Wednesday, August 16, 2017

ჩარლზ ბუკოვსკი: ბეროუზი ფანჯარასთან მიდგმულ სავარძელში იჯდა და გულგრილი მზერით მიყურებდა

სასტუმრო „ჰოლიდეი ინის“ სასტუმრო ნომერში ვიჯექი. ჩემი პრომოუტერი ჯო ვაშინგტონი ფანჯარასთან დამდგარიყო. უცბად დაგვიძახა: - აქეთ მოდი, უილიამ ბეროუზი ქუჩაზე გადმოდის. შენ პირდაპირ ნომერში ცხოვრობს. ხვალ კი მისი პოეზიის საღამოა. 

ფანჯარასთან მივედი და დავრწმუნდი, რომ ქვევით მართლაც ბეროუზი მოდიოდა. მაგიდასთან მივბრუნდი და ლუდი გავხსენი. ჩვენ მეორე სართულზე ვიყავით. ბეროუზმა საფეხურები ამოიარა, ჩემს ფანჯარას ჩაუარა, თავისი კარი გააღო და ოთახში სევიდა.

- გინდა შეგახვედრებ?
- არა.
[...]

ჯო ვოშინგტონი მობრუნდა. - ბეროუზმა მითხრა, რომ თავის ნომერში გელოდება. ვუთხარი, ჰენრი ჩინასკი (ჩარლზ ბუკოვსკის ლიტერატურული ალტერ-ეგო) შენს გვერდით ნომერში ზის-მეთქი. ნუთუ მართალს მეუბნებიო. კი-მეთქი. იმან კი არა, არ მინდაო.

[...]

ყინულის მანქანის საპოვნელად გავედი და ბეროუზის ნომრის შუშაბანდიდან კარს რომ ჩავუარე, დავინახე, რომ ბეროუზი ფანჯარასთან მიდგმულ სავარძელში იჯდა და გულგრილი მზერით მიყურებდა.

[...]

- დარწმუნებული ხარ, რომ ბეროუზთან შეხვედრა არ გინდა?
- ჰო.
- ამ საღამოს აპირებს თავისი ლექსების კითხვას. იქნებ დარჩე?
- არა. ლოს ანჟელესში უნდა დავბრუნდე.
- როდესმე დასწრებიხარ მის პოეზიის საღამოს?
- ჯო, მე მხოლოდ შხაპის მიღება და აქედან გაჯმა მინდა. მიმიყვან აეროპორტამდე?
- რა თქმა უნდა.

სასტუმროდან რომ გავდიოდით, ბეროუზი ისევ ფანჯარასთან მიდგმულ სავარძელში იჯდა და ან ვერ მხედავდა, ანდა თავს იკატუნებდა. ერთიც შევხედე და ჩავიარე. ჯიბეში ჩეკი მედო და მეშინოდა, რომ დოღზე არ დამეგვიანა...

Friday, August 11, 2017

10 გამოგონილი თარიღი, რომელიც ლიტერატურამ უკვდავყო

10 გამოგონილი თარიღი, რომელიც ლიტერატურამ უკვდავყო:

15 თებერვალი, 1933 - ფრანკლინ რუზველტს კლავს ჯუზეპე ზანგარა, - ფილიპ. კ. დიკი - „კაცი მაღალ კოშკში“

4 მარტი, 1881 – „უოტსონ, მკვლელის კვალი ალისფერი ძაფივით გასდევს ცხოვრების დახლართულ ქსელს, და ჩვენი ვალია მივყვეთ ამ ძაფს, აღმოვაჩინოთ იგი და გამოვამჟღავნოთ ძაფის უწვრილესი ნაწილაკები.“ შერლოკ ჰოლმსი და ექიმი უოტსონი პირველად ჩნდებიან ერთად წიგნის ფურცლებზე, - არტურ კონან დოილი - „ალისფერი კვალი“

15 მარტი - ლიზბეთ სალანდერი ნილს ბიურმანს სვირინგს უკეთებს, სტიგ ლარსონი - „გოგონა დრაკონის ტატუთი“

4 აპრილი, 1984 - 1984 წლის პირველი დღე, ჯორჯ ორუელი - „1984“

2 მაისი, 1998ჰოგვორტსში ბრძოლის დღე, რომელიც ასრულებს მეორე ჯადოქრულ ომს, ჯოან როულინგი - „ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები“

4 მაისი - ელისი კურდღლის სოროში ძვრება, ლუის კეროლი - „ელისის თავგადასავალი საოცრებათა ქვეყანაში“

2 ივლისი - ტომ ბიუქენონს ნიკი წვეულებაზე მიჰყავს და მირტლს სახეში გაარტყა, ფრენსის სკოტ ფიცჯერალდი - „დიდი გეტსბი“

31 ივლისი, 1990 (ან 1991, იმისდა მიხედვით, ვის დავუჯერებთ) - ჰაგრიდი ჰარი პოტერთან მიდის და უხსნის, რომ ის ჯადოქარია, ჯოან როულინგი - „ჰარი პოტერი და ფილოსოფიური ქვა“

15 აგვისტო, 1947 - იბადება სალემ სინაი, თანაც ზუსტად იმ დროს, როდესაც ინდოეთმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა, სალმან რუშდი - „შუაღამის შვილები“

25 დეკემბერი, 1952 - ლოლიტა მშობიარობის დროს იღუპება, საკუთარ მეთვრამეტე დაბადებისდღემდე ზუსტად ერთი კვირით ადრე, ვლადიმერ ნაბოკოვი - „ლოლიტა“

Friday, August 4, 2017

უოლტ უიტმენი - უბრალო მეძავისადმი

მშვიდად იყავი, მოიქეცი ჩემთან თამამად, ეს
მე ვარ, უოლტ უიტმენი, უხვი და ვნებიანი,
როგორც ბუნება. 

ვიდრემდის შენ მზე არ უარგყოფს, არც 
მე უარგყოფ, ვიდრემდის წყალნი არ შესწყვეტენ შენთვის
ლივლივს და ფოთლები შრიალს,
ჩემი სიტყვებიც არ დაშვრებიან შენთვის
შრიალით და ლივლივით.

ჩემო გოგონი, გითქვამ პაემანს და გავალებ
იყო მომთმენი და სრულყოფილი, ვიდრემდის
მოვალ,
მანამდის კი მოგესალმები მრავლისმთქმელ მზერით,
რათა მოსვლამდის არ დამივიწყო.


მთარგმნელი - ზვიად გამსახურდია

Wednesday, August 2, 2017

ზლატან იბრაჰიმოვიჩი - მე-ზლატან იბრაჰიმოვიჩი

ეს წიგნი ჩემს ოჯახს, მეგობრებს და ყველა იმ ადამიანს ეძღვნება, ვინც წლების განმავლობაში ჭირსა და ლხინში გვერდით მედგა. მინდა ასევე იმ ბავშვებს მივმართო, რომლებიც თავს განსხვავებულ ადამიანებად მიიჩნევენ. ვინც არაორდინარულია და ყოველთვის გამოარჩევენ უჩვეულო საქციელის გამო. არაორდინარულობაში პრობლემას ვერ ვხედავ. გჯეროდეთ საკუთარი თავის. მეც თქვენნაირი ვიყავი და ყველაფერი გამომივიდა.

***

მრჩებოდა შთაბეჭდილება, რომ „ბარსელონა“ რაღაცით სკოლას ან ინსტიტუტს ჰგავდა. გუნდში მართლაც კარგი ბიჭები იყვნენ – იქვე მყავდა მაქსველიც, ჩემი ძველი მეგობარი ჯერ კიდევ „აიაქსსა“ და „ინტერში“ თამაშის დროიდან. სიმართლე გითხრათ, არც ერთი ფეხბურთელი თავს სუპერვარსკვლავად არ მიიჩნევდა, რაც უცნაური იყო. მესი, ხავი, ინიესტა – სკოლის მოსწავლეებივით იქცეოდნენ. მსოფლიოს საუკეთესო ფეხბურთელები თავჩაქინდრულები იდგნენ და ყველაფერს უსიტყვოდ ასრულებდნენ. სასაცილო იყო. იტალიაში მწვრთნელმა რომ ფეხბურთელებს ხტუნაობა მოსთხოვოს, ვარსკვლავები მას გაკვირვებით შეხედავენ და ჰკითხავენ: და რატომ უნდა ვიხტუნაოთ? აქ ყველა მითითებას ემორჩილებოდა. მე კი ამ სიტუაციას საერთოდ ვერ ვერგებოდი.

***

უძრაობას ვერ ვეგუები, მოქმედება მჭირდება. საერთოდ გიჟივით ვატარებ. ჩემი „პორშეთი“ 325 კილომეტრი ერთ საათში დავფარე.

***

თავს კარგად ვგრძნობდი. შემდეგ კი უცნაური რამ მოხდა, რაც მესის უკავშირდებოდა. იგი დიდებული ფეხბურთელია. მე მას კარგად არ ვიცნობდი. პიროვნულად ჩვენ რადიკალურად განვსხვავდებით. ის „ბარსას“ 13 წლის ასაკში შეუერთდა, ამ კულტურით აღიზარდა და ბარსელონას „სკოლის“ წესებთან მიმართებაში თავს მშვენივრად გრძნობს. მესი გუნდში გრავიტაციის ცენტრია, რაც ბუნებრივია, რადგანაც დიდებულად თამაშობს. თუმცა ამჯერად „ბარსაში“ მე ვიყავი და მასზე მეტი გოლი გამქონდა. იგი გვარდიოლასთან მივიდა და განუცხადა: „მარჯვენა ფლანგზე თამაში არ მსურს. ცენტრში უნდა გამამწესო“. ფორვარდის პოზიციაზე ვიდექი, მაგრამ გვარდიოლას ეს ფეხებზე ეკიდა. მან ტაქტიკა შეცვალა. 4-3-3 განლაგებიდან 4-5-1-ზე გადავერთეთ, სადაც მე წინ ვიდექი, მესი ჩემ უკან და შესაბამისად ჩრდილში აღმოვჩნდი. ბურთი მუდამ მესის მისდიოდა. ხელ-ფეხი შემეკრა. მოედანზე ჩიტივით თავისუფლება მჭირდება. ისეთ ტიპს მივეკუთვნები, რომელიც ცდილობს ყველასგან გამორჩეული იყოს. გვარდიოლამ კი გამწირა. ეს იყო სიმართლე.

***

ჟოზე მომწონს, რადგან მუდამ იმას ამბობს, რასაც ფიქრობს. საკუთარი გუნდის ლიდერია. თუმცა არც სხვებზე ზრუნვას ივიწყებს. „ინტერში“ ყოფნისას იგი ხშირად ტელეფონით მოკლე ტექსტურ შეტყობინებებს მიგზავნიდა და აინტერესებდა როგორ ვიყავი. ის გვარდიოლას ანტიპოდი იყო. თუკი მოურინიო ირგვლივ ყველაფერს ანათებდა, გვარდიოლა – აბნელებდა. ვფიქრობ, გვარდიოლა მუდამ ჟოზესთან გაჯიბრებას ცდილობდა.

***

შვედი ჟურნალისტები ამბობდენ, რომ მინო რაიოლა ჩემს იმიჯს ანადგურებდა. აქაც დავწერ – მინო გენიოსია!

***

გაბრაზებისას თვალზე ბინდი მეკვრება და ახლოს ყოფნას არავის ვურჩევ.

***

თამაშის შემდეგ გასახდელში შევედი და ვინმეზე თავდასხმა აზრადაც არ მქონია. თუმცა, რბილად რომ ვთქვა, არ გამიმართლა, ჩემი მტერი იქ იდგა და თავს იფხანდა. ოთახში ცოტა ხალხი იყო, მხოლოდ ტურე და ერთი-ორი თანაგუნდელი. შუაში მეტალის ყუთი იდო, სადაც თამაშის შემდეგ მაისურებს ვყრიდით და მეც ამ ყუთს მივშტერებოდი. შემდეგ მთელი ძალით ამოვცხე. ყუთმა სადღაც სამი მეტრი იფრინა. ამაზე არ გავჩერებულვარ და ყვირილი მოვრთე: „ყვერები არა გაქვს!“ და კიდევ უფრო უარესები, და იქ ვე დავამატე: „მოურინიოს წინაშე ჩაისვარე. ეშმაკსაც წაუღიხარ!“ საკუთარ თავზე კონტროლი დავკარგე და ალბათ ფიქრობთ, რომ გვარდიოლა მინიმუმ რაიმეს იტყოდა, იმას მაინც, რომ უნდა დავწყნარებულიყავი და მწვრთნელთან ასე არ მესაუბრა. მაგრამ ის საშინელი მშიშარაა. მან მეტალის ყუთს დამლაგებელივით ხელი დაავლო და ოთახიდან უხმოდ გავიდა.

***

ბრძოლას ვიწყებდი. დამიჯერეთ, ეს ძალიან კარგად გამომდის. მაგარი მოჩხუბარი ვარ. თუმცა ბრძოლის დაწყების წინ მინოს ვესაუბრე. ჩვენ ყველა ხრიკს ერთად ვგეგმავთ – როგორც გონივრულს, ისე ბინძურს...

***

ბავშვობაში ველოსიპედების მოპარვა დავიწყე. ბოქლომებს ვტეხდი. მალე ამ საქმის ოსტატი გავხდი. ერთი, ორი და – ველოსიპედი ჩემი იყო. ქურდი გავხდი. ძალიან უსუსურად გამოვიყურებოდი. ერთხელ შავებში გამოვეწყვე, რემბოს სტილში და სამხედრო ველოსიპედი მოვიპარე. ეს ყველაფერი ძალიან მომწონდა, მაგრამ პროცესი უფრო მეტ სიამოვნებას მანიჭებდა, ვიდრე თავად ახალი ველოსიპედი. მხოლოდ რამდენჯერმე ჩავვარდი.

***

დედა ხის კოვზით გვცემდა და ისეც ყოფილა, რომ შუა ცემის დროს ეს კოვზი გადატეხილა. ამ შემთხვევაში კოვზი მე უნდა მეყიდა, თითქოს მისი გატეხვაც ჩემი ბრალი ყოფილიყო.

***

გულშემატკივრები ხშირად მეკითხებიან, რა პროფესიას დავეუფლებოდი, ფეხბურთელი რომ არ გავმხდარიყავი. წარმოდგენა არ მაქვს. შეიძლება ტიპურ სისხლის სამართლის დამნაშავედ ვქცეულიყავი. ჩემს ბიჭობაში ჩემ ირგვლივ უამრავი დანაშაული ხდებოდა. ეს არა მხოლოდ ველოსიპედებს ეხება. ხშირად დიდ სუპერმარკეტებსაც ვძარცვავდით და ამისგან დიდ სიამოვნებასაც ვიღებდი.

***

პირველად 17 თუ 18 წლისა ვიყავი, როცა ალკოჰოლი გავსინჯე და სხვა თინეიჯერების მსგავსად, გზაში ვაღებინე. იმ დღის მერე იშვიათად დამილევია, ალბათ მხოლოდ ერთხელ, გასახდელში, როცა „იუვენტუსთან“ ერთად სკუდეტო მოვიგე. იმ გველაძუა ტრეზეგემ მიბიძგა მაშინ დალევისაკენ.

***

წყენას მეც ძნელად ვივიწყებ. მაგალითად, დიდხანს მახსოვს მოწინააღმდეგის მიერ ფეხებში ჩარტყმის მომენტი. არასოდეს მავიწყდება მოწინააღმდეგე გუნდის მცველებთან ჭიდილისას მათი უმსგავსო საქციელი.

***

ერთი პერიოდი მეკარის პოზიციაზეც ვთამაშობდი. წარმოდგენა არა მაქვს, რატომ. შეიძლება ჩვენი გუნდის მეკარეს ვეჩხუბე და რამე ისეთი ვუთხარი – რომ ის აბსოლუტურად უსარგებლო იყო და მეკარეობა მასზე უკეთ შემეძლო. დარწმუნებული ვარ, ასე იქნებოდა. თუმცა ერთ-ერთ თამაშში უამრავი გოლი გამიტანეს და გავგიჟდი. ყველას განავალი ვუწოდე. ამავე სიტყვებით მოვიხსენიე ფეხბურთი. ვთქვი, რომ მთელი დედამიწა უსარგებლო იყო და ფეხბურთის ნაცვლად ყინულის ჰოკეიზე ვაპირებდი სიარულს: – თქვე ტრაკებო, ჰოკეი ბევრად უკეთესია! მე ჰოკეის ვარსკვლავი გავხდები! თავიდან მომწყდით.

***

არ მომწონს ის ხალხი, რომლებიც დღეს გამოდის და ამბობს: „ვიცოდით, რომ ზლატანისაგან დიდი ტალანტი გამოვიდოდა; ყველაფერი, რაც იცის, პრაქტიკულად მე ვასწავლე; ის ჩემი საუკეთესო მეგობარი იყო“. არ დაიჯეროთ, ეს ყოველივე სისულელეა. არავის არაფერი უთქვამს. არც დიდ კლუბებს დაუხევიათ კალთები. თუმცა მეც, ჩემი მხრივ, სტაბილურობა მაკლდა. ერთ თამაშში თუ რვა გოლს გავიტანდი, მეორეში არაფერი გამომდიოდა.

***

თითქმის ყველაფერში ეჭვმიტანილი ვიყავი, გუნდში რაც კი რამ იკარგებოდა. მაბრალებდნენ სახლების ძარცვასაც. მაშინ, როდესაც სხვებს „ადიდასისა“ და „პუმას“ უახლესი მოდელის კენგურუს ტყავისაგან დამზადებული ბუცები ეცვათ, მე ჩემი პირველი ბუცები ფასდაკლების მაღაზიაში 59.90 კრონად შევიძინე, სადაც ის პომიდორსა და ბოსტნეულს შორის ეწყო. არასოდეს მქონია ისეთი რამ, რითაც სხვასთან თავის მოწონებას შევძლებდი.

***

მოედანზე პატრიკ ვიეირა, ტიერი ანრი და დენის ბერგკამპი იდგნენ. მე მათ ცხადად ვხედავდი, თუმცა ყველაზე დიდებული ის იყო, რომ წინ არსენ ვენგერთან შეხვედრა მელოდა. ვენგერი მაშინ არც ისე დიდი ხნის დანიშნული იყო. ის „არსენალის“ ისტორიაში პირველი უცხოელი მწვრთნელი გახლდათ და მის დანიშვნას პრესაში დიდი აჟიოტაჟი მოჰყვა:

„ვინ არის არსენი?“ – ასეთი იყო იმ დღეებში გამომავალი პრესის სათაურები. მაგრამ მან მეორე სეზონშივე დუბლი გაახერხა – ინგლისის ჩემპიონობა და ასოციაციის თასი მოიპოვა და საოცრად პოპულარული გახდა.

როცა მის კაბინეტში შევედით, თავი პატარა ბიჭი მეგონა. შეხვედრაზე მე, ჰას ბორგი და კიდევ ერთი საფეხბურთო აგენტი მივედით, რომლის სახელიც ახლა აღარ მახსოვს. ვენგერმა თვალი თვალში გამიყარა და ცახცახი დავიწყე. თვალით მზომავდა და გეგონებოდა, მზერით ჩემს გახვრეტას აპირებსო.

ის, როგორც წესი, თითოეული მოთამაშის ფსიქოლოგიურ პორტრეტს ქმნის – როგორები არიან, ემოციურად სტაბილურები თუ მყიფეები და ა. შ. ვენგერი სიღრმისეული პიროვნებაა, როგორც ყველა დიდი მწვრთნელი. თავიდან სიტყვის თქმაც ვერ შევძელი. ჯერ ჩუმად დარცხვენილი ვიჯექი, მოგვიანებით კი მოთმინება დავკარგე. ვენგერის ერთმა ქმედებამ გამაღიზიანა. ის ყოველ წუთას ფანჯარაში იცქირებოდა, თითქოს ვიღაცას უთვალთვალებსო. მომეჩვენა, რომ ყველაფერზე თვალი ეჭირა.

– შეგიძლიათ ჩვენთან სინჯები გაიაროთ. ვნახოთ როგორ დააკმაყოფილებთ ჩვენს მოთხოვნებს. – მითხრა მან.

მიუხედავად იმისა, რომ თავის ხელში აყვანას ვცდილობდი, მისმა ამ სიტყვებმა წყობიდან გამომიყვანა. მინდოდა იქვე მეჩვენებინა რა შემეძლო.

– მომეცით ბუცები. სინჯებისთვის მზად ვარ. ახლავე ყველაფერს დაგიმტკიცებთ. – ვუპასუხე მე.

თუმცა მალევე საქმეში ჰას ბორგი ჩაერთო.

– არავითარ შემთხვევაში. ჩვენ აქ სინჯებზე არ მოვსულვართ, – განაცხადა მან და მე მაშინვე მივხვდი ჰასის ჩანაფიქრს. „არსენალს“ ან ვაინტერესებდი, ან არა. გასინჯვაზე მისვლა თავის დამცირება გამოდიოდა და ჩვენ სუსტ პოზიციაში გვაყენებდა. ამიტომაც უარი ვთქვით:

„უკაცრავად, ბატონო ვენგერ, ჩვენ ეს არ გვაინტერესებს“.

***

ფეხბურთში მარტო თამაში საკმარისი არ არის, პიროვნულ თვისებებსაც დიდი მნიშვნელობა ენიჭება. შეიძლება ბრწყინვალე ტალანტი იყო, მაგრამ საქმის მიმართ აგდებული დამოკიდებულება გქონდეს. დაინტერესებული კლუბი ამ დროს მთელს პაკეტს ყიდულობს, რომელიც ფეხბურთელისა და პიროვნებისაგან შედგება.

***

ერთ-ერთ პრესკონფერენციაზე მკითხეს, რომელიმე მსოფლიო დონის ფეხბურთელს ხომ არ ვამსგავსებდი თავს.

– არა. არსებობს მხოლოდ ერთი ზლატანი, – ვუპასუხე მე.

***

გასართობად, როგორც წესი, მეგობრებთან ერთად დავდივარ. სხვაგვარად უბრალოდ არ შემიძლია. მე ცუდ ტიპებს იოლად ვპოულობ, თითქოს ერთმანეთს ვიზიდავთო და დიდად არც ეს ამბავი მაწუხებს.

***

მამა რამდენჯერმე ჰოლანდიაშიც იყო ჩამოსული ჩემი თამაშების სანახავად. სწორედ მის საპატივცემლოდ „აიაქსში“ მაისურზე „ზლატანის“ ნაცვლად „იბრაჰიმოვიჩი“ მეწერა.

***

მეორედ ჰელენას Sony Vaio-ს ლეპტოპი ვაჩუქე. თუმცა შემდეგ წავკამათდით და არ მინდოდა მას ჩემი საჩუქრით ესარგებლა. კეკის დავავალე ის ლეპტოპი შინ მოეტანა. როგორც წესი, კეკი მიჯერებდა. ის ჰელენასთან წავიდა, მაგრამ როგორ ფიქრობთ, რა მოხდა? ჰელენას გადაეწყვიტა არაფერიც არ დაებრუნებინა. ჩვენ მალევე შევრიგდით.

***

„აიაქსში“ გატარებული პერიოდი ყველაზე გიჟური იყო. ეს მანამდე, სანამ მინო რაიოლა და ფაბიო კაპელო გზაზე დამაყენებდნენ.

***

კრიტიკის ქარცეცხლი ხშირად მატყდებოდა თავს, რადგანაც მოწინააღმდეგის შეტევისას ჩვენი გუნდის დაცვას ნაკლებად ვეხმარებოდი. ვფიქრობდი რა გამეკეთებინა და ერთხელ ამის შესახებ რჩევა ვან ბასტენს ვკითხე.

– ნუ დაუჯერებ მწვრთნელებს! – მითხრა მან.

– აბა რა ვქნა?

– დაცვაში თამაშზე ენერგიას ნუ დახარჯავ. შენი ძალა შეტევაში უნდა გამოიყენო. გუნდისთვის სარგებლის მოტანა გოლების გატანითა და შეტევაში ყოფნით შეგიძლია და არა დაცვაში დგომით.

***

ვან გაალი ტრაკი იყო. ის კო ადრიაანსეს ჰგავდა, დიქტატორობა უნდოდა. სახეზე ღიმილიც კი არ ეკარებოდა. როგორც მოთამაშე, არაფრით გამორჩეული იყო, მაგრამ მთელ ჰოლანდიაში იცნობდნენ როგორც წარმატებულ მწვრთნელს, რომელმაც „აიაქსთან“ ერთად ჩემპიონთა ლიგა მოიგო და მთავრობისგანაც დაფასებული იყო.

[...]

ვან გაალს სათამაშო სქემებზე საუბარი უყვარდა. ის ფეხბურთელებს სახელების ნაცვლად სათამაშო ნომრის მიხედვით მიმარ თავდა. ექვსი წადი იქ, ხუთი მოდი აქ – ისმოდა ხშირად.

***

ვან ბასტენს გავესაუბრე:

„როგორ ფიქრობ, „რომას“ ვარიანტი კარგი არ იქნება? შევძლებ იქაური მოთხოვნები დავაკმაყოფილო?“

– დარჩი „აიაქსში“ და სათამაშო შესაძლებლობები განავითარე, სანამ იტალიაში გადახვალ.

– რატომ?

– იქ ძალიან მძიმე მოთხოვნებია. აქ თამაშში ხუთი-ექვსი შესაძლებლობა გეძლევა გოლის გასატანად. იტალიაში კი მხოლოდ ერთი ან ორი შანსი გაქვს და ის უნდა გამოიყენო, – ამიხსნა მან და მეც დავეთანხმე.

***

1993 წელს რაიოლამ ბერგკამპის „ინტერში“ ტრანსფერი უზრუნველყო, 2001 წელს კი 41 მილიონ ევროდ ნედვედი „იუვენტუსში“ გადაიყვანა. მიუხედავად ამისა, მინო გამორჩეულ აგენტად არ მიაჩნდათ, თუმცა დიდ მომავალს უწინასწარმეტყველებდნენ. მას არაფრის ეშინოდა და სატრანსფერო გარიგებისას უამრავ ხრიკს მიმართავდა. ეს მშვენიერი იყო.

***

პოპულარული იყო გამოთქმა, რომელიც ჯონ კარეუმ, „ვალენსიას“ ნორვეგიელმა ლეგიონერმა ჩემ შეფასებისას გამოიყენა. მან ჩემი თამაში გააკრიტიკა, მე კი პასუხად განვაცხადე:

– რასაც კარეუ ფეხბურთის ბურთით იზამს, მე ის ფორთოხლით შემიძლია გავაკეთო, – და ახლა ერთი ნორვეგიელი ჟურნალისტი ფორთოხლით ხელში მოვიდა და მთხოვდა მეჩვენებინა, რისი გაკეთება შემეძლო.

რატომ უნდა გამეხადა ის პოპულარული? რატომ უნდა წამოვგებულიყავი ანკესზე?

– შეგიძლია ეგ ფორთოხალი გათალო და შეჭამო. მასში ბევრი ვიტამინია. – ვუთხარი მე და, ცხადია, ეს ფრთიანი ფრაზა მასმედიამ აიტაცა.

ისევ ქედმაღალი გამოვედი. სულ უფრო ხშირად იწერებოდა თუ როგორი დაძაბული ურთიერთობა მქონდა ჟურნალისტებთან.

***

გუნდში კიდევ ერთი ქედმაღალი ჰოლანდიელი ბიჭი გამოჩნდა, სახელად რაფაელ ვან დერ ვაარტი. როგორც თავად ამბობდა, ბოშასავით იზრდებოდა, მთელ დროს ეზოში ბურთის დევნაში ატარებდა და ლუდის ქილებით კარის ძელებს აკეთებდა. გვიყვებოდა, რომ ეს ძალიან დაეხმარა ტექნიკის დახვეწაში. ათი წლის ასაკში ვარჯიში „აიაქსის“ ახალგაზრდულ აკადემიაში დაიწყო – ის ბრწყინვალე იყო. მთავარ გუნდში დაწინაურებამდე ერთი წლით ადრე რაფაელ ვან დერ ვაარტი ევროპის ყველაზე დიდი ტალანტის მქონე ახალგაზრდა ფეხბურთელად დასახელდა. ის ცდილობდა მაგარი ტიპის სახელი დაემკვიდრებინა და ლიდერად ქცეულიყო. ჩვენ შორის ქიშპობაც სწორედ იმ დროიდან დაიწყო.

[...]

„ბრედას“ ვეთამაშებოდით და თამაშის დასრულებამდე 20 წუთით ადრე 3:0 ვიგებდით. ვან დერ ვაარტის შემცვლელად „აიაქსის“ ახალგაზრული გუნდიდან ერთი ბიჭი დაეწინაურებინათ, რომლის სახელიც უესლი სნაიდერი გახლდათ. კარგი ბიჭი ჩანდა. ინტელიგენტურად მოთამაშე. მან მეოთხე გოლი გაიტანა და ანგარიში 4:1 გახდა.

მისი გოლიდან ხუთი წუთის შემდეგ კი ბურთი მოწინააღმდეგის საჯარიმოსთან მივიღე. ზურგს უკან მოწინააღმდეგის მცველი იდგა. კორპუსით ბურთი დავფარე და მას გავცდი. ჩემ წინ მეორე მცველი აღიმართა და მასაც დრიბლინგით ჩავუქროლე. ეს მხოლოდ შესავალი იყო, მხოლოდ და მხოლოდ დასაწყისი. დარტყმის იმიტაცია გავაკეთე და კარს მივუახლოვდი. შემდეგ ისევ დარტყმის იმიტაცია. ვცდილობდი, დასარტყმელი სივრცე გამომეთავისუფლებინა. ჩემ წინ ახალ-ახალი მცველები ჩნდებოდნენ. ალბათ ვინმესთვის პასი უნდა გადამეწოდებინა, თუმცა შესაბამის პოზიციაში ვერავის ვხედავდი. ამის ნაცვლად სიჩქარე ავკრიფე და სლალომით საჯარიმოში შევედი, მეკარეს გავცდი და მარცხენა ფეხით ბურთი ცარიელ კარში გადავგზავნე.

ფანტასტიკური გოლი გამოვიდა. ეს რაღაცით 1986 წელს მსოფლიო ჩემპიონატის მეოთხედფინალში მარადონას მიერ ინგლისის ნაკრების კარში გატანილ გოლს ჰგავდა. დრიბლინგით მთელი გუნდი მოვატყუე და სტადიონი ლამის დაინგრა. ყველა გაგიჟდა. კუმანიც კი არანორმალურივით დახტოდა. გეგონებოდა ჩემ მიმართ არსებული სიძულვილი უცებ სიყვარულად გარდაისახაო. ყველა მამხნევებდა და ყვიროდა. ყველანი ფეხზე იდგნენ და ზე ვით-ქვევით დახტოდნენ – ყველა, ერთის გარდა. კამერებმა მოედანზე რაფაელ ვან დერ ვაარტი მოძებნეს. ის ლოჟაში უემო ციოდ იჯდა. სახეზე კუნთიც კი არ ათამაშებია, მიუხედავად იმისა, რომ მისმა გუნდმა გოლი გაიტანა. ისე იჯდა, თითქოს ჩემი გოლი მისთვის ყველაზე დიდი უბედურება ყოფილიყო და შესაძლოა, ეს ასეც იყო.

***

მახსოვს, ერთხელ უეინ რუნიმ თქვა – როდესაც კორიდორში მიმავალი ფაბიო კაპელო გვერდით ჩაგივლის, ისეთი შეგრძნება გეუფლება, თითქოს მკვდარი ხარო. ის უბრალოდ ყავას აიღებდა და გვერდზე ჩაგივლიდა ისე, რომ ხშირად ზედაც არ შემოგხედავდა, ხანდახან კი ჩურჩულით იტყოდა: „Cioa“. უცებ გაქრებოდა და ისე ჩანდა, თითქოს შენ იქ სულაც არ იყავი.

[...]

მე ვიცნობ ერთ-ერთ ჟურნალისტს, რომელმაც კაპელოს ჰკითხა:

– როგორ შეძელით ყველასგან ამხელა პატივისცემა მოგეპოვებინათ?

– პატივისცემას ვერ მოიპოვებ, ის უნდა მიიტაცო, – უპასუხა კაპელომ და მისი ეს სიტყვები გონებაში ჩამებეჭდა.

[...]

როცა კაპელო ბრაზობს, თითქმის ვერავინ ახერხებს მას თვალი გაუსწოროს. თუ ფეხბურთელს თავის გამოჩენის შანსს მისცემს, ხოლო ეს უკანასკნელი კი მას ვერ გამოიყენებს, შეუძლია სტადიონისკენ მისასვლელი გზა დაივიწყოს. კაპელოსთან პრობლემებზე ვერავინ დაიჩივლებს. კაპელო ფეხბურთელის მეგობარი არ არის. ის ფეხბურთელებს არ ესაუბრება. ის რკინის სერჟანტია და თუ თქვენთან ინდივიდუალური შეხვედრა გადაწყვიტა, კარგად არ უნდა გენიშნათ. თუმცა წინასწარ არასოდეს იცი, რას გეტყვის. მას შეუძლია ადამიანი გაანადგუროს და შემდეგ ისევ თავიდან შექმნას. მახსოვს, ერთ-ერთ ვარჯიშზე ტაქტიკური სქემის დახვეწაზე ვმუშაობდით. კაპელომ სასტვენი დაახეთქა და იყვირა:

დატოვეთ მოედანი! – ვერავინ გაიგო რა ხდებოდა. – რა დავაშავეთ? რატომ უნდა გავიდეთ? – ძლივს დაიზლაზნებით. საზიზღრები ხართ. იმ დღეს ვარჯიში აღარ გამართულა და ეს უცნაური იყო, თუმცა, ცხადია, ის რაღაცას გვიმზადებდა. უნდოდა მეორე დღეს ვარჯიშზე მეომრებივით მოტივირებული მივსულიყავით.

***

იტალიაში ხალხი ფეხბურთის ნიადაგზე აფრენს. თუკი შვედეთში თამაშის შესახებ მხოლოდ მის ჩატარებამდე ერთი დღით ადრე და მატჩის მეორე დღეს წერენ, იტალიაში ეს პროცესი მთელი კვირა გრძელდება. შენს თამაშს მუდამ განიხილავენ, ყველა დეტალზე მსჯელობენ.

***

კაპელო კი თავის მხრივ სულ ამას ჩამჩიჩინებდა:

– შენი სხეულიდან „აიაქსი“ უნდა განვდევნო.

– კი, ბატონო.

– არაფერში მჭირდება ჰოლანდიური სტილი: ერთი, ორი, ერთი, ორი, გაითამაშე კედელი, ითამაშე ლამაზად და ტექნიკურად. მოატყუე მოწინააღმდეგის მთელი გუნდი. ამის გარეშე მჭირდები. მე გოლები მინდა. გასაგებია? მე შენში იტალიური აზროვნება უნდა ჩამოვაყალიბო. მკვლელის ინსტინქტი უნდა ჩამოგიყალიბდეს.

***

მოედანზე არსებობს ერთი – საფეხბურთო ენა.

***

ნედვედიც მინოს კლიენტი იყო და წინა წელს ევროპის საუკეთესო ფეხბურთელად დაესახელებინათ. იმ ფეხბურთელებს შორის, ვის გვერდითაც თამაში მომიწია, მგონი, მას ყველაზე მეტად უყვარდა ვარჯიში. ის ვარჯიშების წინ ერთი საათი ველოსიპედით დადიოდა. ვარჯიშის შემდეგ კი კიდევ ერთი საათი დარბოდა.

***

სწორედ „იუვეში“ შემარქვეს პირველად „იბრა“ და ეს სახელი მოჯიმ მომიგონა, მაგრამ ერთი პერიოდი „ფლამენგოსაც“ მეძახდნენ. ჯერ კიდევ ძალიან გამხდარი ვიყავი – ექვსნახევარი ფუტის სიმაღლისა და მხოლოდ 84 კილოგრამს ვიწონიდი.

***

ვისწავლე, რომ თამაშისას მოედანზე მყოფი დიდი ვარსკვლავებისთვის არაფერი უნდა დამეთმო. კაპელო ამის გაგებაში დამეხმარა. მყარად უნდა იდგე და ვარსკვლავებს საშუალება არ მისცე გადაგიარონ – პირიქით, შენ უნდა გადაუარო მათ.

***

კარიერაში როგორც კი რაიმეს მივაღწევდი, იმწუთასვე ტატუს ვიხატავდი. ტატუ ნარკოტიკივით მექცა. ყოველთვის რაღაც სიახლე მინდოდა. თუმცა დასაწყისში ტატუირების წინააღმდეგი ვიყავი, მაგრამ ცდუნებას ვერ გავუძელი. ალექსანდრ ოსტლუნდი დამეხმარა და პირველი ტატუ, რომელიც გავიკეთე, ჩემი სახელი იყო – ის წელზე თეთრი მელნით ამოვისვირინგე. მისი დანახვა მხოლოდ მაშინ შეიძლებოდა, როცა რუჯი მქონდა. მერე გაბედულება მომემატა. მუდამ მახსოვდა გამოთქმა – „მხოლოდ ღმერთს შეუძლია განმსაჯოს“. გაზეთებში შეეძლოთ, რაც უნდოდათ ის დაეწერათ. ისინი ვერაფერს დამაკლებდნენ. მხოლოდ ღმერთს შეეძლო განვესაჯე! ცხოვრებაში ყველა საკუთარ გზას ირჩევს. გადავწყვიტე ეს სიტყვები ამომესვირინგებინა. ამასთან ერთად დრაკონიც დავიხატე, რადგანაც იაპონურ კულტურაში დრაკონი მებრძოლის ნიშანს წარმოადგენს და საკუთარ თავს მეც მებრძოლად მივიჩნევდი. თევზი ჭანარიც ამოვისვირინგე – ეს ის თევზია, დინების საწინააღმდეგოდ რომ მიცურავს. ასევე დავიხატე ბუდას სიმბოლოც, რაც ტრავმებისაგან გიცავს, სტიქიებიც – მიწა, წყალი, ცეცხლი, და მკლავებზე ოჯახის წევრების სახელები დავიტანე: მამა, ძმები და მოგვიანებით ჩემი შვილები; მარცხენა მკლავზე კი ის ქალები, რომლებზეც ვგიჟდები: დედა, სანელა, მაგრამ ჩემი ნახევარდების სახელებზე, რომლებიც ოჯახს გამოეყვნენ, უარი ვთქვი.

***

მიხაილოვიჩი მართლა ძლიერი იყო. ის იმ პერიოდში მსოფლიოში ჯარიმების ერთ-ერთ საუკეთესო შემსრულებლად მიაჩნდათ და ხშირად მოწინააღმდეგე წყობიდან სიტყვითაც გამოჰყავდა. მან პატრიკ ვიეირას ჩემპიონთა ლიგის მატჩისას „ნეგრო დი მერდა“ ანუ შავი განავალი უწოდა და რასიზმში დაადანაშაულეს. მეორე შემთხვევაში კი მან რუმინელ ადრიან მუტუს ხელი დაარტყა და შეაფურთხა, რის გამოც რვამატჩიანი დისკვალიფიკაცია მიუსაჯეს. მას შეეძლო ბომბივით აფეთქებულიყო.

***

მე იტალიის ჩემპიონატის საუკეთესო ლეგიონერად და „იუვენტუსის“ საუკეთესო ფეხბურთელად მაღიარეს. ესეც ჩემი პირადი სკუდეტო! შეუჩერებლად ვსვამდი და დევიდ ტრეზეგეც მხარს მიბამდა. ის ფრანგი იყო, მაგ რამ არგენტინელობდა, რადგან წარმოშობით იქიდან იყო. არყის სუნად ყარდა იქაურობა. საშინლად გამოვტყვერი. პიაცა კასტელოზე მდებარე საკუთარ სახლში დავბრუნდი და შევატყე, რომ ყველაფერი ბრუნავდა. ვიფიქრე შხაპი მიმეღო, რომ მდგომარეობიდან გამოვსულიყავი. თავი ტყვიასავით მძიმე მქონდა და ბოლოს სააბაზანოში ჩამეძინა. ჰელენამ გამაღვიძა, ის თავზე მადგა და დამცინოდა. გავაფრთხილე, რომ ამაზე სიტყვა არსად დასცდენოდა.

***

მოჯი თავისებური იყო, თუმცა მას პატივს სცემდნენ და მასთან საუბარი მუდამ სიამოვნებთ. იგი ყოველთვის ათიანში არტყამდა. ჰქონდა შინაგანი ძალა და სიახლეებსაც ადვილად უღებ და ალღოს. პირად კონტრაქტზე ხელახალი მოლაპარაკებები, ცხადია, ჩემთვის საინტერესო ჩანდა. იმედი მქონდა, რომ უკე თეს პირობებს მივიღებდი. თუმცა, ამასთან, საერთოდ არ მსურდა მოჯი გამებრაზებინა და ვცდილობდი თავი ყოველთვის ზრდილობიანად დამეჭირა.

ჩემ გვერდით მინო იყო და მას რევერანსები არ ხიბლავს. ის შეშლილია. შევარდებოდა ხოლმე მოჯის კაბინეტში, სავარძელში ჩაეშვებოდა და ფეხებს მაგიდაზე აწყობდა.

– ამის დედაც, ის მალე მოვა. ნუ ჩაყრი შრომას წყალში. დაჯექი და მოგვისმინე, – ეტყოდა მოჯის.

– წადი, თავი დამანებე და ჩუმად იყავი, – ეტყოდა მოჯი და ეს მოსალოდნელიც იყო.

ეს მინოს სტილია და მოლაპარაკებებს ასე აწარმოებს. მე კი მუდამ ვშფოთავდი და მეგონა, რომ შეიძლებოდა მას ასეთი ქცევით ყველაფერი წყალში ჩაეყარა. მოჯი კაბინეტში სიგარით ხელში დადიოდა, შემდეგ კი მინოსთან ჩერდებოდა და ეუბნებოდა, რომ სავარძელში ჩამჯდარიყო.

– დაჯე და ვილაპარაკოთ! – პასუხებდა მინო და, ცხადია, მან იცოდა, რასაც აკეთებდა. ის და მოჯი ერთმანეთს კარგად იცნობდნენ.

***

„იუვენტუსში“ პატრიკ ვიეირაც გადმოვიდა და თავიდანვე ჩანდა, რომ მაგარი ტიპი უნდა ყოფილიყო. ჩვენ თავიდან ერთი-ორჯერ ვიჩხუბეთ კიდეც. მე სუსტების დაჩაგვრა არ მიყვარს, ვიეირასნაირ ტიპებს კი არაფერს დავუთმობ. მახსოვს, ეს ამბავი მინდორზე მოხდა. მე თავისუფალი სივრცე მოვძებნე და გავიქეცი. ბურთი ვიეირას ჰქონდა და დავუძახე: – მომე ეს დედამოტყნული ბურთი! – ცხადია, კარგად ვიცოდი, ვიეირა ვინ იყო. ის წლების განმავლობაში „არსენალის“ კაპიტანი გახლდათ. ამ გუნდთან ერთად ინგლისის ჩემპიონი სამჯერ გამხდარიყო, საფრანგეთის ნაკრებში კი ევროპისა და მსოფლიო ჩემპიონატი ჰქონდა მოგებული. ის ვარსკვლავი იყო, თუმცა მე მაინც დავუყვირე. ამის მიზეზი მქონდა: – მოკეტე და გაიქეცი, – დამისისინა მან. – მომეცი ბურთი და გავჩუმდები, – ვუთხარი მე და ჩხუბიც დაიწყო. ხალხი ჩვენს გაშველებას ცდილობდა. ისე, გულწრფელად რომ გითხრათ, დიდი არაფერი მომხდარა, უბრალოდ ეს კიდევ ერთხელ მოწმობდა, რომ ორივეს გამარჯვებულის მენტალიტეტი გვქონდა. სპორტის ამ სახეობაში კარგი ტიპობა არ გამოდის. პატრიკ ვიეირას სტილია, რომ ნების მიერ მომენტში ასი პროცენტით დაიხარჯოს და მინახავს, როგორ ახერხებს საკუთარი თამაშით გუნდის აყოლიებას. სულ რამდენიმე ფეხბურთელია, ვის მიმართაც ისე თივე პატივისცემას ვგრძნობ, როგორიც ვიეირას მიმართ მქონდა. მის თამაშში უმაღლესი ხარისხი იგრძნობოდა. დიდებული გრძნო ბაა, როცა იცი, რომ შენ უკან, ნახევარდაცვაში, მისი და ნედვედის მსგავსი ფეხბურთელები დგანან.

***

„იუვენტუსის“ მენეჯმენტი – ჯირაუდო, ბეტეგა და მოჯი – გადადგა და ეს უცნაური იყო. ყველა საშინელ მდგომარეობაში აღმოჩნდა. მოჯიმ პრესას ასე განუცხადა:

„მე სული დავკარგე. ის მომიკლეს“.

მეორე დღეს მილანის საფონდო ბირჟაზე „იუვენტუსის“ აქციების ფასი კატასტროფულად დავარდა. მახსოვს, ფიზიკური მომ ზადების დარბაზში გუნდის შეკრება გაიმართა, ის წუთები არასოდეს დამავიწყდება. მოჯიც მოვიდა. გარეგნულად ძველებურად გამოიყურებოდა – ჩაცმა, მიხვრა-მოხვრა, დომინანტური სტილი. თუმცა შინაგანად უკვე სხვა მოჯი იყო. იმ დღეებში კიდევ ერთმა სკანდალმა იფეთქა, რომელშიც მისი ვაჟიც იყო გარეული. მან გვითხრა, თუ როგორ შეურაცხყოფილად გრძნობდა თავს, ისიც მახსოვს, რომ დავეთანხმე. ეს ყოველივე პიროვნულ დონემდე დადიოდა და ფეხბურთთან საერთო არაფერი ჰქონდა. თუმცა ეს ის არ იყო, რამაც ჩემზე ყველაზე მეტად იმოქმედა. ყველაზე მეტად მაშინ ავღელდი, როდესაც მოჯიმ ტირილი დაიწყო. შიგნეულობა მეწვოდა. სუსტი მოჯი ადრე ვერასოდეს წარმომედგინა. მას მუდამ შეეძლო ემოციების კონტროლი. ის სიძლიერეს ასხივებდა. ახლა კი... როგორ აგიხსნათ?

***

ყველა ბარი, სადაც მივდივარ, მოდური ხდება.

***

„მილანში“ ყოფნისას, ერთ ტიპს ვეჩხუბე. მისი სახელი ოგუჩი ონიევუა. მართლაც მძიმე ჩხუბი გამოგვივიდა. ცხადია, არ ვფიქრობ, რომ მუშტების ქნევა მისაღები საქციელია. თუმცა გუნდის ხელმძღვანელობამ საჯაროდ დამიცვა. მათ ჩემთან ერთად ერთიანი ფრონტი შექმნეს. ასე იქცევიან იტალიაში. ისინი თავის მოთამაშეს საჯაროდ კბილებით იცავენ და პირად ურთიერთობაში აკრიტიკებენ. აქ, შვედეთში, კი გუნდი ცუდ და კარგ ბიჭებად იყოფა.

***

კლუბში ახლადმისულს თავი ძალიან პატარა გგონია. ყველაფერი ახალია, ყველას თავისი როლი და ადგილი უჭირავს. შეგიძლია, თავი ჩაღუნო და მოკრძალებული ბიჭი იყო. ამ შემთხვევაში შენს არავითარ ინიციატივას აღარ მიიღებენ. დროს კარგავ.

***

თუ მოედნის მიღმა ერთად არ ხართ, ეს მოედანზე იჩენს თავს, მოტივაციასა და გუნდური სულის ჩამოყალიბებაზე იმოქმედებს. ფეხბურთში ყველაფერი დეტალებისაგან შედგება და ასეთ რამეს შეიძლება გადამწყვეტი მნიშვნელობაც კი ჰქონდეს.

***

როგორც წესი, ვცდილობ, უცხო ახლოს არ მოვუშვა. რთული გზა გამოვიარე და ვიცი, ხალხი ცდილობს ეს გამოიყენოს – მე ვიცნობ ზლატანს, აი, რა მაგარი ტიპი ვარ.

***

ჩემი დონის ფეხბურთელი რაღაცით ფორთოხალს წააგავს. კლუბი მას ბოლომდე გამოწურავს და შემდეგ მისი გაყიდვის დროც დგება. შესაძლოა, ეს უხეშად მოგეჩვენოთ, მაგრამ ასეა. ეს თამაშის ნაწილია. ჩვენ კლუბის მფლობელობაში ვართ და ის ჯანმრთელობის გასაუმჯობესებელი სანატორიუმი არაა. ჩვენ იქ გამარჯვებისთვის მიგვიწვიეს და ხანდახან ექიმებმაც არ იციან რა გზას დაადგნენ. როგორ მოექცნენ ფეხბურთელებს, როგორც პაციენტებს თუ როგორც კლუბის პროდუქციას? ისინი ზოგადი პროფილის კლინიკაში კი არ მუშაობენ, არამედ კლუბს ეკუთვნიან. აი, სწორედ მაშინ დგება მომენტი, როდესაც საკუთარ თავს თავადვე უნდა მიხედო, ხმა ამოიღო. შეგიძლია, იყვირო კიდეც, თუმცა ეს ნაკლებად მუშაობს. შენს ტკივილს შენ მეტი ვერავინ გაიგებს. შენზე უკეთ შენი სხეულისა არავის გაეგება.

***

რაც მოედანზე ხდება, მოედანზევე უნდა დარჩეს. ხშირად მომხდარა ისე, რომ ვისთანაც მიჩხუბია, მალე დავმეგობრებულვართ, შესაძლოა იმიტომაც, რომ ისიც ჩემნაირი უტვინო გამომდგარა. მიყვარს მებრძოლი ფეხბურთელები.

***

მოურიონიომ ბობი რობსონისაგან ძალიან ბევრი რამ ისწავლა. როდესაც რობსონი პორტუგალიურ კლუბ „სპორტინგს“ წვრთნიდა, თარჯიმანი დასჭირდა. მოურინიო კლუბში სწორედ ამ საქმეზე მივიდა, კარგად ფლობდა უცხო ენებს. თუმცა რობსონმა მალევე შეამჩნია, რომ მოურინიოს სხვა საქმის კეთების ნიჭიც ჰქონდა. ამ გონებაგახსნილი ადამიანისგან საინტერესო იდეები იყო მოსალოდნელი.

ერთხელ ბობი რობსონმა ჟოზეს სთხოვა, თამაშის წინ მოწინააღმდეგის გუნდზე ანგარიში დაეწერა. „ვერ წარმომედგინა, ჩემგან როგორ ანგარიშს ელოდა. რა უნდა სცოდნოდა თარჯიმანს?“ – გაიხსენა მოურინიომ მოგვიანებით.

მისი ანალიზი ბრწყინვალე გამოდგა. რობსონი აღტაცებას ვერ მალავდა. ის იყო ადამიანი, რომელსაც ფეხბურთი მაღალ დონეზე არასოდეს ეთამაშა, მაგრამ, მიუხედავად ამისა, რობსონმა მისგან ისეთი ანგარიში მიიღო, როგორიც იქამდე არასოდეს ენახა.

„ოჰ, ალბათ სათანადოდ ვერ ვაფასებდი ამ თარჯიმან ბიჭს“ – გაიფიქრა მან.

როდესაც ბობი რობსონი სხვა კლუბში გადავიდა, მან თარჯიმანიც იახლა. მოურინიო კი სწავლას განაგრძობდა და არა მხოლოდ ფაქტებსა და ტაქტიკას, არამედ ფსიქოლოგიურ ასპექტებსაც ითვისებდა. ბოლოს ის თავად გახდა „პორტოს“ მწვრთნელი. ეს ამბავი 2002 წელს მოხდა.

***

ჟოზე ბევრს მუშაობდა. ის სხვებზე ორჯერ მეტს შრომობს. დღე და ღამე ფეხბურთით ცხოვრობს და მას აანალიზებს. არასოდეს შემხვედრია მწვრთნელი, რომელსაც მოწინააღმდეგე ისე კარგად ჰყავდეს შესწავლილი, როგორც ჟოზეს. ის მოწინააღმდეგის გუნდის თამაშის ტაქტიკის ჩვეულებრივი შესწავლით კი არ შემოიფარგლება, არამედ თითქმის ყველა დეტალს სწავლობს, გუნდის მესამე მეკარის ფეხის ზომასაც კი.

[...]

მისი უამრავი ფოტო მენახა – ფოტო ელეგანტური, საკუთარ თავში დარწმუნებული ადამიანისა, თუმცა შეხვედრისას გავვოცდი, როცა ვნახე დაბალი კაცი ვიწრო მხრებით. ფეხბურთელების გვერდით ძალიან პატარა მოჩანს. თუმცა იმ წუთასვე მივხვდი, რომ ქარიზმატული იყო. ფეხბურთელებისგან სრულ მორჩილებას მოითხოვდა. მათ შორის მათგანაც, ვინც გუნდში თავს ხელშეუხებლად მიიჩნევდა, არადა, ზოგიერთ ფეხბურთელს მხრებამდეც კი ძლივს სწვდებოდა. ერთი წამითაც არავის ეჩაგვრინებოდა. პირდაპირ საქმეზე გადადიოდა და სრულიად უკარება ხდებოდა: დღეიდან ასე და ასე იქნება, თქვენ ასე და ასე მოიქცევით – ამბობდა ის.

[...]

გუნდის მოტივირების დიდოსტატი იყო, თუმცა იყო ერთი რამ, რაც მართლაც მაწუხებდა: მისი სახის გამომეტყველება ჩვენი თამაშისას. რაც არ უნდა გამეკეთებინა და როგორი გოლიც არ უნდა გამეტანა, ის ყინულივით ცივ გამოხედვას ინარჩუნებდა. ღიმილსაც კი ვერ შეამჩნევდით, არავითარი ჟესტი, საერთოდ არაფერი. თითქოს სრულებით არაფერი მომხდარაო, თითქოს უძრაობას უყურებდა.

[...]

თამაშის წინ და დასრულების შემდეგ მოურინიო კლდესავითაა. თამაშიდან რამდენიმე დღის შემდეგ კი მატჩს აანალიზებს და ჩვენზე შეტევა იწყება.

***

იტალიელ გულშემატკივარზე მეტად ბომბარდირი არავის უყვარს. იმ შემთხვევაში, თუ ეს ბომბარდირი სხვაგან გადასვლას გადაწყვეტს, მათ იგი დასანახად ეჯავრებათ.

***

დაიმახსოვრეთ, გაბრაზებულს თუ სადმე თვალს მომკრავთ, ნუ შეწუხდებით. შეიძ ლება, ზოგჯერ რამე სისულელე ჩავიდინო და მსაჯმა წითელი ბარათი მაჩვენოს, თუმცა, უმეტესწილად, გაბრაზება კარგის ნიშანია. მთელი ჩემი კარიერა რევანშზე დგას.

***

როცა ძალიან ცდილობ, შეიძლება, საერთოდ არაფერი გამოგივიდეს. ეს ამბავი ყველა ფორვარდმა კარგად იცის. გოლის გატანაზე გამუდმებით ფიქრი არცთუ ისე კარგია. ყველაფერი ინსტინქტის დონეზე უნდა იყოს დაყვანილი.

***

ჟოზე მომიახლოვდა:

– არ უნდა მიგეტოვებინე!

– მაპატიე, ამ შემოთავაზებაზე უარს ვერ ვიტყოდი.

– იცოდე, თუ დაგვტოვებ, მეც წავალ „ინტერიდან“.

ღმერთო ჩემო, რა უნდა მეთქვა. შემძრა მისმა ამ სიტყვებმა: იცოდე, თუ დაგვტოვებ, მეც წავალ.

– მადლობა. შენგან ძალიან ბევრი რამ ვისწავლე, – ვუთხარი.

– მადლობა.

ვისაუბრეთ. ის მე მგავს. სიამაყით სავსეა და გამარჯვებისკენ ნებისმიერ ფასად ისწრაფვის. ბოლოს კი ისევ გამეხუმრა:

– იბრა!

– ჰო...

– „ბარსაში“ ჩემპიონთა ლიგის მოსაგებად მიდიხარ, არა?

– შეიძლება ითქვას...

– გახსოვდეს, წელს ის ჩვენ დაგვრჩება. ჩემპიონთა თასი მილანში უნდა ჩამოვიტანოთ.

 ერთმანეთს დავემშვიდობეთ.

***

მესი, ხავი და ინიესტა კარგი, თავმდაბალი ბიჭები არიან. რამდენადაც ისინი მოედანზე ბრწყინავენ, იმდენად ადვილი იყო მათთან საერთო ენის გამონახვა. არასოდეს ყოფილა ისე, რომ რომელიმე გამოსულიყო და ეთქვას – „შემომხედეთ, ყველაზე მაგარი ვარო“ და არავითარი მოდების ჩვენება გასახდელში, როგორც ეს იტალიაში ხშირად ხდებოდა. მესი და სხვა ფეხბურთელები პიჯაკებს ატარებდნენ და თავმდაბლობას ინარჩუნებდნენ.

***

მახსენდება ჯორჯო კიელინი, „იუვენტუსის“ ცენტრალური მცველი. ჩვენ ერთად ვთამაშობდით და მოგვიანებით, როდესაც „ინტერში“ გადავედი, ერთმანეთს მოედანზე დავუპირისპირდით. ის აჩრდილივით დამსდევდა:

„აბა, მოდი აქ, ძველებურად არ გეგონოს!“ – მეუბნებოდა ჯორჯო და ამ სიტყვებით ჩემს პროვოცირებას ცდილობდა.

შემდეგ უკნიდან ფეხებში ჩამივარდა. ეს არაკაცური საქციელია. ასეთ დროს ვერ ხედავ, შენ უკან ვინ დგას და... ტკივილისგან გავმწარდი. ძალიან მტკიოდა, თუმცა სიტყვაც არ დამცდენია. ასეთ დროს არაფერს ვამბობ. ჩემთვის ვფიქრობ: შემდეგი ორთაბრძოლისას ხურდას დაგიბრუნებ. შემდეგ კი მას ისე დავეჯახე, დიდი ხანი ფეხზე წამოდგომა უჭირდა.

ასე რომ, არამც და არამც მე მინდორზე საზიზღრობებს არ ვიძახი. ორთაბრძოლებში კი ბომბივით ვარ.

საფინალო სასტვენის შემდეგ მასთან მივედი, თავი დავუჭირე და ურჩი ძაღლივით წამოვათრიე. კიელინი, ცოტა არ იყოს, შეშინდა. – ხომ გინდოდა ჩხუბი, ჰოდა, ვიჩხუბოთ, – ვუყვიროდი და გასახდელისკენ მიმყავდა.





მთარგმნელი ივანე ჩხიკვაძე

Monday, July 31, 2017

ფედერიკო გარსია ლორკა - რჩეული

გამოთხოვება

მე თუ მოვკვდები - 

აივანი დატოვეთ ღია - 

ლამაზ ბიჭუნას ფორთოხალი უმშვენებს ხელებს,

(მას აივნიდან ვუყურებ ახლა), 

ცელავს მთიბავი თავჩაქინდრულ

პურის თაველებს,

(მას აივნიდან ყურს ვუგდებ ახლა), 

მე თუ მოვკვდები -

აივანი დატოვეთ ღია.

***

პატარა მადრიგალი

შენს ბაღში ხარობს- 

ბროწეულის ოთხი ხე, ნაზო...

(მსურს გითავაზო ჩემი ყრმა გული).

კვლავ გაიზრდება -

შენს ბაღში ოთხი კიპარისი,

(წაიღე ჩემი ბებერი გული). 

მზე, მთვარე, 

მერე - 

აღარ იქნება, 

აღარც ბაღი და აღარც გული...

***

ნოქტიურნი

შუაღამისას ფანჯარაში გავყავი თავი, 

ქარი მეძგერა, ჩემთვის თავის მოკვეთა სურდა, 

მე ვისარგებლე გააფთრებულ ქარის სიავით

და ყველა ჩემი ბრმა სურვილი ვესროლე გუნდად.

მაშინ უეცრად, სურნელებამ ნაზმა ლიმონის

აღავსო წამი, უსასრულოდ აღავსო დილა

და იქცა ქარი განთიადის უჭკნობ ყვავილად.

***

მოჭრეს სამი ხე

სამი ხე იდგა-

(დღემ მოიტანა ცულის ხმაური).

ორიღა დარჩა, 

(ფრთამოტეხილი ორი ფრინველი).

ერთიღა იდგა, 

მერე არც ერთი - 

და ნაკადული დარჩა შიშველი.

***

მერე...

ამაოება ამ ცხოვრების

დაიფერფლება.

(არ დაილევა
მხოლოდ უდაბნო).

მხურვალე გული -

სურვილის ბუდე - 

დაიფერფლება.

(არ დაილევა
მხოლოდ უდაბნო).

ოცნება მზეზე 

და კოცონებზე

დაიფერფლება.

მხოლოდ უდაბნო 

არ დაილევა.

დასერილია მრუდე ხაზებად

მთელი უდაბნო.

ლექსები მარტოობაზე

ხმელია მიწა,

ყრუა მიწა,

უსაზღვრო

ღამეთა.

(ქარი მთის კალთებზე,
ქარი ზეთისხილებს არწევს).

***

MEMENTO

როცა მოვკვდები,

გიტარით ხელში 

მდინარის ქვიშას მე მიმაბარეთ.

როცა მოვკვდები... 

ფორთოხლებს შორის, 

ყოველ ყვავილში ვპოვებ სამარეს.

როცა მოვკვდები, 

გრიგალთან ერთად

სახურავებზე ვივლი სამუმად.

როცა მოვკვდები - 

ჩუმად!

***

ციფერბლატი

დავჯექი, უნდა დავისვენო

დროის ბორბალზე. 

რა სიწყნარეა! 

თეთრ წრეში

თეთრი მდუმარება, 

მიჰქრიან მზენი

და მიცურავენ შავი ციფრები

თორმეტივენი.

***

რომანსი მთვარეზე

მთვარე მოსილი თეთრი სამოსით

დღეს სამჭედლოში ბოშებს ეწვია.

უყურებს ბიჭი - მთვარე შემოდის,

უყურებს ბიჭი და უკვე ტყვეა.

და არხევს მთვარე 

მკლავებს

და იშლებიან, თრთიან ნისლები.

როგორი მკვრივი მკერდი აქვს მთვარეს

სუნთქავს უმანკო და ცივი ვნებით. 

- მთვარეო, მთვარე, წადი, იჩქარე!

დაბრუნდებიან ბოშები ხელად,

შენი გულისგან ჩამოასხამენ,

ფერად თილისმებს და ბეჭდებს ფერადს.

- ბიჭუნა, მოდი, ვიცეკვოთ ახლავ! 

დაბრუნდებიან ბოშები მალე,

შენ დაიძინებ და ძილში ნახავ

უსაზღვროდ კარგ და მშვენიერ მხარეს.

- მთვარეო, მთვარე, წადი, იჩქარე!

უკვე ცხენები არიან ახლოს!

- ბიჭო, გაჩუმდი! სითეთრეს ჩემსას

ხელი არ ახლო, ხელი არ ახლო!

და დაფდაფებმა აავსეს ველი,

სულ ახლოს ნალი ქვაზე წკრიალებს.

ბიჭი წევს უხმოდ, არავის ელის

და უზარმაზარს არ ახელს თვალებს.

ზეთისხილების ჭალიდან მოდის 

ოცნებისა და ბრინჯაოს ფერი

ბოშათა მწკრივი და ზეცას მაღალს

გამოუთქმელი ტანჯვით შესცქერის

რა გულსაკლავად ჭოტმა გაჰყვირა,

როგორ გაჰყვირა ჭოტმა მწუხარედ! 

მთვარის ბილიკზე, ღრუბლების პირას,

ბიჭუნა მიჰყავს ხელიხელ მთვარეს.

სამჭედლოში კი გოდებენ მწარედ, 

ჰკივიან გაბმით, კრულვით, ქვითინით.

წაშლა ქარმა ავი სისინით 

მთვარის კვალი და ბიჭუნას კვალი.


ფედერიკო გარსია ლორკა - რჩეული
ესპანურიდან თარგმნა ნანა ხატისკაცმა

ნაირა გელაშვილი - ამბრნი, უმბრნი და არაბნი...

თუ გინდა, ქალი დაკარგო (ადრე თუ გვიან), უნდა ფიზიკურად დაუახლოვდე. სულერთია, ცოლია, თუ ისე... ცოლქმრობა ხომ ამის უტყუარი გარანტიაა.

***

ლეღვის ხე შემოდგომობით ისე ქალივით გაშიშვლდებოდა ხოლმე თავისი კრიალა, მოთეთრო ტოტებით, რომ იქით გახედვისა მრცხვენოდა.

***

ნეტავ ერთი ქალი მაინც თუ არსებობს ქვეყნად, თავისი ამბები არავის რომ არ ჩაუკენკოს.

***

თუმცა ცოლს მთელი ცხოვრება ვღალატობდი და ეს ბუნებრივად მიმაჩნდა, თვითონ კი თუნდაც ასეთ გარემოებაში რომ მენახა, ალბათ შემომაკვდებოდა. ყოველ შემთხვევაში, ასე მეგონა.

***

ხშირ-ხშირად ვიმეორებდი ერთი ჩემი ძმაკაცის სიტყვებს: „ქალი ქალია, მაგრამ თუ გაცხარდა, ცოლიაო“.

სიყვარულს რომ აღარ ვგრძნობდი ჩემი ცოლის მიმართ და სურვილს, ეგ არ მაწუხებდა. ბუნებრივად მიმაჩნდა. მაგრამ უბედურება ის იყო, ზოგჯერ აუტანელი გაღიზიანება მეუფლებოდა; მაღიზიანებდა მისი მანერები, გამომეტყველება: როგორ მხვდებოდა შინ შესვლისას; ტელეფონით როგორ გააბამდა ხოლმე ლაპარაკს ყალბი ხმითა და მოჩვენებითი გულითადობით, რაღაცნაირად რომ წელავდა სიტყვებს. კიდევ კარგი, გარეთ უფრო ხშირად ვიყავი, ვიდრე შინ და ეს გაღიზიანებაც, როგორც იყო, გადამივლიდა ხოლმე.

***

როცა ქალები ასე მოგყვებიან, როცა იციან, რაც გინდა, რაღაცნაირი სახეები აქვთ ხოლმე: ან ოდნავ დაძაბული, ან უტიფარი, ან ყალბად მორცხვი, ან კმაყოფილი, ან უაზროდ მხიარული – გამოცდილებისა და დახვეწილობის მიხედვით.

***

წუთები უნდა შეაგროვო, რამდენიმე წუთი მაინც, რომ თან წაიღო, სუვენირად... ამქვეყნიდან გუდა-ნაბადს როცა აიკრავ.

***

ვარსკვლავები ისეთი ყოფით დაბდღვრიალებდნენ იქაურობას, ლამის გულები დასკდომოდათ.

***

მთვარე ერთი წამით ქალის შიშველ წვივებს შორის მოექცა.

***

თუ მარტო ის აკეთე, რაც შეიძლება, ხომ მოწყენილობით მოკვდები.

***

ქართველს ქართველის გარდა ვერვინ გაუგებს. ხევსურობა უფრო ძნელია. ვერც ხევსურს გაუგებს ვერავინ, ხევსურის მეტი.

***

ქალები ყველანი ტირიან... ამბობენ, ვინც ვერ ტირის, მალე ბერდებაო.

***

რად უნდა მაგას ასტროლოგია. საერთოდ არსებობს ერთმანეთისთვის დაბადებული წყვილი?

***

არ შეიძლება, კაცმა ფიქრით ყვირილი გაიგონოს?

***

ჰო, საერთოდ, მკვდარი ღმერთების აკლდამაა თითქოს შატილი...

***

„ვინ არიან ეს ამბრნი, უმბრნი და არაბნი“?

„არ იცი? – ქაჯები და ეშმაკები. ყამარის მამის ლაშქარი. ყამარს ღრუბლებში ჰქონდა კოშკი“.

***

დაღონებისაა, დედისავ ცხოვრება, საწუხრად მოვედით, გულს ნუ გაიტეხ, ღმერთია მოწყალე... გულს დიდ შეძლება აქვის, იკუთებს, ივალალებს, გაიწ-გამოიწევს და ისევ შეჰღიმებს სოფელ-ქვეყანას.

***

მთელი ჩემი ცხოვრება შიშმა შექმნა და შიში წარმართავდა მას. ყველაფერს გავექეცი, რაც კი რაიმეს ითხოვდა ჩემგან. ყველაფერს ვუღალატე და ხელიდან გამოვეცალე. თან თავი დავირწმუნე, რომ არავის არ ვჭირდებოდი. მარცხის შიშით ხელი არაფერს დავაკარე... ყველაფერი დიდი და ნამდვილი მაღიზიანებდა და არ მინდოდა... არ მსურდა, მოვალე ვყოფილიყავი და პასუხისმგებელი რაიმეს წინაშე... რისი გაგებაც ვერ შევძელი, იმის არსებობა საერთოდ უარვყავი. ისეთი ქალი შევირთე, რომელიც არ მიყვარდა, მაგრამ რომელსაც (დარწმუნებული ვიყავი) ვუყვარდი, რადგან ასე უფრო ადვილი იყო. თავი დავირწმუნე, რომ უსურვილოდ ცხოვრება უსაფრთხოდ ცხოვრებას ნიშნავდა. დაუძაბავად მინდოდა ყოფნა. არაფერი არ მიტვირთავს თანშეზრდილი, ჩლუნგი შიშის გამო – რომ მაინც არაფერი გამოვიდოდა.

***

ზოგჯერ ისე ცხადი და გასაგები ხდებოდა რაღაც – რაღაც ჩემი და საერთოდ, მთელი ცხოვრების დაფარული აზრი და კანონი, – რომ ლამის ტვინი გადამწვოდა ამ მიგნების სიმკვეთრითა და სიმჭახით და მერე ისევ იბინდებოდა.

***

„ბედისწერას ყველა კი არ აინტერესებს, სადა აქვს ამდენი დრო, ყველას აღზრდაზე და გამოწვრთნაზე იზრუნოს. ზოგს ერთხელაც კი არ შეხედავს სიკვდილამდე“.

***

„ახლა, როცა მთელ ქვეყანას ზურგი შევაქციე და მხოლოდ მერცია მინდოდა, ეს მხოლოდ იმიტომ, რომ ის მოკვდა, აღარ იყო, შეუძლებელი და მიუწვდომელი გახდა. მაგრამ ცოცხალი რომ დარჩენილიყო და კარგად ვყოფილიყავით, ალბათ, ბოლოს მაინც მთელ ქვეყანას გავუწევდი ანგარიშს და ყველაზე ადვილად ისევ მერციას გავიმეტებდი, როგორც რაღაც უკანონოს, საშიშსა და ზედმეტს... მერცია რომ მოკვდა, ჩემი ცოლის მიმართ ყოვლად აუტანელმა გაღიზიანებამ და ბრაზმა შემიპყრო, მაგრამ ჩემი ცოლი რომ მომკვდარიყო... ასე არა, მაგრამ ალბათ, მაინც მერციას დავადანაშაულებდი და ახლა მის მიმართ გავღიზიანდებოდი... ან ეგებ ყველაფერი ისე ხდება, როგორც უნდა მოხდეს?“

***

რა უბრალოდ ხდება ყველაფერი: ყველაფერს ხალისი სჭირდება და ყველაფრის ხალისი შეიძლება დაკარგოს კაცმა.

***

ყველაზე მეტად მაშინ შეიძლება, ელოდო ვინმეს, როცა მისი მოსვლა მართლა შეუძლებელია.

***

ნუთუ არის სადღაც დიდი, დიდი ნათელი, რომელიც გვსჯის, გვწვავს და მაინც არ ვემეტებით, ოღონდ ამ არგამეტებას ჩვენ ვეღარა ვგრძნობთ?

***

„რა კარგი იქნებოდა ცხოვრება, ღმერთო, ასეთი საშინელი რომ არ იყოს“.

Friday, July 28, 2017

ხორხე ლუის ბორხესი - ჯვარცმული ქრისტე

იგი ფეხებით ეხება მიწას.

ჯვრები ერთი სიმაღლისაა. ქრისტე

არ არის შუაში. იგი მესამეა. მკერდი

დაფარულია შავი წვერით. სახე

ისეთი არა რის, როგორიც გრავიურებში, – ებრაული

მკაცრი იერით. მე მას ვერ ვხედავ

და ჩემი აღსასრულის დღეებამდე

დაუღალავად ყველგან უნდა ვეძებო.

ბოლომდე დასუსტებული, იგი უსიტყვოდ იტანჯება.

დასერილი აქვს შუბლი ეკლის გვირგვინისგან.

მას არ ესმის დაცინვა ბრბოსი,

რომელიც პირველად არ მისჩერებია სიკვდილს

მისას ანდა სხვისას. ყველაფერი ერთია.

იგი ჯვარზეა გაკრული. ბოდვისას იგი ხედავს სამეფოს,

რომელიც, შეიძლება, მას ელოდება,

და იმასაც, ვისთან დაახლოებაც ვერ შეძლო.

და არაფერი უწყის მან

თეოლოგიასა და გნოსტიციზმზე,

მიუწვდომელ სამებაზე, ტაძრებზე,

ოკამას სამართებელსა და ლიტურგიაზე,

მეწამულ სამოსელსა და მიტრაზე,

და გუტრუმას ხმალთან ნათლობაზე,

ინკვიზიტორებსა და მსხვერპლთა სისხლზე,

ბოროტ ჯვაროსნებზე, ჟანა დარკზე

და პაპებზე, იარაღს რომ აკურთხებენ.

მან იცის: იგი ღმერთი კი არა, ადამიანია

და არ ტანჯავს სწრაფი აღსასრული.

მას ტანჯავენ მხოლოდ ლურსმნები. იგი

არ არის რომაელი. არ არის ბერძენი. ჩუმად კვნესის.

მან ჩვენ დაგვიტოვა საოცარი მეტაფორები

და პატიების აზრი,რითაც შეიძლება

არაფრობამდედავიყვანოთ წარსული

(ეს აზრი ჩაწერილია ციხეში

ერთი ირლანდიელის მიერ).

გათელილი სულით იგი ეძებს სიკვდილს

სქელდება ბინდი. იგი უკვე მკვდარია.

უმოძრაო სხეულზე მიცოცავს ბუზი(?)

რა სარგებელია ჩემთვის, რომ მან იტანჯა, –

როცა მე – როგორც ვიტანჯებოდი, ისე ვიტანჯები?


ხორხე ლუის ბორხესი - სხვადასხვა წლების ლექსები და მინიატურები
მთარგმნელი - ელგუჯა მარღია
გამომცემლობა „პროფილი+“

Thursday, July 27, 2017

დათვის ქანდაკება თბილისური შენობის ფასადზე... (12 ფოტო)

კოსტავას #12












Tuesday, July 25, 2017

როგორ აღმოჩნდა ედვარდ მუნკის მუზა კნუტ ჰამსუნის რომანში?!

ედვარდ მუნკი - მადონა
1899 და 1901 წელს, მადათოვისა და ხიდის ქუჩებზე, ერთმანეთის პირისპირ მდებარე ორ გამორჩეულ სასტუმროში, ორი ცნობილი ნორვეგიელი ცხოვრობდა. 

ერთი მხრივ ყოფილ სასტუმრო „ლონდონში“ გაჩერებული მომავალი ნობელიანტი მწერალი - კნუტ ჰამსუნი და მისი მეუღლე, რომლებიც, როგორც ამბობენ, მალულად მოგზაურობდნენ; მეორე მხრივ კი ასევე ნორვეგიელი მწერალი, ფატალური ქალი, ცნობილი ხელოვანის ედვარდ მუნკისა და შვედი დრამატურგის - ავგუსტ სტრინდბერგის მუზა, პოლონელი მწერლის - სტანისლავ ფშიბიშევსკის  მეუღლე - დაგნი იუელი, რომელიც საყვარელმა სასტუმრო „გრანდ-ოტელის“ ნომერში მოკლა...

დაგნი იუელი და კნუტ ჰამსუნი
უცნობია, იცნობდნენ თუ არა კნუტ ჰამსუნი და დაგნი იუელი ერთმანეთს. ამ თემასთან დაკავშირებით საკმაოდ საინტერესო ვერსიას გვთავაზობს კინორეჟისორი ლიანა ელიავა:

„ჰქონდათ თუ არა ერთმანეთთან რაიმე შეხების წერტილი საქართველოსთან ერთდროულად დაკავშირებულ ორ ცნობილ ნორვეგიელ ქალს და კაცს: დაგნი იუელსა და კნუტ ჰამსუნს ცხოვრებასა თუ შემოქმედებაში? ისინი ხომ საერთო ნაცნობებ-მეგობრების (მუნკი, სტრინდბერგი) წრეში ტრიალებდნენ?!

მათი მოგზაურობის მარშრუტის დამთხვევაც არ იყო იქნებ შემთხვევითი, თუ გავითვალისწინებთ, რომ ჰამსუნის მსგავსად, მის გმირებსაც ესიზმრებოდათ ქვეყანა, სადაც მზეა და ქალებს ჰაეროვანი კაბები აცვიათ, ელანდებოდათ სურნელოვანი, ძვირფასი ხისგან გამოთლილი ნავი, აბრეშუმის აფრებით მიმქროლავი ამ ნანატრი ქვეყნისაკენ. ხომ შეიძლება მკითხველებსაც გადასდებოდათ ეს გატაცება?!

ავგუსტ სტრინდბერგი და ედვარდ მუნკი
არ არის გამორიცხული, კნუტ ჰამსუნს ედვარდ მუნკისა და დაგნი იუელის სასიყვარული ურთიერთობების შესახებაც სმენოდა რაღაც დაფარული. დაგნისთან დაკავშირებული მწერალ-მხატვარი მამაკაცები კი გაიცნო - სტრინდბერგი - 1894, მუნკი კი - 1896 წელს. 

*** 

ჰამსუნმა 1892 წელს გამოქვეყნებული, თავისი რომანის - „მისტერიების“ გმირ ქალს დაარქვა დაგნი, მუნკის საყვარელი მოდელის სახელი. 

„მისტერიების“ დაგნიც ერთი ნახვით შეუყვარდება მოხეტიალე მხატვარს - ნაგელს.

ვისაც დაგნის ფოტო უნახავს, არ გაუჭირდება მსგავსების პოვნა რომანის დაგნისთნ. მასაც ნათელი სახე, ღია ფერის სქელი თმები და ცისფერი თვალები აქვს.

„მისტერიებში“ დაგნი, რომელიც ასე თავდავიწყებით შეუყვარდა მხატვარ ნაგელს, მხოლოდ დანიშნულია, და თხოვდება ჰამსუნის შემდეგ ნაწარმოებში - „რედაქტორი ლუნგე“, რომელიც გამოქვეყნდა მომდევნო - 1893 წელს. სადღაც ამ დროს გათხოვდა რეალური დაგნიც...“