსახური. აქ ჩამოყალიბდა მისი გემოვნება, რომელიც ფირმის კლიენტების გემოვნებას - შეესატყვისებოდა - ბურჟუაზიული, ტრადიციული და ზომიერი. 

ვინსენტ ვან გოგი 13 წლის ასაკში, 1866 წ.
ვან-გოგი ფირმის სხვადასხვა ფილიალში მუშაობდა - აახენში, ბრიუსელში, ლონდონში, პარიზში, ბევრს კითხულობდა და ათვალიერებდა მუზეუმებს. ამავე წლებში მას შეუყვარდა ქალიშვილი, მაგრამ იგი უარყვეს. მან ისე მტკივნეულად განიცადა ეს დამცირება, რომ პატიოსანი ვაჭრის თანამდებობაც კი ძნელი ასატანი გახდა მისთვის. მის სულში გაიღვიძა აბსოლუტისაკენ მისწრაფებამ, იგი რელიგიას მიენდო და გადაწყვიტა პროტესტანტი პასტორი გამხდარიყო. მაგრამ ვან-გოგმა ვერ დაძლია საუნივერსიტეტო სიბრძნე. და მაშინ იგი სამხრეთ ბელგიის ქვანახშირის რაიონში - ბორინაჟში გაემგზავრა მქადაგებლად. მას სურდა ისე ეცხოვრა, როგორც ჭეშმარიტ ქრისტიანს შეშვენის, გამხდარიყო უკანასკნელ უპოვარზე უფრო ღარიბი და მოყვასისადმი სიყვარულისთვის შეეწირა თავი. მაგრამ ვერც მქადაგებლის მოღვაწეობა შეძლო, რადგან მჭევრმეტყველი არ იყო.

განუწყვეტელი ხელის მოცარვით გულგატეხილი ვან-გოგი ლამის მაწანწალად იქცა, უდიდეს გაჭირვებას განიცდიდა და ერთადერთ მხსნელს ფერწერაში ხედავდა.

ვინსენტ ვან გოგი, 1873 წ.
იგი გააფთრებით შეუდგა ნახატის, ანატომიისა და პერსპექტივის შესწავლას ჯერ ბრიუსელსა და ჰააგაში, სადაც თავისი მამიდაშვილი, მხატვარი მაუვე ამეცადინებდა, შემდეგ კი - ანტვერპენში, სადაც ძალიან გაიტაცა რუბენსმა. მაგრამ მას სძულდა ყოველგვარი სასკოლო დისციპლინა - სწავლას თავი მიანება და დამოუკიდებლად განაგრძო მუშაობა. 1886 წლის მარტში ვან-გოგი პარიზში ჩავიდა, სადაც მას უმცროსი ძმა - ტეოდორი (ტეო) არჩენდა, რომელიც სურათებითა და ესტამპებით ვაჭრობდა.

პარიზში, კორმონის სახელოსნოში, ვან-გოგი ემილ ბერნარს ხვდება, შემდეგ კი - ტულუზ-ლოტრეკს, უსმენს პისაროს რჩევა-დარიგებას, ეცნობა გოგენს და მომსწრე ხდება სიორას ტრიუმფისა - ერთი სიტყვით, აქ იგი ყოველივე იმის ცენტრში აღმოჩნდა, რაც კი რამ იყო ცოცხალი და ახალი ხელოვნებაში.

***

„ფოვისტმა“ მხატვრებმა და ექსპრესიონისტებმა სხვებზე ადრე იგრძნეს ვან-გოგის ხელოვნების განსაკუთრებული მნიშვნელობა და თავიანთ მასწავლებლად აღიარეს იგი. მართალია, საუკეთესონი მათ შორის სეზანს ამჯობინებდნენ, მაგრამ ორივეს ერთნაირად ასახელებდნენ, როგორც თავიანთ „ავტორიტეტებს“, როდესაც ცდილობდნენ გაემართლებინათ სწრაფი შესრულება, უშუალობა და ფერთა შეხამების ინტენსიურობა, რაც დამოკიდებული არ იყო სინათლესა და ჩრდილებზე.

***
ვინსენტ ვან გოგი - ვარსკვლავებიანი ღამე მდინარე რონას ნაპირას, 1888 წ.
მწერლები, რომლებიც ვან-გოგზე წერდნენ, მის წერილებს შეისწავლიდნენ და ცამდე აჰყავდათ იგი, როგორც ადამიანი და მოწმე, და ნაკლებ ყურადღებას აქცევდნენ მის სურათებს, რომლებიც მათთვის ხშირად ამ პიროვნების დანამატი, რაღაც ნაწარმოები სიდიდე უფრო იყო. ბევრი მათგანი უარყოფდა კიდეც მის სურათებს, წინასწარ აკვიატებული აზრის გამო, რაც ან აკადემიურ ტრადიციებს ეყრდნობოდა, ან ფორმის სეზანისეულ სტრუქტურას.

***

ვინსენტ ვან გოგი - ვარსკვლავებიანი ღამე, 1889 წ.
როდესაც ვან-გოგი „ლა-კროს“ ხატავდა, პროვანსი მზით გადარუჯულ მიწად გადაეშალა მხატვარს თვალწინ. ტეოსადმი გაგზავნილ წერილში ვან-გოგი ამბობს:

„ჩემს წინაშე ახლა ყველგან ბრინჯაო და სპილენძი ელვარებს და ყველა ეს ფერი ცის მომწვანო ლაჟვარდს ეხამება, რომელიც სითეთრემდეა გავარვარებული, ყოველივე ეს საოცრად მომხიბვლელ და ჰარმონიულ კოლორიტს ქმნის“.

„მე ახლა პეიზაჟზე ვმუშაობ, ესაა მწიფე თავთავიანი ყანები... იგი ისეთივეა, როგორიც ორი პეიზაჟი მონმარტრის ხედისა, რომლებიც „დამოუკიდებლებთან“ იყო გამოფენილი, მაგრამ ასე მგონია, რომ ეს სურათი უფრო მკვიდრად არის ნაგები და მასში მეტი სტილია“.

***

ვინსენტ ვან გოგი - ყვითელი სახლი, 1888 წ.
არლის პერიოდის მიწურულს (1889 წლის იანვარ-თებერვალში), როდესაც ვან-გოგს უკვე დაეტყო ფისიქური აშლილობის ნიშნები, ჰოსპიტალიდან ახალგამოსული, დამშვიდების ერთ-ერთ მომენტში (რაც უკვე იშვიათად ხდებოდა) თავის ერთ-ერთ უდიდეს შედევრს - „ჩიბუხიან კაცს“ ხატავს.

***

ვინსენტ ვან გოგი - ქალები არლიდან, 1888 წ.
1888 წლის თებერვალში ვან-გოგი არლში ჩავიდა. სექტემბერში იგი წერს:

„მე უკვე სულ სხვა ადამიანად ვგრძნობ თავს, ახალჩამოსული რომ ვიყავი, ისეთი აღარა ვარ. უკვე აღარ მეპარება ეჭვი, აღარ ვყოყმანობ, რამეს რომ ვკიდებ ხელს, და ეს გრძნობა შეიძლება უფრო განმტკიცდეს“.

„ვამჩნევ, რომ ყველაფერი, რაც პარიზში ვისწავლე, ქრება და მე კვლავ ვუბრუნდები საკუთარ აზრებს, რომლებიც ჯერ კიდევ სოფელში დამებადა, იმაზე ადრე, ვიდრე იმპრესიონისტებს გავეცნობოდი. არ გამიკვირდება იმპრესიონისტებმა რომ ჩემი მანერის გაკრიტიკება დაიწყონ, რომელსაც დელაკრუამ უფრო მეტი მისცა, ვიდრე მათმა იდეებმა.

იმის მაგივრად, რომ ზუსტად ავსახი ის, რასაც ვხედავ, მე საკმაოდ თვითნებურად ვსარგებლობ ფერით, რადგან მინდა მეტი ძალით გამოვხატო ჩემი სათქმელი. ოღონდ მოდი თავი დავანებოთ თეორიებს. მინდა მაგალითით აგიხსნა ჩემი აზრი.

ვთქვათ, მე მინდა დავხატო ჩემი მეგობარი მხატვრის პორტრეტი, რომელიც დიადი ოცნებებით არის შეპყრობილი და ისე მუშაობს, თითქოს ბულბული გალობსო. იმიტომ, რომ ასეთია მისი ბუნება.

ვთქვათ, ეს ადამიანი ქერაა. მე ვისურვებდი ამ სურათში ჩამექსოვა მთელი ჩემი აღტაცება და სიყვარული. ჯერ ისე დავხატავ მას, როგორიც არის, რამდენადაც კი შევძლებ - ზუსტად. მაგრამ სურათი ჯერ კიდევ არ იქნება დამთავრებული, იმისთვის, რომ დავასრულო იგი, თვითნებურად შერჩეულ ფერებს გამოვიყენებ. უფრო გავაბაცებ მისი ქერა თმის ფერს და ნარინჯისფერ ტონებამდე, ქრომამდე და ღია ლიმონისფრამდეც კი მივალ. მისი თავის უკან კი, ღარიბული ოთახის ბანალური კედლის მაგიერ, უსასრულბას დავხატავ - ეს იქნება უმდიდრესი ლურჯი ფერის უბრალო ფნი, ყველაზე უფრო ინტენსიური ლურჯი ფერისა, რომლის დამზადებასაც შევძლებ. და, განათების ასეთი უბრალო კომბინაციის წყალობით, ქერა თავი ამ ლურჯ, მდიდარ ფონზე იდუმალების შთაბეჭდილებას შექმნის, როგორც ვარსკვლავი მუქ ლურჯ ცაზე“.

***
ვინსენტ ვან გოგი - ავტოპორტრეტი შეხვეული ყურით და ჩიბუხით, 1889 წ.
„მე უფრო და უფრო დაბეჯითებით დავეძებ ახალ ტექნიკას, რომელიც შეიძლება იმპრესიონისტული არც კი იყოს. მე მინდა ისე ვხატავდე, რომ ყველა, ვისაც კი ორი თვალი აქვს, ნათლად ხედავდეს მას“. 

***
ვინსენტ ვან გოგი - ავტოპორტრეტი, 1887 წ.
სულის გამოხატვა ფერის მეშვეობით - აი, ვან-გოგის ოცნება. იგი მთელ თავის გულისყურს ფერებს შესწავლას ახმარს:

„მე ჯერ კიდევ ვიმედოვნებ, რომ რამეს მივაგნებ ამ სფეროში. მაგალითად - ორი სეყვარებულის სიყვარულის გამოხატვა ორი დამატებითი ფერის შეუღლების მეშვეობით, მათი აღრევისა და დაპირისპირებით და მახლობელი ტონების იდუმალი ვიბრაციის დახმარებით. აზრის გამოხატვა მუქ ტონზე ნათელი ტონის გამოსხივებით. იმედის გამოხატვა რომელიმე ვარსკვლავის მეშვეობით, გზნებისა - ჩამავალი მზის სხივებით. ეს, რა თქმა უნდა, არ არის ის, რასაც მხედველობის რეალისტურ მცდარობას უწოდებენ, მაგრამ განა ასეთი რმა ცხოვრებაში არ გვხვდება? მე ვისურვებდი დამეხატა მამაკაცები და ქალები, რომლებსაც აქვთ რაღაც მოუხელთებელი და უკვდავი, რომლის სიმბოლოსაც ოდესღაც შარავანდი წარმოადგენდა და რასაც მხატვრები ფერების ვიბრაციასა და ბრწყინვალებაში დავეძებთ“. 

***

გოგენის გავლენით ვან-გოგმა სცადა ფანტაზიის მოშველიება ფერწერაში.

„საკმაოდ საამური მეჩვენება, - ამბობდა იგი, - ვაიძულო ჩემი ფანტაზია - იმუშაოს“.

მაგრამ ეს გზა, გამოსადეგი გოგენისათვის, უვარგისი აღმოჩნდა ვან-გოგისათვის და მან მალე უარყო იგი.

„ორიე თავის სტატიებში ყოველნაირად დამიჭერდა მხარს, თუ მე უფრო დავშორდებოდი რეალურობას და ტონების ერთგვარ მუსიკას შევქმნიდი ფერით, რასაც მონტიჩელის ზოგიერთ ნახატში ვხედავთ, - ამბობს ვან-გოგი, - მაგრამ ჩემთვის იმდენად ძვირფასია სიმართლე, იმდენად ძვირფასია ჩემი საკუთარი მცდელობა სიმართლის ასახვისა, რომ როგორ მე მეჩვენება, მეწაღის ხელობას ვირჩევდი, ვიდრე ფერებით მუზიცირებას.

***

ვინსენტ ვან გოგი - ეკლესია ოვერში, 1890 წ.
პროვანსში ვან-გოგმა იგრძნო სეზანის ფორმებისა და ტონების ჭეშმარიტება და ნანობდა, რომ ცოტა რამ ჰქონდა ნანახი სეზანის სურათებიდან. სამაგიეროდ, იგი კარგად იცნობდა დელაკრუასა და მონტიჩელის, რომლებსაც თავის მასწავლებლებლად თვლიდა მათი „სუგესტური“ ფერის გამო:

ვინსენტ ვან გოგი - გზა, კვიპაროსი და ვარსკვლავი, 1890 წ.
„ჩემდაუნებურად უხვად ვიყენებ საღებავს, როგორც მონტიჩელი. ზოგჯერ მეჩვენება კიდეც, რომ მე ამ ადამიანის მიმდევარი ვარ". 

ვინსენტ ვან გოგი - კურტიზანი, 1887 წ.
იგი თაყვანს სცემს ჰოკუსაის, მის ფერადოვან სიბრტყეებს, ბუნების თავისუფალ და ობიექტურ ასახვას, რაც ესოდენ დამახასიათებელია ჰოკუსაისთვის. მას სურს თავი დააღწიოს პარიზის მოუსვენარ და მეტისმეტად ინტელექტუალურ ცხოვრებას და ამ მიზნით ნიმუშად ისახავს მის მიერვე გამოგონილ რაღაცნაირ იდეალურ იაპონიას. 

ვინსენტ ვან გოგი - ხეხილის ბაღი, 1887 წ.

ვინსენტ ვან გოგი - არლის საავადმყოფოს ეზო, 1889 წ.
„ხელოვნებას, რომელსაც ჩვენ ვემსახურებით, ხანგრძლივი მომავალი აქვს, ამიტომ ამ ადამიანებივით უნდა მოვაწყოთ ჩვენი ცხოვრება, რომლებიც მშვიდად ცხოვრობენ და არა დეკადანტებივით. აქ ჩემი ყოფა-ცხოვრება იაპონელი მხატვრის ცხოვრების მაგვარი იქნება, რომელიც ბუნებით სულდგმულობს, როგორც წვრილი ბურჟუა. ალბათ მიმიხვდი, რომ ეს არ არის დეკადანტების პირქუში ცხოვრება“. 

***
ვინსენტ ვან გოგი - ნუშის ყვავილობა, 1890 წ.
არლის გაზაფხულმა სიხარულით და ოპტიმიზმით გაუთბო გული ვან-გოგს. 1888 წლის აპრილში, როდესაც მან „აყვავებული ხე“ დახატა, მისი ფუნჯი ჯერ კიდევ იმპრესიონისტული იყო, მაგრამ ფერი - მხოლოდ მისთვის დამახასიათებელი. მან, მისდა გასახარად, ნაზი და წმინდა ფერი აღმოაჩინა: ატმის ხის მშვენიერი ვარდისფერი ყვავილები ღია ლურჯი და თეთრი ცის ფონზე. ეს სურათი ვან-გოგის მასწავლებლის - მაუვეს ნათელი ხსოვნისადმია მიძღვნილი, მასვე მიუძღვნა ვან-გოგმა ეს სტრიქონები:

ვინსენტ ვან გოგი - მთესველი ჩამავალი მზის ფონზე, 1888 წ.
„ნუ იტყვი, რომ გარდაცვლილნი მკვდარი არიან.
ვიდრე ცოცხლები არსებობენ,
მკვდრებიც ცოცხლობენ, მკვდრებიც ცოცხლობენ“.

***
ვინსენტ ვან გოგი - მზესუმზირები, 1889 წ.
ვან-გოგის ყველაზე პოპულარული სურათია მისი „მზესუმზირები“, რომელიც მან 1888 წლის აგვისტოში დახატა, ამ სურათით მხატვარი თავისი ოთახის შემკობას აპირებდა და სურათის მრავალი ეგზემპლარი შექმნა იმ მარსელელის გატაცებით, რომელიც ხარბად ნთქავს ბუიიაბესს.

„ვოცნებობ, რომ ჩემი სახელოსნო „მზესუმზირების“ სურათებით შევამკო - შევქმნა დეკორაცია, რომელზედაც წმინდა ან განზავებული ქრომისხვადასხვა ელფერის ლურჯ ფონზე აელვარდება, ყველაზე მკრთალი ვერონეზითი დაწყებული და სამეფო ლურჯით დამთავრებულ ფონზე; მე ამ სურათებს წვრილ ჩარჩოებში ჩავსვამ, რომლებიც ნარინჯისფრად იქნება შეღებილი. გოტიკური ეკლესიების ვიტრაჟების მსგავსად“.

***
ვინსენტ ვან გოგი - საძინებელი არლში, 1888 წ.
1888 წლის ოქტომბერში, ვან-გოგი ხატავს სურათს - „ვან გოგის საწოლი ოთახი არლში“.

მხატვარი ბევრს ლაპარაკობს მასზე თავის წერილებში:

„ამჯერად ეს, უბრალოდ, ჩემი საწოლი ოთახია; მთავარი როლი აქ ფერმა უნდა შეასრულოს, რომელიც მისი გამარტივებული გააზრებით უფრო მაღალ სტილს ანიჭებს საგნებს და სიმშვიდისა და ძალის საერთო შთაბეჭდილებას ქმნის. ამ სურათის ხილვამ უნდა დაამშვიდოს ადამიანის გონება, ანუ, უფრო სწორად - მისი ფიქრები. ოთახის კედლები მკრთალი იისფერია. იატაკი წითელი კვადრატებისგან შედგება, ხის საწოლი და სკამები ყვითელია, ყვითელი ზეთის ფერისა. ზეწარი და ბალიშები ძალიან ღია ფერის მომწვანო-ლიმნისფერია. ტაშტი - ლურჯი, კარები - იასამნისფერი. ეს არის და ეს. ამის გარდა, ამ ოთახში, რომლის დარაბებიცდახურულია, ვერაფერს ვერ დაინახავთ. ავეჯის ზომამ ასევე უნდა გამოხატოს ურყევი სიმშვიდე. კედლებზე პორტრეტები, სარკე, პირსახოცი, და რაღაც ტანსაცმელი ჰკიდია. ჩარჩო თეთრი უნდა იყოს, რადგანაც სურათზე არაფერი არ არის თეთრი. ეს თითქოს ჩემი რევანშია იძულებითი დასვენების შემდეგ, რომელიც ჩემს თავს მოვუწყვე. მთელ ხვალინდელ დღეს ამ სურათზე მუშაობას მოვახმარ, მაგრამ შენ ახლავე შეგიძლია დაინახო, რამდენად უბრალოა ჩემი შთანაფიქრი. ყოველგვარი ჩრდილი ან ნახევარჩრდილი გაუქმებულია; ყველაფერი წმინდა ფერით არის შეფერადებული, როგორც აღმოსავლურ ფერად გრავიურებზე“.

***

„ხეობის“ შესახებ ვან-გოგი ემის ბერნარს სწერდა:

„ვმუშაობ ხეობის დიდ სურათზე... ეს არის ორი ვეება სალი კლდე, რომელთა შორისაც წყლისაც პატარა ნაკადი მოედინება, და აქვეა მესამე კლდეც, რომელიც ხეობას კეტავს. ბუნებრივია, რომ ამ მოტივებს აქვს თავისი მელანქოლიური მშვენიერება და, გარდა ამისა, საინტერესოა ისეთ ველურ ადგილებში მუშაობა, სადაც მობლერტი ორ ქვას შორის უნდა დაამაგრო, რომ ქარმა მიწას არ დაანარცხოს“.

ვინსენტ ვან გოგი - კარტოფილის მჭამელები, 1885 წ.
ვინსენტ ვან გოგი - წითელი ვენახი, 1888 წ.
ვინსენტ ვან გოგი - ღამის კაფე, 1888 წ.
ვინსენტ ვან გოგი - ქალები თხრიან თოვლით დაფარულ მიწას, 1890 წ.
ვინსენტ ვან გოგი - ხორბლის ყანა და ყვავები, 1890 წ.
ვინსენტ ვან გოგი - მამილო ტანგის პორტრეტი, 1887 წ.

ლიონელო ვენტური - მანედა-ლოტრეკამდე
თარგმნა ლილი კალანდაძემ
გამომცემლობა „ნაკადული“, თბილისი, 1984წ.