Wednesday, April 23, 2014

ელ-წიგნი: ვერგილიუსი - ენეიდა

ვუმღერი ბრძოლებს ვაჟკაცისა, ვინაც პირველად
ბედმა ტროიდან გადმოხვეწა იტალიაში.
მოვლო მრავალი მიწა-წყალი ღმერთების ნებით
რისხვასაყოლილ მძლე იუნოს სიმკაცრის გამო.
ბევრიც იომა, ვიდრე ქალაქს მისცემდა ფუძეს,
კერპებს - ლაციუმს, სად დამკვიდრდა ტომი ლათინთა.
ალბელთ მამანი და გოდოლნი ამაყი რომის.

ლათინურიდან თარგმნა - რომან მიმინოშვილმა
გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“, თბილისი, 1976წ.

ფრანც კაფკა - მონადირე გრაკუსი

თარგმნა - რუსუდან ბეჟაშვილმა

ორი ბიჭი სანაპიროს ჯებირზე კამათელს აგორებდა. კაცი ქანდაკების საფეხურზე ხმალამოღებული ძეგლის ჩრდილში გაზეთს კითხულობდა.

გოგონა ჭასთან პატარა ჭურჭელს წყლით ავსებდა. ხილით მოვაჭრე თავის საქონელთან იწვა და ზღვას გასცქეროდა. დუქნის სიღრმეში კარისა და ფანჯრის ღრეჩოებიდან ღვინით მოქეიფე ორი კაცი მოჩანდა. მედუქნე კი წინ, მაგიდასთან იჯდა და თვლემდა. კარჭაპი (ბარჯა, ნავი) უხმაუროდ შემოცურდა პატარა ნავსადგურში, თითქოს წყლის ზედაპირზე ტივტივებსო. კაცი ცისფერ კიტელში ქვემოთ დაეშვა და რგოლებში თოკი გაუყარა. ვერცხლისფერღილებიან მუქ პიჯაკებში გამოწყობილ ორ კაცს ბოცმანის უკან საკაცე მოჰქონდა, რომელზეც ყვავილებიან, ფოჩებმოვლებულ აბრეშუმის გადასაფარებელზე, აშკარად, კაცი იწვა.

სანაპიროზე ჩამოსულებს ყურადღებას არავინ აქცევდა, მაშინაც კი, როცა საკაცე ჩამოდგეს, ბოცმანის ლოდინში, რომელიც ჯერ კიდევ თოკით იყო დაკავებული, მათთან არავინ მისულა და არც არაფერი უკითხავს, მათთვის დაკვირვებით არავისშეუხედავს.

მესაჭე ცოტა ხანს შეყოვნდა ვინმე ქალის გამო, რომელსაც მკერდზე ბავშვი ჰყავდამიკრული, თან გაშლილი თმებით, სწორედ იმ დროს გემბანზე გამოჩნდა. შემდეგ ბოცმანი მოვიდა და მეზღვაურებს მოყვითალო ორსართულიან სახლზე მიუთითა, რომელიც მარცხნივ წყლის პირას აღმართულიყო. კაცებმა ტვირთი წამოიკიდეს და ვიწრო სვეტებისაგან ნაშენ დაბალ ჭიშკარში შეიტანეს. პატარა ბიჭმა ფანჯარა გამოაღო, შენიშნა, გვამი სახლში როგორ გაუჩინარდა და ფანჯარა ისევ სწრაფად დახურა. ახლა უკვე ჭიშკარიც ჩაკეტეს, იგი შავი მუხის ხისგან მზრუნველად იყო გამოთლილი. მტრედების ჯოგი, მანამდე რომ ზარის (სამრეკლოს) ირგვლივ ტრიალებდა, ახლა სახლის წინ დაეშვა. თითქოს სახლში საკვები ელოდათ, მტრედები ისე გულმოდგინედ მოგროვდნენ ჭიშკართან. ერთი მეორე სართულამდე აფრინდა და ნისკარტით ფანჯრის მინაზე მიაკაკუნა. ესენი ღია ფერის, კარგად მოვლილი ფრინველები იყვნენ. შორიდან ქალმა მათ ბარჟიდან მარცვლები გადაუყარა, მათ საკენკი აკენკეს და ქალთან მიფრინდნენ.

კაცი, ტრაურის ბაფთიანი ცილინდრის ქუდით, ვიწრო, ნავსადგურთან მკვეთრად დაქანებული პატარა ქუჩით ქვემოთ დაეშვა. მან ირგვლივ ყურადღებით მიმოიხედა, ყველაფერი აღელვებდა - კუთხეში ნაგვის დანახვაზე სახე მოეღრიცა. ძეგლის საფეხურებზე ხილის ნაფცქვენები ეყარა, გვერდით რომ ჩაუარა, თავისი ჯოხით ქვევით მოისროლა. კაცმა სახლის კარზე მიაკაკუნა, თან ცილინდრი შავხელთათმანიან მარჯვენა ხელში მოიქცია. კარი მაშინვე გაუღეს, ორმოცდაათი პატარა ბიჭი შპალიერივით აეკრა გრძელ დერეფანს და კაცს თავი დაუკრეს.

კიბეზე ბოცმანი ჩამოვიდა და ბატონს მიესალმა, მეორე სართულზე, ზევით გაუძღვა. მათ მსუბუქად ნაგებ ლამაზ ლოჯიით შემოვლებულ ეზოს ჩაუარეს და ორივენი ერთ-ერთ დიდ ცივ ოთახში შევიდნენ სახლის უკანა მხარეს, ბიჭები იქვე იდგნენ და პატივისცემის ნიშნად, დისტანცია დაიკავეს. უკან სახლი აღარ იდგა, პირდაპირ მხოლოდ მორუხო-მოშავო შიშველი კლდე მოჩანდა. მეზღვაურები იმით იყვნენ დაკავებული, რომ საკაცის თავთან გრძელ სანთლებს ამაგრებდნენ და ანთებდნენ, მაგრამ ამით იქაურობა არ განათებულა, მხოლოდ აქამდე არსებული ჩრდილები შეირხა და კედლებზე აციმციმდა. საკაციდან გადასაფარებელი გადაეგდოთ. იქ ერთი გაჩეჩილთმიანი, წვერიანი კაცი იწვა, მზისგან დამწვარი სახით, მონადირეს გავდა. იგი უძრავად იწვა და, როგორც ჩანს, უგონოდაც - თვალდახუჭული, მაგრამ ამისდა მიუხედავად, მხოლოდ გარემო მიანიშნებდა, რომ ის, სავარაუდოდ, მიცვალებული იყო.

ბატონი საკაცესთან მივიდა, მწოლიარეს ცალი ხელი შუბლზე დაადო, შემდეგ მუხლი მოიყარა და ლოცვა დაიწყო. ბოცმანმა მეზღვაურებს ანიშნა, ოთახი დაეტოვებინათ, ისინი გავიდნენ, გაყარეს ბიჭები, გარეთ რომ მოეყარათ თავი, და კარი გაიხურეს. მაგრამ ბატონისთვის ეს სიჩუმეც არ აღმოჩნდა საკმარისი, მან ბოცმანს გადახედა, ის უცებ მიხვდა და პატარა კარით მეორე ოთახში გავიდა. საკაცეზე მწოლიარემ უცებ თვალები გაახილა, ტკივილიანი ღიმილით მზერა ბატონისკენ მიმართა და უთხრა: „შენ ვინ ხარ?“ - ბატონი დიდი გაკვირვებვის გარეშე მუხლიჩოქიდან წამოდგა და მიუგო: „ქალაქ რივას ბურგომისტრი გახლავართ.“

საკაცეზე მწოლიარემ თავი დაუკრა, დასუსტებული ხელით სავარძლისაკენ მიუთითა და მას შემდეგ, რაც ბურგომისტრმა მისი შემოთავაზება მიიღო, უთხრა: „ეს მე კი ვიცოდი, ბატონო ბურგომისტრო, მაგრამ უცებ ყველაფერი დამავიწყდა, თავბრუ მეხვევა და მაინც მირჩევნია, ვიკითხო, ყველაფერი რომც ვიცოდე. ალბათ თქვენც მოგეხსენებათ, რომ მე მონადირე გრაკხუსი ვარ.“

„რა თქმა უნდა,- მიუგო ბურგომისტრმა. - მე ამაღამ მაცნობეს თქვენს შესახებ. კარგა ხნის ჩაძინებულები ვიყავით. უცებ, შუაღამისას ჩემმა ცოლმა წამოიძახა: ‘სალვატორე’, - ეს ჩემი სახელია, - ‘შეხედე, მტრედი ფანჯარასთან!’ ეს მართლაც მტრედი იყო, მაგრამ მამალივით დიდი. ის ჩემ ყურთან მოფრინდა და ჩამჩურჩულა: ‘ხვალ მკვდარი მონადირე გრაკხუსი ჩამოდის, დახვდი მას ქალაქის სახელით’.“ მონადირემ თავი დაუკრა და ენის წვერი ტუჩებზე მოატარა: „დიახ,მტრედები ყოველთვის ჩემს წინ მოფრინავენ. მაგრამ თქვენ როგორ ფიქრობთ, ბატონო ბურგომისტრო, რივაში უნდა დავრჩე?“ „ამის თქმა ჯერ გადაჭრით არ შემიძლია, - უპასუხა ბურგომისტრმა - თქვენ მკვდარი ხართ?“

„დიახ - მიუგო მონადირემ - როგორც ხედავთ. - მრავალი წლის წინათ, როგორც ჩანს, ძალზე დიდი ხნის წინ, შვარცვალდში - ეს გერმანიაშია - კლდიდან ჩამოვვარდი, არჩვს რომ მივსდევდი. მას შემდეგ მკვდარი ვარ.“

„მაგრამ თქვენ ცოცხალიც ხომ ხართ?“ - უთხრა ბურგომისტრმა.

„გარკვეულწილად, - დაეთანხმა მონადირე, - გარკვეულწილად ცოცხალი ვარ, ჩემი სიკვდილის ხომალდმა სხვა გეზი აიღო, საჭე არასწორი გზით მიმართა, მძღოლის უყურადღებობის ერთი წამი, თუ ჩემი უმშვენიერესი სამშობლოდან გადახვევა, მე არ ვიცი, ეს რა იყო, მხოლოდ ის ვიცი, რომ მიწაზე დავრჩი და მას შემდეგ ჩემი ხომალდი მიწიერ წყლებში დაცურავს. ამგვარად, სიკვდილის შემდეგ, დედამიწის ყოველ კუთხეში ვმოგზაურობ, თუმცა მე მხოლოდ მშობლიური მთების წიაღში სიცოცხლე მსურდა.“

„და იმქვეყნიურ სამყაროსთან კავშირი არა გაქვთ?“ - ჰკითხა შუბლშეკრულმა ბურგომისტრმა.

„მე ჯერ კიდევ იქითკენ მიმავალ დიდ კიბეზე ვიმყოფები. - მიუგო მონადირემ. - ნავიხან ზევით წამიყვანს, ხან ქვევით, ხან მარჯვნივ, ხან მარცხნივ, სულ მოძრაობაში ვარ. მონადირე კაცი პეპელად ვიქეცი. ნუ გეცინებათ.“

„არ მეცინება,“ - გააპროტესტა ბურგომისტრმა.

„ძალიანაც კარგი, ჭკვიანურია. - მიუგო მონადირემ, - სულ მოძრაობაში ვარ. თითქოს ავიღებ დიდ სიჩქარეს და ზეცის კარიბჭე გამინათებს, მაგრამ უცებ ისევ ძველ, რომელიღაც მიწიერ წყალში გაჩხერილ ნავზე მეღვიძება. ჩემი წარსული სიკვდილის მთავარი შეცდომა კაიუტიდან დაცინვით მიღრენს. იულია, ნავის მესაჭის მეუღლე აკაკუნებს საკაცესთან დილის სასმელი მოაქვს, იმ ქვეყნისა, რომლის სანაპიროსაც სწორედ იმ მომენტში ჩავუვლით ხოლმე. მე ხის ტახტზე ვწევარ, დიდი სასიამოვნო სანახავი არ გახლავართ - ჭუჭყიანი მიცვალებულის პერანგი, თმა, წვერი რუხი და შავი, ერთმანეთში არეული. ფეხებზე ერთი დიდი აბრეშუმის ყვავილებიანი და ფოჩიანი გადასაფარებელი მაფარია. თავთან ეკლესიის სანთელი მინთია. კედელზე, ჩემს პირდაპირ პატარა სურათი კიდია, ეტყობა ბუშმანია, რომელიც მახვილით მემუქრება და თავად, როგორც ჩანს, დიდებულად მოხატული ფარის ქვეშ იმალება. ასეთი სულელური გამოსახულებები გემებზე გვხვდება, ეს კი ერთ-ერთი ყველაზე უფრო სულელურია. სხვა მხრივ, ჩემი ხის გალია სულ მთლად ცარიელი იქნებოდა. გვერდითი კედლის ხვრელიდან სამხრეთული ღამის თბილი ჰაერი შემოდის და მესმის წყლის ხმაური, ძველ ნავს რომ ეხეთქება.

მას შემდეგ ვწევარ აქ, როცა ჯერ კიდევ ცოცხალი მონადირე გრაკხუსი ჩემს სამშობლოში - შვარცვალდში არჩვს მივსდევდი და კლდეზე გადავიჩეხე, ხევში სისხლისგან დავიცალე, მოვკვდი და ამ ნავს მეორე ნაპირამდე უნდა მივეყვანე. კიდევ მახსენდება, თავიდან როგორი სიხარულით გავიშხლართე ამ ჩემს სარეცელზე. მშობლიურ მთებს ჩემგან ასეთი სიმღერა ჯერ არ მოუსმენიათ, როგორც მაშინ, ჯერ კიდევ ბრწყინავმა ამ ოთხმა კედელმა. მე სიამოვნებით ვიცხოვრე და სიამოვნებითაც მოვკვდი, სანამ ბორტზე ავიდოდი, უსარგებლო ბარგივით სიხარულით მოვისროლე ჩემი მონადირის ჩანთა, რომელსაც მუდამ ამაყად ვატარებდი და მიცვალებულის ხალათში ისე შევსრიალდი, როგორც ქალიშვილი საქორწილო კაბაში. აქ ვიწექი და ველოდი. შემდეგ მოხდა უბედურება.“

„რთული ბედისწერაა, - უთხრა ბურგომისტრმა, თან უარყოფის ნიშნად ხელი ასწია. -და მასში თქვენ არანაირი ბრალი არ მიგიძღვით?“

„არანაირი, - უთხრა მონადირემ, - მე მონადირე ვიყავი, განა ეს დანაშაულია? მონადირე ვიყავი შვარცვალდში, სადაც მაშინ მგლები ჯერ კიდევ იყო. მე მათ მივსდევდი, ვესროდი, ვახვედრებდი, ვატყავებდი, განა ეს დანაშაულია? ჩემი საქმიანობა ნაკურთხი იყო. ‘შვარცვალდის დიდი მონადირე’ მერქვა, განა ეს ცოდვაა?“

„ეს ჩემი გადასაწყვეტი არაა, - მიუგო ბურგომისტრმა, - თუმცა ამაში დანაშაულს ვერ ვხედავ, მაგრამ, მაშ ვინაა დამნაშავე?“

„ბოცმანი, - უთხრა მონადირემ. - არავინ წაიკითხავს იმას, რასაც მე ახლა ვწერ, ჩემს საშველად არავინ მოვა; ჩემი შველა რომც დაესახათ მიზნად, ყველა სახლის ყველა კარი დაიხურებოდა, ყველა ფანჯარა დაიგმანებოდა, ყველანი საწოლში ჩაწვებოდნენ თავზე საბანგადაფარებულები, მთელი დედამიწა ღამის თავშესაფრად გადაიქცეოდა. და ეს სწორიც იქნებოდა, რადგან მე არავინ მიცნობს, რომც სცოდნოდათ ჩემს შესახებ, ჩემი ადგილსამყოფელი არ ეცოდინებოდათ, ადგილსამყოფელიც რომ სცოდნოდათ, არ ეცოდინებოდათ, იქ როგორ მოვეხელთებინე, ამგვარად, არ ეცოდინებოდათ, როგორ დამხმარებოდნენ. ჩემი დახმარება გსურდეს, ეს ავადმყოფობაა, რომელსაც ლოგინში მკურნალობენ.

ეს ვიცი, მაგრამ დახმარების სათხოვნელად როდი ვყვირი, თავად ისეთ მომენტებშიც კი, როცა თავს ვერ ვერევი, როგორშიც მაგალითად, ახლა ვიმყოფები. ამაზე ინტენსიურად ვფიქრობ. მაგრამ ასეთი აზრების ადვილად განდევნისათვის საკმარისია, ირგვლივ მიმოვიხედო და გავიაზრო, თუ სად ვიმყოფები - შემიძლია ვამტკიცო, - საუკუნეებია ასე ვცხოვრობ.“

„ეს განსაკუთრებული რამაა, განსაკუთრებული - უთხრა ბურგომისტრმა.- და ახლა ფიქრობთ რივაში დარჩენას?“

„არა, მე არ ვფიქრობ, - უთხრა მონადირემ სიცილით, და ბურგომისტრს ხელი მუხლზე დაადო, რომ დაცინვა შეერბილებინა. - მე აქ ვარ, სხვა არაფერი ვიცი, არაფერი შემიძლია (ძალმიძს). ჩემი ნავი მესაჭის გარეშეა დარჩენილი და ქარით იმართება, რომელიც სიკვდილის ყველაზე უფრო ქვედა რეგიონებში ქრის.

Tuesday, April 22, 2014

Infographic: ჩაკ პალანიკი - მებრძოლთა კლუბი

დიდი რეზოლუციით სანახავად დააკლიკეთ აქ
„არსად ისეთი ცოცხალი არ ხარ, როგორც „მებრძოლთა კლუბში“. აქ მხოლოდ შენ და შენი მეტოქე ხართ, სარდაფის ცენტრში ნათურის ქვეშ დგახართ სხვა მებრძოლებით გარშემორტყმული. „მებრძოლთა კლუბში“ გამარჯვებას ან მარცხს მნიშვნელობა არ აქვს. „მებრძოლთა კლუბი“ ცარიელი სიტყვები არაა. ხედავ პირველად მოსულ ტიპს, აშკარად ვიღაც უტრაკო ცინგლიანია. გადის ექვსი თვე და იგივე ტიპი ქვისგან გამოკვეთილი გგონია, უკვე აღარაფრის ეშინია და თავდაჯერებულია. „მებრძოლთა კლუბშიც“ ისმის ხმაური და ხვნეშა, როგორც სპორტდარბაზში, ოღონდ აქ გარეგნობაზე არავინ ზრუნავს. აქაც ისმის ისტერიული წამოძახილები, როგორც ეკლესიაში და, როცა კვირას შუადღით იღვიძებ, თავს გადარჩენილად გრძნობ.“

Sunday, April 20, 2014

ფრანც კაფკა - ნიღაბახდილი თაღლითი

როგორც იქნა, საღამოს ათი საათისთვის, მოულოდნელად გადაყრილ შემთხვევით ნაცნობთან ერთად, ორი საათის განმავლობაში მთელი ქუჩები რომ შემომატარა, მისმა და ზრილობის უნებლიე მძევალმა, მემამულის სახლამდე მივაღწიე, სადაც წვეულებაზე მელოდნენ.

„ასე!“ ვთქვი და დამშვიდობების ნიშნად, ახლა გარდაუვალი რომ ჩანდა, ხელი ხელს შემოვკარი. რამდენიმე ნაკლებ მკაფიო მინიშნება ადრეც ვცადე. სრულიად გამოფიტული ვიყავი.

„ადიხართ?“ იკითხა მან. მისი პირიდან მომესმა ხმაური - რაღაც კბილების კაწკაწის მსგავსი.
„დიახ“.

ბოლოს და ბოლოს, დაპატიჟებული ვიყავი, და ეს უკვე ვუთხარი. დაპატიჟებული იქ, მაღლა, სადაც შეკრებილ საზოგადოებას სიამოვნებით შევუერთდებოდი და არა სახლის შესასვლელთან დიდი ხნით დგომისთვის მიწვეული, თანამოსაუბრის ურებს მიღმა დიდი ხნით უაზროდ მზერისა და ერთობლივი დუმილისთვის განწირულნი.

თანადგომას ამ დუმილს გვერდით მდგარი სახლებიც უცხადებდნენ, რომლებსაც მხარს ირგვლივ ჩამოწოლილი სიბნელე უბამდა, მაღლა, ვიდრე თვით ვარსკვლავებამდე. ახლა მკაფიოდ ისმოდა: უხილავ მოსეირნეთა ნაბიჯების ხმა, რომელთა სიშორე - სიახლოვის გამოცნობის ხალისი გამქრალიყო, ქარის ქროლვა, გამუდმებით რომ ეკვროდა ქუჩის მოპირდაპირე მხარეს, და გრამაფონი, რომელიღაც სახლის დახურული ფანჯრის მიღმა რომ იქცევდა თავს. ამ სიჩუმით გათამამებულებს, ახლა ამოეღოთ ხმა და მას, სიჩუმეს, ისე განკარგავდნენ, თითქოს მხოლოდ მათი საკუთრება ყოფილიყოს - უწინ, აწ და მარადის. და შეეგუა ამას ჩემი თანმხლები თავისი - და, ღიმილის შემდეგ, ჩემი - ღირსების პატივისცემით, კედლის გასწვრივ აღმართა მარჯვენა ხელი და თვალდახუჭულმა მიაყრდნო ლოყა.

ოღონდ, ჯერ კიდევ ღიმილის დამთავრევამდე, სირცხვილის გრძნობამ მაიძულა შემობრუნება - მხოლოდ ახლა, ამ ღიმილზე მივხვდი, რომ საქმე თაღლითთან მქონდა. უკვე თვეებია რაც ამ ქალაქში ვარ, ვირწმუნე, რომ ამ ხალხს, ყველას, კარგად ვცნობდი - აი, მოემართებიან ღამით პატარა ქუჩებიდან, ხელებგამოწვდილი მოგაშურებენ, როგორც კლიენტის დანახვაზე სასტუმროს მეპატრონენი, ეფარებიან აფიშის სვეტებს, საიდანაც, თითქოს დამალობანას თამაშობენო, გითვალთვალებენ, თუნდაც ცალი თვალით, ან გზაჯვარედინებზე, როდესაც დგახარ გაურკვევლობაში, უეცრად შენ წინ, ტროტუარის კიდეზე აღმოცენდებიან! მაინც, რა კარგად მესმოდა მათი, ჩემი პირველი ნაცნობებისა ქალაქის პატარა სასტუმროებში, რომლებსაც უნდა ვუმადლოდე შეუპოვრობის პირველ ცოცხალ ნიმუშებს, რომელთა გარეშეც ცხოვრება ჩემს ირგვლივ ვეღარ წარმომიდგენია და მას ახლა უკვე ჩემშიც შევიგრძნობ.

როგორ გიღობავენ გზას, მაშინაც, როდესაც უკვე დიდი ხანია თითქოს გაექეცი და სათაღლითო არც არაფერია! არც დაჯდომას აპირებენ, არც ეცემიან, არამედ გადმოხრილან შენკენ სწრაფვაში, გიყურებენ მზერით, თუმცა შორით, მაინც შთამბეჭდავით! და ყოველთვის ერთნაირია მათი ფანდები: დგებიან შენ წინ ისე, რომ მთელ სივრცეს ფარავენ; ცდილობენ შეგაფერხონ სწრაფვაში იქით, საითაც მიგეჩქარება; სანაცვლოდ გიმზადებენ მყუდრო თავშესაფარს და საკუთარ მკერდს გთავაზობენ. ბოლოს, შენში თავმოყრილ აღშფოთების გრძნობას მეტი სიახლოვისთვის, გადახვევისთვის მზადყოფნად აღიქვამენ და ცდილობენ აქაც დაგასწრონ, მოემართებიან შენსკენ, წინ გადმოხრილი თავით.

ეს ძველი თავშექცევა მხოლოდ დიდი ხნის ერთად ყოფნის შემდეგ განვჭვრიტე. თითის წვერებს ერთმანეთზე გულმოდგინედ ვუსვამდი, შესაძლო შერცხვენა - გაწბილებისგან რომ დამეზღვია თავი. თანამოსაუბრე კი იდგა უწინდებურად, კედელზე მიყრდნობილი, ვერ ელეოდა თაღლითობას და თავისუფალ ლოყაზე ვარდისფრად დასთამაშებდა ბედით კმაყოფილება.

„გიცანი!“ ვუთხარი, მსუბუქად დავკარი მხარზე ხელი და მაღლა გავეშურე - მიხაროდა მსახურების, ასე უმიზეზოდ ერთგულების, ხილვა. მოულოდნელი იყო ეს სიამოვნება. პალტოს გამორთმევისას და ჩექმებისგან მტვრის ჩამობერტყვისას ყველას სათითაოდ შევავლე თვალი, თავისუფლად ამოვისუნთქე და დარბაზში წელგამართული შევედი.

ფრანც კაფკა - პატარა ქალი

თარგმნა - რუსუდან ბეჟაშვილმა

ის ერთი პატარა ქალია, ბუნებით საკმაოდ გამხდარი, და მაინც ძალზე გაკოჭილი, მუდამ ერთსა და იმავე კაბაში ვხედავ, ესაა მოყვითალო-მორუხო, გარკვეულწილად, ხისფერი ქსოვილი სადა არშიით და იმავე ფერის ღილებისმაგვარი საკინძეებით გაწყობილი; ის მუდამ უქუდოდაა, ღია ქერა თმა აქვს, სწორი, არც მთლად უწესრიგოდ, მაგრამ ძალზე თავისუფლად მიშვებული.

მიუხედავად იმისა, რომ გაკოჭილია, მაინც მსუბუქად მოძრაობს, და ამ მოძრავ ბუნებაში ხშირად აჭარბებს კიდეც, სიამოვნებით იწყობს ხოლმე ხელებს თეძოებზე და სხეულის ზედა ნაწილს ერთი მოქნევით, მოულოდნელად გვერდით ხრის. შთაბეჭდილება, რასაც მისი ხელები ჩემზე ახდენს, ისაა, რომ ჯერ არ მინახავს ესოდენ გამოკვეთილი თითები; ამის მიუხედავად, მის ხელს არავითარი ანატომიური უცნაურობა არ გააჩნია, სავსებით ნორმალური ხელია.

უნდა მოგახსენოთ, რომ ეს პატარა ქალი ჩემით ძალზე უკმაყოფილოა, ყოველთვის აქვს ჩემდამი რაღაც სასაყვედურო, და რაღაც უსამართლობა სულ ჩემგან ემართება, მას ყოველ ნაბიჯზე ვაბრაზებ (ვაღიზიანებ); სიცოცხლის უწვრილეს ნაწილებად დაყოფა რომ შეიძლებოდეს და ყოველი ნაწილის ცალკე განხილვა, აუცილებლად, ჩემი ცხოვრების ყოველი ნაწილი მისთვის გაბრაზების მიზეზი იქნებოდა. ამაზე ხშირად მიფიქრია, თუ რატომ ვაბრაზებ მას ასე ძლიერ; შესაძლოა, ჩემში ყოველივე მის მშვენიერების, სამართლიანობის გრძნობას, მის ჩვევებს, წარმოდგენებს, მის იმედებს ეწინააღმდეგება, ხომ არსებობენ ამგვარი ერთმანეთის საპირისპირო ბუნების ადამიანები, მაგრამ რატომ წუხს იგი ასე ძლიერ ამის გამო? ჩვენს შორის ხომ იმგვარი ურთიერთობა არ არსებობს, რაც მას ჩემ გამო წუხილს აიძულებდა. საკმარისია, მან მხოლოდ როგორც სრულიად უცხოს, ისე შემომხედოს, რაც მე მართლაც ვარ, და ამის საწინაარმდეგო არც არაფერი მაქვს, პირიქით, მივესალმები ამ აზრს, მან უბრალოდ უნდა დაივიწყოს ჩემი არსებობა, რაც მე თავს არ მომიხვევია და არც არასოდეს მოვახვევდი; - და მთელი ნაღველიც აშკარად გაიფანტებოდა.

ჩემი აზრით, მისი საქციელი ჩემთვისაც უხერხულია (მტკივნეულია), ისიც მესმის, რომ ეს უხერხულობა მის მწუხარებასთან შედარებით არაფერია. იმავდროულად ჩემთვის სრულიად გასაგებია, რომ ეს შეყვარებულის წუხილი არ არის; საქმე ამაში როდია, მას ჩემი გამოსწორება როდი სურს, და ყოველივე, რასაც იგი ჩემში აკრიტიკებს, იმ სახისა არ გახლავთ, რომ ჩემი წინსვლა რამენაირად შეაჩეროს. მაგრამ არც ჩემი წინსვლა ანაღვლებს მას, მას სხვა არაფერი აღელვებს, თუ არა მხოლოდ საკუთარი პირადი ინტერესი, კერძოდ იმ ტანჯვის გამო შურისძიება, რომელსაც მე ვაყენებ და კიდევ იმ ტანჯვის ხელის შეშლა, რომელიც ჩემგან მომავალში ელოდება (ემუქრება). ერთხელ უკვე ვცადე, მიმეთითებინა, თუ როგორ შეიძლებოდა ამ განუწყვეტელი ბრაზის უკეთ დასრულება, მაგრამ ამით იმგვარი ქარიშხალი გამოვიწვიე, რომ ასეთ მცდელობას აღარასოდეს გავიმეორებ.

კაცმა რომ თქვას, გარკვეული პასუხისმგებლობა ჩემზეცაა, თუმცა ეს პატარა ქალი ჩემთვის სრულიად უცხოა და ერთდერთი ურთიერთობა, რაც ჩვენს შორის არსებობს, ეს ბრაზია, რომელსაც მე მას ვაყენებ, ან უფრო მეტად ბრაზი, რომელსაც იგი ჩემგან მიყენებულად თვლის, ჩემთვისაც არ შეიძლება სულ ერთი იყოს, თუ როგორ იტანჯება იგი ამ ბრაზისაგან აშკარად, სხეულებრივადაც კი. ბოლო დროს ყოველი მხრიდან სულ უფრო მეტი ცნობები მომდის, რომ იგი ისევ ფერმკრთალი იყო დილით, ღამით, თავის ტკივილით გაწამებული და თითქმის შრომის უუნაროც კი. ამით იგი საკუთარ ახლობლებს დიდ საზრუნავს უჩენს, ისინი ეძებენ მისი მდგომარეობის მიზეზებს, მაგრამ აქამდე ვერ უპოვიათ. მხოლოდ მე ვიცი ეს, ესაა ძველი და სულ მუდამ განახლებადი ბრაზი. მე კი მისი ახლობლების წუხილს არ ვიზიარებ; ქალი ძლიერია და გამძლე; ვისაც ამგვარი გაბრაზება შეუძლია, ალბათ ამ ბრაზის შედეგების გადალახვაც უნდა შეეძლოს; მე იმისი ეჭვიც კი მაქვს - ნაწილობრივ მაინც - რომ თავს მწუხარედ წარმოაჩენს, რათა ამ გზით, გარე სამყაროს დაეჭვება ჩემკენ მომართოს.

ღიად რომ განაცხადოს, ჩემი არსებობით მას თუ როგორ ვაწამებ, საამისოდ იგი ძალზე ამაყია; სხვებთან ჩემზე აპელირება მისთვის საკუთარი გრძნობების შელახვა იქნებოდა; მხოლოდ ზიზღის გამო, მარადიული, მისთვის მუდამ მიმზიდველი ზიზღის გამო არის იგი ჩემით დაკავებული. ეს უსუფთაო ამბავი საჯარო რომ გახდეს, მისთვის ზედმეტი სირცხვილი იქნებოდა. მაგრამ ისიც ხომ მეტისმეტია, ამ ამბავზე სულ რომ დუმხარ, თან იმ განუწყვეტელი წნეხის პირობებში, რომელშიც ის იმყოფება. და ამგვარად ცდილობს თავისი ქალური ეშმაკობით შუალედური გზა იპოვოს; დუმილით, ერთი საიდუმლო ტანჯვის მხოლოდ გარეგნული ნიშნებით სურს საქმე საზოგადოებრიობის სამსჯავრომდე მიიტანოს.

შესაძლოა, იმედოვნებს კიდეც, როცა საზოგადოება თავის სრულ მზერას ჩემკენ მოაპყრობს, საყოველთაო რისხვა დამატყდება თავს და მთელი თავისი ძალაუფლებით სრული გულგრილობით გამასამართლებს, გაცილებით სწრაფად და ძლიერ, ვიდრე ეს მის, შედარებით სუსტ ბრაზს შეუძლია; შემდეგ კი თავად უკან დაიხევს, ამოისუნთქავს და ზურგს შემაქცევს. თუ მართლაც ამის იმედი აქვს, მაშინ ის ცდება.

Saturday, April 19, 2014

რენე მაგრიტის ნაკლებად ცნობილი ქოვერები მუსიკალური ალბომებისთვის

ბელგიელი სიურრეალისტი მხატვრის, რენე მაგრიტის მიერ ახალგაზრდობაში, 1920-იან წლებში შექმნილი მუსიკალური ალბომების გარეკნები.


1 Marche des Snobs, sheet music cover (1924)
Arlita  Chanson Lumineuse, sheet music cover (c. 1925)
Mes Rêves, sheet music cover. 1926
 Le Tango des Aveux, sheet music cover (1926)
Nuits D'Adie Fox - Trot. Sheet music cover (1925)
Un Rien … (Nothing), sheet music cover (1925)

ფრენსის ბეკონი - სიკვდილის შესახებ

ადამიანებს ეშინიათ სიკვდილის, ისევე, როგორც პატარა ბავშვებს სიბნელის; და როგორც ეს ბუნებრივი შიში ძლიერდება ბავშვებში ზღაპრების გავლენით, ასევე ძლიერდება სიკვდილის შიში ზრდასრულ ადამიანებში. 

რა თქმა უნდა, სიკვდილზე, როგორც ცოდვების საზღაურზე ფიქრი, და სხვა სამყაროში გადანაცვლების თემა წმინდა რელიგიური საკითხია, მაგრამ სიკვდილის შიში ბუნების გარდაუვალი აუცილებლობის წინაშე სისუსტის გამოვლენაა.

რელიგიურ საკითხებში, ჯერ კიდევ გვხვდება პატივმოყვარეობისა და ცრუმორწმუნეობის ნაზავი. ბერ-მონაზონთა მიერ სიკვდილის შესახებ დაწერილ  ზოგიერთ ნაშრომში წააწყდებით ცნობებს იმის შესახებ, თუ როგორ ტკივილს განიცდის ადამიანი, რომელსაც თუნდაც თითის წვერს მოაჭრიან, ან ატკენენ და როგორი შეიძლება იყოს ტკივილი, რომელსაც ადამიანი გარდაცვალებისას განიცდის, როდესაც მთელი მისი სხეული იხრწნება და ირღვევა მთლიანობა.

არადა, ამ დროს სიკვდილი გაცილებით ნაკლებად მტკივნეულია, ვიდრე სხეულის რომელიმე კიდურის ტკივილი.

„Pompa mortis magis terret quam mors ipsa“ („სიკვდილის ატრიბუტები სიკვდილზე მეტად აშინებთ“, - სენეკა - „წერილები”) - ეს სიტყვები თვის თავში მოიცავს როგორც ფილოსოფიურ, ასევე ცხოვრებისეულ ჭეშმარიტებას. კვნესა, კრუნჩხვა, უფერული სახე,  მეგობართა გოდება, შავები, დაკრძალვა და მისთანები - სიკვდილს საშინელებად სახავს.

თუკი დააკვრიდებით, შეამჩნევთ, რომ ადამიანის არსებაში არ არსებობს ყველაზე სუსტი გრძნობაც კი, რომელიც სიკვდილის შიშს ვერ დაამარცხებდა. მაშასადამე, სიკვდილი არ შეიძლება იყოს ასეთი საშიში მტერი, რადგან მისი დამარცხება ადამიანის არაერთ გრძნობას შეუძლია:

 შურისძიება ამარცხებს სიკვდილს, სიყვარული გულგრილია მის მიმართ, ღირსება გამოწვევას უგზავნის მას, მწუხარება თავშესაფარს ეძებს მასში, შიში კი ითვალისწინებს სივდილს.

როდესაც იმპერატორმა ოტონმა თავი მოიკლა, მისდამი თანაგრძნობისა და ერთგულების ნიშნად მწუხარებამ, გრძნობათაგან უსუსტესმა, მრავალ ადამიანს სიკვდილის ძებნა აიძულა.

ამის მიზეზად სენეკა ცხოვრების მოყირჭებას ამატებს: „Cogita quamdiu eadem feceris, mori velle non tantum fortis, aut miser, sed etiam fastidiosus potest“ („გაიხსენე, რა დიდხანს იმეორებდი ერთსა და იმავეს, მაგრამ ან მხოლოდ გამბედავი, ან უბედური ადამიანები მოისურვებენ სიკვდილს და ისინიც, ვინც ამ ყველაფერს მიხვდა“, - სენეკა - „წერილები“).

ადამიანი, რომც არ იყოს გულადი, ან უბედური, ხომ მაინც მზად არის სიკვდილისთვის, თუნდაც მხოლოდ იმის გამო, რომ ერთფეროვნება ყირჭდება.

დააკვირდით იმისაც, თუ რამდენად სუსტად მოქმედებს სიკვდილის მოახლოება სულიერად ძლიერ ადამიანებზე. ისინი ბოლომდე რჩებიან ისეთებად, როგორებიც არიან:

კეისარი ავგუსტუსი სიცოცხლეს თავაზიანად გამოემშვიდობა: „Livia, conjugii nostri memor, vive et vale!“ („ლივია, გახსოვდეს როგორ ვცხოვრობდით, იცოცხლე და ნახვამდის“, - სუეტონი, „თორმეტი კეისრის ცხოვრება“ - „ღვთაებრივი ავგუსტუსი“). ტიბერიუსი თავის მოკატუნებას განაგრძობდა, როგორც ტაციტუსი ამბობს: „Jam Tiberium vires, et corpus, non dissimulatio, deserebant“ („ტიბერიუსს უკვე ტოვებდნენ სხეულის სასიცოცხლო ძალები, მაგრამ ის მაინც თვალთმაქცობდა“, - ტაციტუსი - „ანალები“). ვესპასიანე სკამზე იჯდა და ოხუნჯობდა -  „Ut puto deus fio“ („...მეჩვნება, რომ ღმერთი ვხდები“, - სუეტონი, „თორმეტი კეისრის ცხოვრება“ -  „ღვთაებრივი ვესპასიანე). გალბამ თავი დახარა და განაჩენის აღსრულებამდე წარმოთქვა - „Feri, si ex re sit populi Romani“ („თუკი ასე სჭირდება რომის ხალხს“, - ტაციტუსი - „ისტორია“). სეპტიმიუს სევერუსის კი შემდეგი გზავნილი დატოვა - „Adeste, si quid mihi restat agendum“ („მომიახლოვდი, თუკი ჯერ კიდევ მრჩება რაიმე გასაკეთებელი“, - დიონ კასიუსი - „რომის ისტორია“), და ასე შემდეგ.

სტოიცისტები დიდ ყურადღებას უთმობდნენ სიკვდილს და მისდამი პომპეზური მზადებით უფრო მეტად შემზარავს ხდიდნენ ამ მოვლენას.

ჩემთვის უფრო მისაღებია „qui finem vitae extremum inter munera ponat naturae“ („სიცოცხლის საზღვრების ბუნების ჯილდოდ მიჩნევა“, - იუვენალი - „სატირები“)

ახალშობილისთვის შესაძლოა დაბადება არანაკლებ მტკივნეულია, ვიდრე სიკვდილი. მნიშვნელოვანი საქმის სამსახურის დროს სიკვდილი, გაცხარებულ ბრძოლაში დაჭრის შედეგად მიღებული ტკივილის შეგრძნების ტოლფასია. ვინც კეთილ ჩანაფიქრებშია ჩაფლული, ის ჭეშმარიტად თავისუფალია სიკვდილის ტკივილებისგან. მაგრამ, დამიჯერეთ, მეტად ტკბილია ჰიმნის - „Nunc dimittis“ („ახლა თავისუფლდები“) მოსმენა მაშინ, როდესაც ადამიანმა ღირსეულ მიზანს მიაღწია და მოლოდინი გაამართლა.

სიკვდილს კიდევ ერთი თვისება აქვს, ის კეთილი დიდების ჭიშკარს ხსნის და მოშურნეების ადუმებს: „Extinctus amabitur idem“ („მხოლოდ სიკვდილი ჩამორეცხავს შურს“, - კვინტუს ჰორაციუს ფლაკუსი -„გზავნილი“).

Friday, April 18, 2014

გაბრიელ გარსია მარკესი გარდაიცვალა

ნობელის პრემიის ლაურეატი, კოლუმბიელი მწერალი გაბრიელ გარსია მარკესი 87 წლის ასაკში, ავადმყოფობის შედეგად, მეხიკოში გარდაიცვალა.

 1967 წელს მწერლის რომანის - „მარტოობის ასი წელიწადი“ გაყიდვებმა 30 მილიონ ეგზემპლარს გადააჭარბა, 1982 წელს კი გაბრიელ გარსია მარკესს ლიტერატურაში ნობელის პრემია მიენიჭა.

წყარო - bbc.co.uk

Thursday, April 17, 2014

ზელდა ფიცჯერალდის ნახატები

From her cityscapes of New York City and Paris to her psychedelic Biblical allegories to her delicate paper dolls she made for her daughter Scottie, the art paints an intricate picture of her psychoemotional world and reflects her passion for fairy tales, her irreverent dance with the absurd, and her enormous sensitivity to beauty — a visual reflection of the blend of intense intelligence and unapologetic mischievousness that made Zelda so alluring.

 Puppeufee (The Circus)
 Brooklyn Bridge
Times Square
Central Park
Washington Square
Marriage at Cana

Wednesday, April 16, 2014

Infographic: ფრანც კაფკა - მეტამორფოზა

დიდი რეზოლუციით სანახავად დააკლიკეთ აქ
დილით მოსამსახურე მოვიდა. როცა ჩვეულებისამებრ, გრეგორის ოთახშიც შეიხედა, იქ უჩვეულო ვერაფერი შენიშნა. მისი აზრით, გრეგორი განგებ იწვა ასე გაუნძრევლად და თავს დაჩაგრულივით იკატუნებდა. „ნახეთ, ჩაძაღლდა! იქ წევს, საბოლოოდ ჩაძაღლებული!“

„ესეიგი, ღმერთს უნდა ვუმადლოდეთ“, - თქვა ბატონმა ზამზამ და პირჯვარი გადაისახა. ქალებმაც იგივე გააკეთეს.

Tuesday, April 15, 2014

პერსონაჟი შაქრო კარმელი დაგნი იუელის შესახებ (მელია ტულეფია:Fox Trot)

შაქრო გულზე ხელის დადებით ღებულობს სიმპათიური ფრანგი არისტოკრატი ქალბატონის ხუმრობას, მაგრამ იმასაც გაიფიქრებს, რომ „ეს ქალი ამერიკულმა პრაგმატიზმმა ერთობ დაამიწა“, რომ ახლა მისი - შაქროს ამოცანაა „ამ ქალის დახსნა მდაბიური პრაგმატიზმის დემონებისაგან“...

- ოცდახუთი წლის წინათ, ამ სასტუმროში (გრანდ-ოტელი), შესაძლოა, აი ამ ნომერშიც კი, სწორედ აქ, სადაც ჩვენ ვიმყოფებით მერიონ, ერთი დიდებული ქალი მოკლა მასზე უზომოდ შეყვარებულმა, ჭკუიდან შეშლილმა მამაკაცმა...

- საინტერესოა, რამდენადაა გავრცელებული ქართველ მამაკაცებში ქალებზე ძალადობა? – „მდაბიურად“ დაინტერესდა ფემინისტ-ჟურნალისტი.

- ო, არც ქალი იყო ქართველი და არც მამაკაცი. ის ქალი ნორვეგიელი იყო, არისტოკრატული წარმომავლობისა, თქვენსავით... მისი ბიძა შვედეთის პრემიერ-მინისტრი გახლდათ, მამა - შვედეთის მეფის პირადი ექიმი. თუმცა მისი შინაგანი არისტოკრატიზმი ხელოვნების სფეროში უფრო ფართოდ გამოვლინდა - იგი იყო ბერლინის არტისტული ბოჰემის დედოფალი, სკანდინავიური ლიტერატურის, მუსიკის და მხატვრობის უზენაესი ქალ-ღვთაება. მას ერქვა დაგნი იუელ - ულამაზესი ქალი, ანგელოზისებრი ვამპირი... დიახ, დიახ. ნუ იცინით მერიონ - სწორედ ამგვარ ორსახა არსებად ხატავდა მას ედვარდ მუნკი, დიდი ნორვეგიელი ფერმწერი და დაგნის პირველი სიყვარული! მამაკაცის სისხლისმსმელი ანგელოზი, სიკვდილის მშობელი მადონა! მუნკის ცნობილი ტილოა, ნანახი გექნებათ...

მერიონი წამოდგება და გრამოფონისაკენ მიდის:

- ბესი სმითს დავუდებ ფონად მაგ თქვენი „დემონური ანგელოზის“ ამბავს... მუნკის რეპროდუქციები ნანახი მაქვს და ეგ „მადონაც“ მათ შორის; არ ვიცოდი თუ მისი პროტოტიპი აქ, ამ ოთახში მოუკლავთ... მუნკი არ არის ჩემი სტილის მხატვარი - ძველმოდურია და რაღაცაგვარად სენტიმენტალურიც კი... მე აბსტრაქტულ ფერწერას ვამჯობინებ - იქ მეტი თავისუფლებაა... თუმცა, განაგრძეთ, შაქრო, თქვენ ისეთი შთაგონებით იხსენებთ მაგ ქალს...

გრამოფონიდან შავი სისხლის ძახილი წამოვიდა, „Black water blues”... ბესი სმითის მთვრალი მონოლოგი, ჰარლემური ფორტეპიანოს თანხლებით...

- დაგნი იუელი ისეთ ხალხს შთააგონებდა, რომ მე მათთან სრული არარა ვარ... თვით დიდებული ავგუსტ სტრინდბერგი იყო მისი სიყვარულით მოშხამული და თავის დრამების ფატალური ქალებიც დაგნისაგან გადმოხატა...

- სტრინდბერგი, კიდევ ერთი ქალთმოძულე ფსიქოპათი!

- სტანისლავ პშიბიშევსკი! გსმენიათ ასეთი პოლონელი ავტორის შესახებ?

- არა, არა მსმენია, ვაღიარებ, რომ აღმოსავლეთ-ევროპულ მწერლობას ცუდად ვიცნობ...

- არა თუ მხოლოდ პოლონეთის, პშიბიშევსკი მთელი რუსეთის იმპერიის ერთ-ერთი ყველაზე ცეცხლოვანი ავტორი იყო, სატანისტური გენია, შეიძლება ითქვას...

- ვამპირები, სატანისტები, დემონები... თავი გოთიკურ რომანში მგონია, შაქრო! თქვენშიც ხომ არ იმალება რაიმე დემონიური არსება, ჰაა? განაგრძეთ, გისმენთ...

- დაგნი ცოლად გაჰყვა პშიბიშევსკის და ორი შვილიც ეყოლა მისგან, მაგრამ ქმარმა იგი მიატოვა და ასე და ამგვარად - ბერლინული ბოჰემის დედოფალი თბილისში გადმოიხვეწა - ერთმა პოლონელმა ბიზნესმენმა ჩამოიყვანა, ვლად ემერიკი ერქვა - სუსტი, ავადმყოფური ფსიქიკის პატრონი ახალგაზრდა კაცი იყო... დაგნი იყო მისი სიყვარულის და სიხელის საგანი და სწორედ ამ სიყვარულმა და სიხელემ ჩაადენინა მას ის, რაც ამ სასტუმროში მოხდა ოცდახუთი წლის წინათ: ორმაგი თვითმკვლელობა - ჯერ დაგნი მოკლა, შემდეგ კი თავადვე დაიხალა ტყვია...

- ხედავთ, შაქრო, მამაკაცური ძალადობის წინაშე „დემონიური ანგელოზებიც“ უძლურნი არიან... ხოლო ამ ძალადობას კიდევ ინფანტილური ფანტაზიები კვებავს, ეს არის და ეს, ძვირფასო შაქრო. ავადმყოფური ფანტაზიის მქონე ბიჭებმა თოჯინასავით - ჯერ ითამაშეს, გაერთნენ და მერე დაამტვრიეს ეგ ქალი, დაგნი იუელ...

შაქრო ლიმონათს მოსვამს და იტყვის:

- დაგნი იუელის თბილისურ ამბავში სხვა, როგორც თქვენ ეძახით, „ბიჭებიც“ ფიგურირებენ... ირკვევა, რომ ემერიკმა ეჭვიანობის ნიადაგზე ჩაიდინა ის მკვლელობა და არა რაღაც აგრესიული ფანტაზიების ძალით. დაგნის თბილისში ხანმოკლე სასიყვარულო ინტრიგა ჰქონდა ერთ მეტად უცნაურ კაცთან, მერიონ, - ოდესმე თუ გსმენიათ გიორგი გურჯიევის შესახებ?

- არა, ვერ ვიხსენებ, ეგეც ხელოვანია?

- გარკვეულწილად ხელოვანიცაა - ქორეოგრაფი და მუსიკოსი, ასევე - მკურნალიცაა, მაგრამ მთავარი ის მისტიურ ეზოტერიული მოძღვრებაა, რომელიც მან შექმნა აღმოსავლეთის რელიგიებზე დაყრდნობით. სხვათა შორის, გიორგი გურჯიევი აქ, თბილისში იზრდებოდა, მამით ბერძენი, დედით სომეხი, ახლა კი პარიზში ცხოვრობს და, როგორც ამბობენ, მრავალი მიმდევარი ჰყავს... არ გსმენიათ?

- შაქრო, ჩემნაირ, საუნივერსიტეტო განათლებით ხელიდან წასულ ქალებს მისტიკოსები არ ხიბლავენ, არამედ - პრაგმატიკოსი ჯონ დიუი, ფსიქოანალიტიკოსი ზიგმუნდ ფროიდი, ფიზიკოსი ალბერტ აინშტაინი, სოციოლოგები და ა.შ. მისტიკა მამიდაჩემის საყვარელი სფეროა და პაპაჩემსაც იტაცებდა თურმე... ხოლო მე, რა ვქნა, საამისოდ წარმოსახვის უნარი არ მყოფნის - მეცნიერება მესმის, ხოლო მისტიკა - ვაი, რომ არა...


ამავე თემაზე:

Monday, April 14, 2014

ზურაბ ქარუმიძე - მელია ტულეფია: Fox Trot (ამონარიდები)

„ეპოქის სტილი სენსუალობაშია და სენსუალობა სიტიტვლეში“, - დასძინა შაქრომ, თითქოს ვინმე ახლანდელ, ყავახანის ინტელექტუალს, ვინმე მოლაყბე „ესტეტს“ მიუგდო ეს აზრი უგულისყუროდ...

შაქრო კარმელი ბუნებით ხელოვანია, მეტიც - იგი პერსონაჟია, არამედ პერსონაჟი; ხოლო სულით იგი არისტოკრატია და სოციალისტი იმავდროულად, თვითმგვემი ნარცისისტი და ნეტარი მაზოხისტი, რასსისტი - კაცთმოყვარე, წარმართი მართლმადიდებელი და უკუღმართი მოწამე, დაღლილი დენდი და ლუმპენ-პროლეტარი, უპოვარი ფაშა-ეფენდი - ეფექტების მოყვარული: ჰაფიზის ვარდი პრიუდომის უკანალში! არწივი დაჭრილი და ფრთოსანი გველი, ლომი და რწყილი, ნიჭი და ყიყვი, რაღაცა შეკოწიწებული და გადაყრილი, მიბნეულ-მობნეული... შაქრო კარმელი კაცი კი არა, დეკადანსია - დეკადანსი დროთა ნაღრძობი კავშირის წყვეტისას, როცა ლანდები თავიანთ საგნებს კარგავენ! [...] თუმცა, არის ყველაფერ ამაში რაღაცა ზედაპირული: შაქრო კარმელი კაცი კი არა, სხვათა ყოფიერების კიდეზე გამოყვანილი ორნამენტია, ერთი რამ დეკორატიული პარაზიტი, ინდივიდუალური ბიო-სოციალური არშია. მისი ენერგია გარშემო მყოფთაგან მოდის, როგორც ენერგია ჭიისა, როცა მას ფეხს აჭერენ.

მშვენიერება მზისა და მიწის იდუმალი კავშირიდან იშვის - ამ კავშირს, ამ შერწყმას ჯერ კიდევ პირველყოფილი ადამიანი ეთაყვანებოდა. ვაზი პირველადი განსხეულებაა ამ კავშირისა, ღვინო - პირველადი სუბსტანციაა მისი.

სვანეთში პირწმინდა სილამაზის საიდუმლო ინახება - მზე და მიწა, ხურუში და თესლი, ნათელი და ბნელი, ხედვა და გზნება, აპოლონი და დიონისო, დაფარულის დაუფარაობა, სხეულყოფილი შთაგონება!

ბოლშევიკები შემოვიდნენ და გურჯიევიც გაიქცა; ამბობენ, ახლა პარიზში მოღვაწეობს და უამრავი მიმდევარი ჰყავსო... სხვათა შორის, გურჯიევმა ისიც თქვა, რომ მალე აქ დიდი სისხლი დაიღვრება, რომ მალე ჩვენს თავებს წიხლებს ჩასცემენ და თიხას მოზილავენ, რომ იმ თიხიდან ახალი ადამიანი გამოძერწონ...

ბიზნესის ციებ-ცხელება, ტექნოლოგიური ბუმი, სამეცნიერო გარღვევები - ამათ დაიპყრეს ხალხის გონება და გულები და იქიდან ხელოვნება, რელიგია და პოეზია განდევნეს.
ტოტალიტარული რეჟიმები, რაც უნდა ეკონომიკურ შეჭირვებაში იყვნენ, თავიანთ იდეოლოგიურ და პოლიტიკურ პრიორიტეტებს არ ღალატობენ.

რუსეთში მოგზაურობისას დავრწმუნდი, რომ რუსული ხასიათის, რუსული სულის საიდუმლო რუსუ ქალის მკერდში სცემს და არა რუსი მამაკაცისა, რომელიც ალკოჰოლისადმი ავადმყოფურმა მიდრეკილებამ ერთობ დააკნინა.

შემთხვევები: მტკვარში გადავარდნა. 18 ივნისს ვერის ხიდიდან მტკვარში გადავარდა და დაიხრჩო კატო ქოროღლიშვილი, მიზეზი - რომანტიულია.

მოდი, ეს იმ ჰაზრიან კაცს გაუმარჯოს, ვინაც რომა თბილისის ჩასასახად ამ დალოცვილ მიწას ბარი დაჰკრა!

მოკლედ, დეისტური სურათი დახატა ბატონმა ფიცჯერალდმა: ღმერთი ქმნის სამყაროს და მერე ივიწყებს საკუთარი ქმნილების არსებობას, ან - ცარიელი თვალებით მისჩერებია და ჭკუასუსტის ღიმილი ადევს პირზე, რომელიც არ ჩანს... ხატება, რომელიც ახალ დროებას თვითგააზრებაში ეხმარება.

რევოლუციებს მუდამ თან სდევს პოლიტიზაციის ხანგრძლივი პროცესი, დამეთანხმა გურჯიევი. ყველაზე ცუდი კი ისაა, რომ პოლიტიზაცია ხალხის მასებიდან უარყოფითი ენერგიის გენერირებას ახდენს, რაც არათუ ბიზნესსა და ეკონომიკაზე, არამედ ბუნებაზეც კი დამანგრევლად მოქმედებს და, მეტიც, კოსმიურ პროცესთა ნორმალურ დინებას არღვევს. ამ ვითრებით კი მომავალი დიქტატორები სარგებლობენ.

მთავარია ცხოვრების ხარისხი და არა რაოდენობა, რაღაცა დროში დათვლადი და დაანგარიშებადი რაოდენობა.

ოცნებების ახდენა-არახდენაზე ზრუნვა ბავშვების საქმეა. ჩვენი ამოცანა - ფიზიკური გადარჩენაა!

ამავე თემაზე:

არტურ შნიცლერი - წარმოდგენას დიდი მთავარი ესწრება

ფლორიან ვენდელმაიერი ჩვეულ ადგილზე იჯდა ორკესტრში, ფლეიტა ტუჩებთან მიეტანა და თვალს არ აცილებდა დირიჟორს, რომელმაც ის-ის იყო ჯოხით ორჯერ დააკაკუნა პულტზე. დარბაზში სიჩუმემ დაისადგურა. უვერტიურა დაიწყო. 

ფლორიან ვენდელმაიერმა ფლეიტას ჩაჰბერა – აგერ უკვე ჩვიდმეტი წელი ილეოდა, ყოველდღე ამას აკეთებდა. სანოტო ფურცელს აღარც კი უყურებდა; ალბათ უკვე მეასედ ასრულებდნენ ერთსა და იმავე ნაწარმოებს, რომელიც ზეპირადაც იცოდა. თავის პარტიას სრულიად მექანიკურად უკრავდა. კაცმა რომ თქვას, არც კი უსმენდა მუსიკას. ჩვიდმეტი წელი იჯდა ასე, ერთსა და იმავე სკამზე, ერთსა და იმავე პულტთან. მის გვერდით უკვე სამი კოლეგა გამოიცვალა. ერთი მოკვდა, დანარჩენმა ორმა კი სხვა თეატრებში იშოვა ადგილი. ამჟამად მეზობლობას უწევდა ახალგაზრდა კაცი, რომელიც ორკესტრში მუშაობას კერძო მოწაფეებთან მეცადინეობას უთავსებდა. ფლორიანმა კი ვერ შეინარჩუნა თავისი მოწაფეები. უვერტიურის დროს სწორედ ეს ფიქრი აწუხებდა. მერე გაუელვა აზრმა, იქნებ ყოველკვირეულ გაზეთში გამოვაქვეყნო განცხადება და ამ გზით მაინც დავაინტერესო ვინმეო.

ამასობაში ფლეიტის პარტიაში კარგა მოზრდილი შესვენების დროც დადგა. მთელი ორმოცდაორი ტაქტი ჩუმად უნდა ყოფილიყო, და ფლორიანმა ზემოთ აღაპყრო მზერა – ლამაზ, ნათელ, სავსე დარბაზს გახედა. მაყურებელთა უმეტესობას სახით იცნობდა. ქალაქი პატარა იყო და თეატრშიც მუდამ ერთი და იგივე ხალხი დადიოდა. უცებ დარბაზს გამოცოცხლება დაეტყო და ყველამ კარის ლოჟისკენ აიხედა – იქ მისი ბრწყინვალება გამოჩნდა ადიუტანტის თანხლებით. დიდმა მთავარმა სავარძელი მიიჩოჩა, მაგრამ ამით ოდნავი ხმაურიც არ გამოუწვევია – სიფრთხილე მისი თანდაყოლილი თვისება გახლდათ.

ორმოცდაორმა ტაქტმა გაიარა და ფლეიტები კვლავ ახმიანდნენ. მოახლოვდა უვერტიურის დასასრული. მეტად ხმამაღალი, ხმაურიანი. ყველა ინსტრუმენტი ერთბაშად აჟღერდა. ბოლოს გაისმა დოლის ბაგაბუგით შეზავებული სამი ძალუმი აკორდი და ფარდაც ასწიეს. თამაშობდნენ ძველ კომედიას, რომლის პრემიერაც ფლორიანმა ათი წლის წინ ნახა. მუსიკოსთა უმეტესობამ სუფთა ჰაერზე გასვლა იჩქარა. გაზაფხულის თბილი საღამო იდგა, ასეთ დროს კი მათ თეატრის უკან სეირნობა ან კიდევ იქვე, მწვანედ შეღებილ მერხზე ჯდომა ჰქონდათ ჩვეულებად. დრო მასლაათსა და სიგარეტის წევაში გაჰყავდათ.

მაგრამ ფლორიანმა ამჯერად თეატრში, თავის ადგილზე დარჩენა ამჯობინა. მართლაც, გარეთ რა უნდა ეკეთებინა? რა აზრი ჰქონდა რამდენიმე წუთით გასვლას? ეს მეტად მოსაწყენი და სრულიად ზედმეტი მოეჩვენა. ფლეიტა იქვე, პულტზე დადო და სცენას შეხედა. ახლაღა გამოერკვა – სცენაზე ხომ ისევ იმ ძველ წარმოდგენას თამაშობდნენ! ხალხის სიცილი ეუცნაურა. ოხუნჯობები არ იცვლებოდა, მაყურებელი კი ისევ და ისევ ტაშს უკრავდა, იცინოდა, ერთობოდა. ნეტავ წარმოდგენა მთავრდებოდესო, გაუელვა - ფლორიანს. მაშინ ქუჩას გადაივლიდა, დუქანში თავის კუთვნილ კათხა ლუდს დალევდა, მერე კი შინისკენ – ლოგინში! უცებ მოეშვა, თითქოს სიბერე ერთბაშად მოეძალაო.

რამდენი ხანია, რამდენი წელიწადია ასე ზის; აღარც ახსოვდა, თუ ოდესმე სხვაგვარად უცხოვრია. თუმცა არა, ახსოვდა, ერთ დროს როგორი იყო. სიმღერებსა და სიმფონიებს თხზავდა; თხუთმეტი, ოცი წლის წინ მისი სიმღერები რამდენიმეჯერ კონცერტებზეც კი შეასრულეს, მაგრამ ახლა ის მელოდიები სადღაც დაიკარგა. მუსიკის სიყვარულიც თანდათანობით ჩაქრა. მისთვის უაზრო ხმაურიღა იყო ყოველივე. ვიოლინოებისა და ფლეიტების კვნესა, მაყურებელს რომ აღაფრთოვანებდა, აუტანლად ეჩვენებოდა. მაგრამ მას კვლავაც და კვლავაც უნდა დაეკრა, თავს ამით ირჩენდა. ეჰ, როგორ უყვარდა უწინ თავისი ხელოვნება! ამ მიზეზით არც სკოლა დაუმთავრებია და არც რომელიმე უმაღლესში უსწავლია. საათობით დაეხეტებოდა ტყეში, მელოდიები მის სულში შრიალებდნენ, ის კი მარტო უსმენდა. მხოლოდ ზოგიერთს თუ ჩაიწერდა. ყველაფრის დამახსოვრება შეუძლებელიც იყო. ქარის ზუზუნი, ხეების შრიალი, საკუთარი ნაბიჯების ხმაც კი მუსიკად იქცეოდა.

მას შემდეგ ბევრმა წყალმა ჩაიარა. აღარ ახსოვდა ტკივილი, ყოველივე ამის უკვალოდ გაქრობამ რომ გამოიწვია. უკრავდა თავის ფლეიტას და ვალსაც ასე იხდიდა. ცხოვრება წყნარად და მდოვრედ მიედინებოდა.

მთელი დარბაზი იცინოდა. ფლორიანსაც გაეღიმა – უკვე მეასედ ეღიმებოდა ერთსა და იმავე სულელურ ოხუნჯობაზე. აქტი მთავრდებოდა. ორკესტრის ორმოს კარი გაიღო და მუსიკოსებიც გამოჩნდნენ. კარის დაბალი ჩარჩოსთვის თავი რომ არ მიერტყათ, წელში იხრებოდნენ. არ მოხრილა მხოლოდ ერთი ჩია კონტრაბასისტი, რომელიც, ამაყად თავაწეული, თავისი ადგილისკენ გაეშურა. შემოვიდა დირიჟორიც. მაღალ სკამზე ჩამოჯდა და ჯოხი მოიმარჯვა, რათა ფარდის დაშვებისთანავე მიეცა მუსიკის დაწყების ნიშანი. ფარდა ტაშის გრიალში დაეშვა. იქვე ორკესტრიც ჩაერთო. მაყურებლის სიცილი და ლაპარაკი მუსიკას შეერია. დღეს დარბაზი რატომღაც მომეტებულად ხმაურობდა. ყოველ შემთხვევაში, ასე მოეჩვენა ფლორიან ვენდელმაიერს. თითქოს ჩვეულებრივზე მეტადაც ცხელოდა და, როცა თავის ფლეიტაზე ერთი ბგერის სულმოუთქმელად ჩაბერვა დასჭირდა, იგრძნო, რომ თავბრუ ეხვეოდა. დაკვრა განაგრძო... რა უცნაურია, ხელები როგორღაც დაუმძიმდა. ისევ ჩაჰბერა ინსტრუმენტს. ისევ რეტი დაესხა. დარბაზში ჩამობნელდა... ყველაფერი დატრიალდა... შუქი ჩაქრა. ფლორიანს ფლეიტა ხელიდან გაუვარდა. რა ხმაურია. თითქოს ჭერი ჩამოიქცაო! და ფლორიანმა ადგომა სცადა – იქნებ თავს ვუშველოო. თვალთ დაუბნელდა. ფეხები დაუმძიმდა. განძრევაც ვერ მოეხერხებინა. და უცებ ძირს ჩამოვარდა. პულტთან დაეცა, სავარძელი კი უკან გადაყირავდა. იატაკმა ყრუ ხმა გამოსცა. მუსიკოსებმა თავი მოაბრუნეს. ფლორიანის მეზობელი შეძრწუნებული წამოხტა. მღელვარება დარბაზშიც შენიშნეს, მაყურებლები ფეხზე წამოდგნენ. მისი ბრწყინვალება თავისი ლოჟის მოაჯირზე გადმოიხარა, მაგრამ დირიჟორმა, რომელსაც შუბლზე ოფლმა დაასხა, ჯოხის ზევით-ქვევით ქნევა განაგრძო და ყველასთვის გასაგონად წარმოთქვა: „განაგრძეთ დაკვრა!" – „რა იყო, რა მოხდა?"– გაისმოდა აქა-იქ, ხოლო დირექტორი ქალი სცენიდან პირდაპირ ორკესტრის ორმოს კარს ეკვეთა. დარბაზში ყველაფერი შეიტყვეს. ვიღაც ფლეიტისტი ცუდად გამხდარაო. დირიჟორი ტაქტის თვლას განაგრძობდა, მაგრამ დაკვრით აღარავინ უკრავდა. თვალი ყველას ორკესტრის ორმოსკენ ეჭირა. სცენის ორი მუშა მესაყვირეებსა და ტრომბონისტებს შორის გზას მიიკვლევდა იმ ადგილისკენ, სადაც ფლორიან ვენდელმაიერი იწვა. შემდეგ იგი წამოაყენეს. თვალები ნახევრად გახელილი ჰქონდა, ქვედა ტუჩი ჩამოვარდნოდა. სცენის მუშებმა მისი მკლავები მხრებზე შემოიწყვეს, ხელები ზურგზე შემოხვიეს და ასე გაათრიეს გარეთ. დარბაზში შეიძლებოდა ეფიქრათ, თავისი ფეხით მიდისო. „რა მოხდა, რა იყო?", ჩურჩულებდა ხალხი. „არაფერიც არ მომხდარა. არა, არა, მართლა არაფერია, ერთი მუსიკოსი შეუძლოდ შეიქნა, ხომ ხედავთ, ფეხზეა", ორკესტრის ორმოს კარი ჯერ რიგიანად დახურულიც არ იყო, რომ დირიჟორმა ორჯერ დააკაკუნა პულტზე და მუსიკაც გაისმა. მეორე ფლეიტისტმა ფლორიანის სკამი გაასწორა და ზედ კოლეგის ფლეიტა დადო. მაყურებელი კი არა და არ წყნარდებოდა. ორკესტრის ორმოს კარს უკან დირექტორი ქალი იდგა. „მაინცდამაინც დღეს", შესძახა მან, „ნუთუ მაინცდამაინც დღეს უნდა ამტყდარიყო აურზაური, როცა წარმოდგენას მისი ბრწყინვალება ესწრება. ნუთუ თავისი ფეხით ვერ გაივლიდა ის დალოცვილი?"

ვიწრო დერეფანში, რომელიც ქუჩას უერთდებოდა, კაცებმა იატაკზე დააწვინეს ფლეიტისტი და აუღელვებლად განაგრძეს იქვე დგომა. „გული გაუსკდა", თქვა ერთმა. ქალბატონი დირექტორი მომაკვდავს მიაჩერდა. აფორიაქებული მაყურებლის ჩოჩქოლი აქაც კი ისმოდა. ამასობაში მათ რამდენიმე მამაკაცი მიუახლოვდა. ამბავი იკითხეს, მეტად შეწუხებულნი ჩანდნენ. „ო“, წარმოთქვა ქალბატონმა დირექტორმა, „არაფერია, დაბეჯითებით გთხოვთ, ნუღარ შეწუხდებით. ნამდვილად არაფერი მომხდარა. აი, უკვე თვალიც გაახილა. საჭირო ზომები უკვე მიღებულია. ექიმს თუ შეატყობინეთ?"

„მიულერი წავიდა მოსაყვანად", მიუგო იქვე მდგომმა მუშამ.

ხალხმა ახლა უკვე ქუჩიდანაც დაიწყო შემოსვლა. ქალბატონი დირექტორი სასოწარკვეთილებამ შეიპყრო. „უმორჩილესად გთხოვთ, ხმაურს ნუ ატეხთ, არაფერი არ მომხდარა. ბატონებო, გთხოვთ დატოვოთ აქაურობა. ექიმი მაინც სად არის ამდენ ხანს?"

აი, ისიც მოვიდა. ხალხმა გზა დაუთმო. „ეს რაღა ჯანდაბაა", თქვა მან, „სად გაგონილა, ავადმყოფი მიწაზე დაეწვინოთ. დაუჯერებელია პირდაპირ. საკაცე მოიტანეთ სასწრაფოდ“.

„მოიტანეთ საკაცე", გაიმეორა ქალბატონმა დირექტორმა. ექიმი დაიხარა და ფლეიტისტს მაჯა გაუსინჯა. ოთახში სრული სიჩუმე იდგა. მხოლოდ მაყურებელთა დარბაზიდან ისმოდა ყრუ ზუზუნი.

„მომინათეთ", მოითხოვა ექიმმა. „ვერაფერს ვხედავ“.

ვიღაც კაცმა კედლიდან ზეთის ლამპა ჩამოხსნა, ფლორიან ვენდელმაიერის პირისახე სუსტმა სხივმა გაანათა. ექიმმა ის ყურადღებით შეათვალიერა. მაჯაც ჯერ ისევ ხელში ეჭირა. „კი მაგრამ, ეს კაცი ხომ მკვდარია", წამოიძახა ექიმმა. სანამ იქ მყოფნი გონს მოეგებოდნენ, ოთახში მსახური შემოვიდა. „მისი ბრწყინვალება კეთილინებებს შეგეკითხოთ", თქვა მან, „თუ როგორ გრძნობს თავს მუსიკოსი, შეუძლოდ რომ შეიქნა“.

„გთხოვთ მის ბრწყინვალებას ჩვენი მოკრძალებული მადლობა მოახსენოთ", ოდნავ შემცბარი ხმით მიუგო დირექტორმა, „მუსიკოსი თავს უკეთ გრძნობს“. მოახლე გავიდა. შემდეგ ქალბატონი დირექტორი დამსწრეთ მიუბრუნდა, მადლობა მოახსენა ცხოველი მონაწილეობისთვის და თავაზიანად სთხოვა, დაეტოვებინათ ისედაც მოუხერხებელი, ვიწრო დერეფანი. დარბაზიდან შემოსული მაყურებლები შეშფოთებული ჩანდნენ. რაღაც საკვირველი, გაუგებარი გრძნობა ეუფლებოდათ იმის გაფიქრებაზე, რომ კვლავ უნდა დაბრუნებულიყვნენ დარბაზში, სადაც კომედია გრძელდებოდა, და ეს მიიჩნიეს კიდევ ერთ საბუთად იმისა, თუ რა უცნაური და წინააღმდეგობებით აღსავსე რამ არის ცხოვრება. და ნელ-ნელა ისინიც წავიდნენ. ქუჩაში გასასვლელი კარი ფართოდ გაეღოთ. ფეხით მოსიარულენი, რომლებმაც დერეფანში ჩოჩქოლი და მღელვარება შენიშნეს, ღია კართან გაჩერებულიყვნენ. საღამო ხანი იყო. გარედან გაზაფხულის რბილი ჰაერი შემოდიოდა. ქალბატონმა დირექტორმა შორიახლოს მყოფ რამდენიმე მაყურებელს მიმართა: „დარბაზში მსხდომთ ნურაფერს გავაგებინებთ, კარგი?"

არა, არა, ჩვენ არაფერს ვიტყვითო.

„ოჯახი თუ ჰყავს?"იკითხა ექიმმა.

„არა", უპასუხა ქალბატონმა დირექტორმა. „ეს ვენდელმაიერია“.

„ჰო, მართლა, ვენდელმაიერი", უკვე დამშვიდებული გამომეტყველებით ჩაილაპარაკა ექიმმა, თითქოს უნდოდა ეთქვა, ვენდელმაიერებს ისემც უქნიათ, ერთ დღეს გაწყვეტილან, ამით ხომ მაინც არაფერი დაშავდებაო. მერე ადგა და ზეთის ლამპა ისევ კედელზე ჩამოკიდა. ორი მუშა მოსულიყო, მათ მკვდარი გარეთ გამზადებულ საკაცეზე უნდა დაეწვინათ.

თეატრში კვლავ სიმშვიდემ დაისადგურა. მუსიკა უკრავდა. მაყურებელი მეორე აქტის დაწყებას ელოდა. ბატონებს, რომლებმაც მკვდარი ნახეს, აუღელვებლად და ღირსეულად ეჭირათ თავი, ხოლო როცა ვინმე მუსიკოსის ამბავს იკითხავდა, მათი პასუხი დინჯი და დამამშვიდებელი იყო. ფარდა აიწია თუ არა, ლოჟის კარი გაიღო და ხალხმა იქ შესული მოახლე დაინახა.

დიდი მთავარი მას მიუბრუნდა. „მუსიკოსი თავს კარგად გრძნობს, თქვენო ბრწყინვალებავ", მოახსენა მსახურმა. დიდმა მთავარმა მზერა მოავლო მაყურებელთა დარბაზს, მისკენ მიპყრობილ თვალებში უხმო შეკითხვა ამოიცნო და პასუხად თავის დაკვრა ინება. მან დამამშვიდებელი ღიმილით აუწყა ქვეშევრდომთ, ფლეიტისტი ფლორიან ვენდელმაიერი თავს შესანიშნავად გრძნობსო.

1888წ.

მთარგმნელი: დავით კაკაბაძე

Sunday, April 13, 2014

არტურ შნიცლერი - სხვა

დაქვრივებულის დღიურიდან

მარტო ვარ! – სულ მარტო...

საწერ მაგიდას ვუზივარ; ნათურები ანთია... იმ ოთახის კარი, ერთ დროს მისი რომ ერქვა, ფართოდაა გაღებული და, როცა იქით ვიხედები, ჩემი მზერა ბნელ სივრცეში იძირება. ქუჩის გადაღმა მდგარი სახლებიდან ასხლეტილი შუქი ჩემი ფანჯრის მინებს დასთამაშებს... ო, რა უჩვეულოა ეს ყველაფერი, რა საზარელია... მოსაღამოვდებოდა თუ არა, ჩემს სამუშაო ოთახში ფარდებს ჩამოუშვებდა ხოლმე; არ უნდა მოგვკარებოდა ქუჩის ხმაური, არ უნდა შემოჭრილიყო მოპირდაპირე სახლების სინათლე...

დრო გადიოდა. ჩემს ოთახში მოუსვენრად ვცემდი ბოლთას; მის ოთახშიც. მის ტახტზე დავეგდე და დიდხანს ვიწექი ასე, ფანჯრების წინ გადაშლილი უაზრო სამყაროსკენ მზირალი... მის საწერ მაგიდასთან შევჩერდი, ცოტა ხნით ხელში ავიღე კალმისტრები, ჯერ კიდევ რომ შერჩენოდათ მისი თითების სურნელი... ბუხართანაც ვიდექი, ჩამქრალ ბუხართან, მაშით ნაცარს ვურევდი... ის კი, ჩაფერფლილ ქაღალდს ან ნახშირის ნამტვრევს რომ შევეხებოდი, შრიალებდა, ჭრაჭუნებდა.

ყოველ დილით ფეხით მივუყვები სასაფლაოს გზას... გვიანი შემოდგომაა, როცა მზე კი არ გათბობს, თვალს გჭრის და მეც თეთრი კედლის დანახვაზე შორიდანვე მიჭრელდება თვალები. მერე მივბორიალებ საფლავების რიგებს შორის და ვაკვირდები მათ, ვინც აქ იმისთვის მოდის, რომ ილოცოს და იტიროს. თანდათან უკვე ვცნობ კიდეც ზოგიერთს... ამ ხალხის შემხედვარეს მზარავს ფიქრი, რომ ეს ყოველივე ჩვეულია, მარადიული... აი, ახალგაზრდა ქალი, აქვითინებული რომ ეცემა მუხლებზე იმ ჯვრის წინაშე, ეკლესიასთან, ისეთივე ქვითინით, იმავე იებით, რომელთაც ნოტიო მიწაზე აწყობს, მერე კი, როცა წამოდგება, სახის გამომეტყველებაში სიმტკიცე ეპარება და სწრაფად შორდება იქაურობას... დასტირის ყმაწვილს, რომელიც ოცდამეოთხე წელიწადში გადამდგარი გარდაცვლილა და ეჭვგარეშეა, მისი საქმრო იყო... მოსვენებას არ მაძლევს ერთი ფიქრი: რა აიძულებს, ისევ წამოდგეს ფეხზე, საიდან უჩნდება თვალებში ნუგეშის ნაპერწკალი, როცა აქაურობას გაეცლება ხოლმე? ... მინდა გავეკიდო: ნუგეში არ არსებობს, შეშლილო! ... ან მე, ყოველდღე აქ რომ ვარ, ნეტავ რას ვეძებ? ... ზოგჯერ მაღიზიანებს ეს ხალხი, ქუდზე მიბნეული შავი ლენტით და შავი ხელთათმანებით... არადა, მეც ალბათ ისეთივე ვჩანვარ, როგორიც ყველა დანარჩენი, გაფითრებული და ტირილისგან თვალებდასივებული... ო, მგონი, ვიცი, რატომ არის ასე... არ მსიამოვნებს სხვების ტკივილის ცქერა, აქაც იგივე მემართება, ნატიფი ნივთის ხილვისას ან წარმტაცი სანახაობის ყურებისას რომ მემართებოდა ხოლმე. ვერ ვიტანდი აღფრთოვანებულ გამომეტყველებას სხვების სახეებზე, რადგან მხოლოდ ჩემი თავი მეგონა ჭეშმარიტად ამაღლებულთან წილნაყარი... ეჭვის თვალით ვუცქერდი ირგვლივ მყოფთ, რომელთაც ისეთსავე შინაგან ძრწოლას ვატყობდი, თავად რომ განვიცდიდი... ჩემი გულის სიღრმეში რაღაცას არ სურდა ერწმუნა, რომ საფლავებს შორის მოხეტიალე ეს ხალხი ჩემსავით გამოუთქმელ, უსასრულო ტკივილს გრძნობს... ღმერთო, რა საშინელებაა! თავიდან ყველა ერთსა და იმავეს განიცდის, მერე დღეები დღეებს მისდევს... ჩნდება ახალი ფიქრები, ახალი იმედები... ბოლოს კი თვალთმაქცურად, შემპარავად მოვა გაზაფხული და სახეში მოგვახლის თავის განუმეორებელ სურნელს... ნიავი ქრის, ყვავილები არომატს აფრქვევენ, ქალები კისკისებენ, ჩვენ კი ისევ გაბითურებული ვართ, მოტყუებულნი დიდსა და უსასრულო ტკივილში...

დედამიწის ერთი ციცქნა ნაგლეჯისგან, რომლის ქვეშაც ის განისვენებს, რამდენიმე ნაბიჯში ვდგავარ... როცა საფლავის ქვა მზად იქნება, შევძლებ, ცივ საფეხურებს დავეყრდნო, თავი დავხარო, ჩავიმუხლო; მიწაზე ამას ვერ ვბედავ. მზარავს ფიქრი, რომ ჩემი სიმძიმე მიწის ბელტებს აამოძრავებს, რომ გავიგონებ, როგორ ეხლებიან ისინი კუბოს... მაგრამ ზოგჯერ მაინც მეუფლება დაუოკებელი სურვილი, პირქვე დავემხო და ხელებით ვფხოჭნო მიწა... ჩემს გლოვაში არაფერია დარბაისლური... გაავებული ვარ, კბილებს ვაღრჭიალებ, მეზიზღება ყველა და ყველაფერი... ყველაზე მეტად კი ისინი, ვინც ჩემსავით გლოვობს... ეს კაცები, ქალები, ბავშვები, რომელთა შორისაც გავლა მიხდება... მძულს ისინი და მინდა, გავყარო აქედან... განსაკუთრებით მწარეა, აუტანლად მწარეა ჩემთვის იმის გაფიქრება, რომ გუშინ ვიღაც უკანასკნელად მოვიდა აქ. ამოწურა თავისი ტკივილი... თანდათან გრძნობდა, როგორ უნელდებოდა სევდა... დღითი დღე, აქედან წასული, სულ უფრო მეტ შვებას გრძნობდა. ერთ მშვენიერ დილას კი, ახალგაღვიძებული, გაღიმებასაც შეძლებს... როგორ მძულს ისინი, ვისაც ისევ შეუძლია ღიმილი... თუმცა, ერთ დილას მეც გავიღიმებ! ... მეც დავივიწყებ! ... დღეს ჩემში იღვიძებს სიჭაბუკისდროინდელი მოგონება... უტკბესი, უსაყვარლესი არსების გვერდით როგორ მივაბიჯებ ტყეში, რა უსასრულოდ ბედნიერი შემეძლო ვყოფილიყავი... ვიყავი კიდეც. არის წუთები, ყველაფერს რომ შთანთქავენ, წარსულსაც, მომავალსაც; წუთები, თვითონ რომ ქცეულან უსასრულობად. მაგრამ არასოდეს ვეკუთვნოდი იმათ რიცხვს, ვინც მშვიდად მიაბიჯებს სოფლის შარაგზაზე, დროგამოშვებით მინდორში გადავა ან ტყეს სიღრმეში შეუყვება და მწვანე ბალახში წამოწვება, დილის სიმშვენიერით დამტკბარი. მე ხეებზე ვძვრებოდი, რათა იქითკენ გამეხედა, სადაც შარა ნაცრისფერ შორეთში იკარგება და გაზაფხულიც გახუნებას იწყებს... აქ... აქ, ამ ოთახში, ფანჯარასთან არ იყო, ჩემი ცოლი ალერსიანად რომ მიკოცნიდა ლოყებს, მე კი ტანში უცებ ყინულივით დამიარა რაღაცამ?.. წუთები, საათები, დღეები, წლები ხელიდან გვეცლებოდა, ჩვენი დრო იწურებოდა... ორივე დავბერდით, დამთავრდა, დამთავრდა! ... ასე წავბილწე ჩემი სიყვარული, რადგან ვიფიქრე, რომ უნდა ჩამქრალიყო... ახლა კი ჩემი ტკივილიც წავბილწე იმაზე ფიქრით, რომ ოდესღაც ისევ გამეღიმება! ...

ვინ არის ის ქერათმიანი კაცი, თვალებში ტკივილი რომ ჩასდგომია? ვის დასტირის? სამარე, რომელთანაც ყოველ ცისმარე დღეს მოდის, სულ რამდენიმე ნაბიჯითაა დაშორებული ჩემი მეუღლის საფლავს... ამ კაცმა ჩემი ყურადღება იმით მიიქცია, რომ მის მიმართ არ გამჩენია ისეთი სიძულვილი, დანარჩენებისადმი რომ ვგრძნობ. ის ჩემზე ადრე მოდის და ჩემზე დიდხანს რჩება... იქნებ არც არაფერი ყოფილიყო, ერთხელ ჩემკენ მომართული თანაგრძნობის მზერა რომ არ დამეჭირა, ისეთი ღრმა თანაგრძნობისა, რომ დამზაფრა. თვალი მტკიცედ გავუსწორე; მან კი ნელა შემომაქცია ზურგი და აუჩქარებელი ნაბიჯით გაუყვა სასაფლაოს გალავანს... მგონი, უნდა ვიცნობდე კიდეც... ალბათ უწინ თუ ვიცნობდი... მაგრამ საიდან? ... სადმე მოგზაურობისას ხომ არ გადავყრივართ ერთმანეთს? ... ან თეატრში ხომ არ მინახავს? ... თუ მხოლოდ ქუჩაში მომიკრავს თვალი? ... ეტყობა, ხვდება ჩემს უბედურებას და, შესაძლოა, თვითონაც რაიმე მსგავსი დაატყდა თავს; მხოლოდ ასე თუ ახსნი მზერას, რომელსაც ვერასოდეს დავივიწყებ... ის ლამაზია და ახალგაზრდა.

– ახლა... ახლა ისევ აქ ვარ, ჩემს საწერ მაგიდასთან, და წინ დამჭკნარი ყვავილებით მორთული პორტრეტი მიდევს. ეს ჩემი ცოლი იყო, ჩემი ყველაფერი, ჩემი ბედნიერება, ჩემი სამყარო... ნელ-ნელა გონს მოვდივარ. ისეთი დღეები, მე რომ გამოვცადე, ადამიანს საღად აზროვნების ყოველგვარ უნარს უკარგავს... დღეისთვის დიდი რამ მაქვს ჩაფიქრებული... პირველად ამ ბოლო ერთი თვის მანძილზე წიგნის კარადის გამოღება გადავწყვიტე, ვაპირებ კითხვას, თვალიერებას, ფიქრს...

არაფერი გამომივიდა. ვიგრძენი, ისევ იქ უნდა წავსულიყავი... გვიანი საღამო იყო... სასაფლაო ცარიელი დამხვდა. ახლომახლო სულიერის ჭაჭანება არ იყო... პირველად დღეს დავიხარე და ვაკოცე მიწას, რომლის ქვეშაც ის განისვენებს. მერე კი ვიტირე, ჰო, ვიტირე... გარშემო სრული სიჩუმე იდგა... ჰაერი ცივი იყო, ნიავიც არ იძვროდა. წამოვდექი და საფლავების რიგს გავყევი, სასაფლაოს ჭიშკრისკენ. იქაურობა უფრო გაუკაცრიელდა; მთვარის შუქზე ჯვრები და ქანდაკებები ისე მკაფიოდ მოჩანდა, უეჭველად დავინახავდი, ჩემ გარდა იქ ვინმე კიდევ რომ ყოფილიყო. დავინახე კიდეც გასასვლელისკენ მიმავალი ერთი ქალი მსუბუქი შავი პირბადითა და ცხვირსახოცით... ამ ქალებს მაშინვე ვცნობ. ქალაქისკენ მიმავალი განიერი ქუჩა მთვარის შუქზე თეთრად ანათებდა. მკაფიოდ მესმოდა საკუთარი ნაბიჯების ხმა; უკან არავინ მომყვებოდა; კარგა ხანს მარტო ვიყავი ქუჩაში, სანამ გარეუბნის პირველი სახლები და დუქნები გამოჩნდებოდა. იქ კი ერთბაშად მომესმა საუბარიც, ნაბიჯების ხმაც და სხვა ათასგვარი ხმაურიც. ეს ხმაური მესიამოვნა და ახლა, საღამოს, გარეუბნიდან შინ დაბრუნებულს, უცნაური, დიდი ხნის მივიწყებული მოთხოვნილება დამეუფლა, ფანჯარა გამომეღო და კვლავ მიმეგდო ყური ადამიანთა ხმებისთვის, ქუჩის არეული ხმაურისთვის. მაგრამ ამასობაში გვარიანად ჩამოღამდა კიდეც და ქვევით, ალბათ უკვე სიჩუმე იქნება... თანაც, ამ სტრიქონების წერაში თითებიც გამეყინა, რადგან სიცივე სულ უფრო მეტად იგრძნობა; სანათის ალიც ბჟუტავს, თუმცა ჰაერი არ იძვრის...

ზედ სასაფლაოს გალავანთან ვიდექი, მაღალი ალვის ხე მისი მზერისგან მიფარავდა. დილაადრიან მოვედი – ყველაზე ადრე. მესაფლავის ქოხში ჯერ ისევ ბჟუტავდა სინათლე. მალე სხვებიც გამოჩნდნენ, უმეტესწილად – ქალები... ბოლოს ისიც მოვიდა... მშვიდი ნაბიჯით მიუახლოვდა იმ ადგილს, სადაც ჩვეულებრივ დგას ხოლმე... ისევ ის დიდრონი, ტკივილით სავსე თვალები... მუხლი მოიდრიკა... უკეთ რომ დამენახა, მზერა დავძაბე... ჩემი მეუღლის საფლავთან დაჩოქილიყო... ვიდექი სულგანაბული, ალვის ტოტებში თითებგაყრილი. ასე გაგრძელდა რამდენიმე წუთს... ის მუხლებზე იდგა, მაგრამ არ ლოცულობდა... არც ტიროდა... აი, წამოდგა... და, როგორც საერთოდ სჩვევია, გაიარ-გამოიარა. ცოტა ხანში ისევ მომიახლოვდა... ამასობაში მეუღლის სამარესთან უფრო ახლოს მივედი და მეზობელი საფლავის მოაჯირზე ჩამოყრდნობილი ვიდექი... მან ჩამიარა, აუღელვებლად შემომხედა... მინდოდა დამეძახა, არ დავუძახე... ვხედავდი, როგორ უახლოვდებოდა სასაფლაოს ჭიშკარს და ადგილიდან მაინც არ ვიძვროდი... არ ვიცი, რას ვგრძნობდი... არც ის ვიცი, ახლა რას ვგრძნობ... მაგრამ დადგება დღე, ხვალინდელი დღე... ჰო, ხვალინდელი დღე, როცა მას ისევ შევხვდები, დაველაპარაკები და ყველაფერს, ყველაფერს გავიგებ...

რა ღამეა! ძილი არა და არ მეკარება! ... ჯერ თორმეტიც არ იქნება... მე კი ახლა იქ ყოფნა მინდა... რას ვაკეთებ აქ, ამ ჩემს ბინაში... კიდევ რამდენიმე საათიც და, ეს სიგიჟე გაივლის... ყველაფერი გაირკვევა... რა გამაძლებინებს! ... თუმცა რაღა დარჩა, სულ რაღაც რამდენიმე საათი...

დიახ, დიახ! ჩემი ცოლის საფლავზე! ისევ იქ ვნახე დაჩოქილი; სულ ათიოდე ნაბიჯის მოშორებით ვიდექი... რატომ მაშინვე არ მივვარდი? ან რატომ ადგომა და რამდენიმე ნაბიჯის გადადგმა არ ვაცადე. როგორ? განა უფლება არა მაქვს ვკითხო, ვინ ბრძანდებით-მეთქი? ... ვის შემიძლია ვკითხო, თუ არა თვითონ მას? ... მაგრამ ჭიშკრისკენ მიმავალს ჩემი ნაბიჯების ხმა მოესმა... და, ნამდვილად არ ვცდები, ფეხს აუჩქარა... მე ავედევნე... მან კი ეს შენიშნა... ჭიშკარს რომ გასცდა, რამდენიმე წამით, ცხადია, თვალს მიეფარა... მე გავეკიდე... ისღა დავინახე, როგორ ჩაიქროლა ეტლმა... სხვა ეტლი ახლომახლო არსად ჩანდა... ეტლს ფეხით გავეკიდე... რას დავეწეოდი! ... რამდენიმე წუთს კიდევ ვხედავდი, რადგან ქუჩა გრძელი და სწორია – ბოლოს, როგორც იქნა, თვალს მიეფარა... მე კი ვიდექი შუა ქუჩაში... ზუსტად ისე, ახლა ჩემს ჩანაწერებს რომ ვუზივარ... სიგიჟის ზღვარზე მისული... ვინ არის, ჩემი მეუღლის საფლავზე დაჩოქებას რომ ბედავს? ... რა იყო მისთვის? ... როგორღა გავიგო? ... სადღა ვიპოვო ის კაცი? ... უცებ მთელი წარსული აირ-დაირია... ნუთუ ასეთი უგუნური ვიყავი? ... ნუთუ არ ვუყვარდი? ... განა ის არ იყო, ჩემს სავარძელს ზურგიდან რომ მოუახლოვდებოდა, ტუჩებს თავზე მომადებდა და ხელებს კისერზე შემომხვევდა? ... განა ბედნიერები არ ვიყავით? ... მაშ, ეს ვინღაა, ეს ქერათმიანი, ლამაზი ახალგაზრდა? ... მისი სახე ასე რატომ მეცნობა? ... ახლა მეჩვენება, თითქოს არაერთხელ შეგვხვედრია თეატრში თუ კონცერტზე მისულებს და თითქოს ჩემს ცოლს თვალს არ აშორებდა. იქნებ სწორედ ის იყო, ერთხელ, ეტლით სეირნობისას, თვალი რომ გამოგვაყოლა? ... ვინ არის? ვინ? ვინ? იქნებ თაყვანისმცემელია, რომელსაც ჩემი მეუღლე არც კი იცნობდა... რომელიც ერთი შეხედვის ღირსადაც არ ჩაუდგია... მაშინ მეც ხომ უნდა ვიცნობდე... სადმე, რომელიმე საზოგადოებაში ხომ მაინც უნდა ეცადა ჩვენთან მოახლოება... არა... იქნებ ჩემთან შეხვედრას ერიდებოდა... ჩემს ცოლს იცნობდა, მე კი – არა... იქნებ ქუჩაში აედევნა? ... გამოლაპარაკებაც გაბედა... არა! მაშინ ხომ ამას მე მიამბობდა! ... მიამბობდა! ... და თუ ის კაცი უყვარდა? ... არა, მას ხომ მე ვუყვარდი... მე? ... საიდან ვიცი? რაკი მეუბნებოდა? ... განა ყველა ამასვე არ ამბობს, თანაც მოღალატენი უფრო ხშირად, ვიდრე ერთგულნი? ... ო, ვიპოვი მას... ვიპოვი... და ვკითხავ... ის კი... თუნდაც მართლა ჰყვარებოდა ჩემს ცოლს, რას მიპასუხებს? ... მის საფლავზე იმიტომ მოვედი, რომ მიყვარდა... მან კი არაფერი იცოდაო... როგორ დავტყუო სიმართლე? ... ჰო, როგორ... რა ვქნა? ... ვიცოცხლო? ... ასე ვიცოცხლო? ...

სამი დღე გავიდა, რაც უკანასკნელად ვნახე. მთელი ეს დრო იქ გავატარე, ის კი არ გამოჩენილა. არც მესაფლავეებმა იციან, ვინ არის... ამ დღეებში სულ ქუჩა-ქუჩა დავივლი მთელ ქალაქს, პოვნით კი მაინც ვიპოვი... სადმე ხომ არ გაემგზავრა? ... ადრე თუ გვიან ხომ დაბრუნდება? ... და თუ ცოცხალი აღარ არის?... თუ უიმისოდ სიცოცხლე არ შეუძლია? ... ო, ეს უკვე სასაცილოა! კიდევ ერთი კაცი, უიმისოდ სიცოცხლე რომ არ შეუძლია... ო, რა სიამოვნებით ვიტყოდი ახლა: ღრმად პატივცემულო! დიდად ნუ მოიკლავთ დარდით თავს. მას ხომ, ბოლოს და ბოლოს, მეც ვუყვარდი... ჰო, ჩემზე უნდა ვაეჭვიანო... სურათი მაგიდიდან მოვისროლე, იქ აგდია, შუა ოთახში... იქვე, შუა ოთახში, მისი წერილებია მიმოფანტული, წერილები, კარადებსა და უჯრებში რომ ინახავდა... ყველაფერი ამოვაქოთე და გავჩხრიკე... მერედა რას მივაგენი? ... ჩემს წერილებს, ჩემ ნაჩუქარ ყვავილებს, ლენტებს, ბაფთებს... რომელიმე ყვავილი იქნებ მისი ნაჩუქარიც იყოს... ყვავილით როგორ გინდა დაადგინო? ... ან კი რას ვეძებდი? ... რომელი ქალი შეინახავს ისეთ რამეს, რამაც შეიძლება გასცეს? ... საგულდაგულოდ გავჩხრიკე მისი კაბებიც, ჯერაც კარადაში რომ კიდია... პატარა წერილი, ქაღალდის ნაგლეჯი, ხელში შეუმჩნევლად რომ ჩაგიდებენ, სულ იოლად შეიძლება დაგავიწყდეს... არა, მას არ დავიწყებია...

სასაფლაოზე აღარ ვყოფილვარ. საფლავის დანახვაზე ფიქრიც კი მზარავს... ზოგჯერ დგება წუთები, როცა თითქოს ოდნავ ვმშვიდდები... მას შემდეგ, რაც პირველ დღეებში გაგიჟებას გადავრჩი, ისღა დამრჩენია, შევეგუო, რომ სიმართლეს ვეღარასოდეს შევიტყობ... როგორ მშურს იმ მოტყუებულის, კარგად რომ უწყის თავისი უბედურების ამბავი! მშურს იმათიც, ვისაც ეჭვი ღრღნის და შეუძლია იფხიზლოს, უთვალთვალოს, ელოდოს იმ სანეტარო წამს, როცა მოღალატე, მზერით თუ სიტყვით, თავს გასცემს... მე კი სამუდამოდ განწირული ვარ; საფლავი ვერაფერს მიპასუხებს... და ზოგჯერ, როცა ღამით უნუგეშო სიზმრებისგან გამოვერკვევი, მაწვალებს ფიქრი, რომ, შესაძლოა, უდანაშაულო ადამიანის ხსოვნას შეურაცხვყოფ... როგორ მსურს, ისევ მიყვარდეს... მიყვარდეს ქალი, რომელმაც ბედნიერება მაჩუქა... როგორ მსურს შემეძლოს, შევიძულო ის უბედური, ვინც მიღალატა და შემომაფურთხა... საწერ მაგიდაზე უწინდებურად მიდგას მისი სურათი, იატაკიდან ავიღე და ძველ ადგილს დავუბრუნე. ნეტავ შემეძლოს ვილოცო შენზე, პირქვე დავემხო შენი სურათის, როგორც წმინდანის ხატის წინაშე და თაყვანი გცე, ვიტირო! ნეტავ შემეძლოს დაგამცირო, ფეხქვეშ გავთელო ეს შენი გამოსახულება! ...

საღამოები, ღამეები ვზივარ ასე, მიშტერებული უთქმელ, მოღიმარ, იდუმალებით სავსე თვალებს.

1889წ.

მთარგმნელი: დავით კაკაბაძე

Saturday, April 12, 2014

ელ-წიგნი: დანტე ალიგიერი - ღვთაებრივი კომედია

უსიერ ტევრში, ამ ცხოვრების ნახევარგზაზე
ანაზდეულად გამოვფხიზლდი გზადაკარგული.
ენა ვერ იტყვის, თუ რამდენად იყო ტყე
უკაცრიელი, უდაბური და გაუვალი.
თვით მოგონებაც წამიერი ერთხელ ხილულის
საშინელია ამჟამადაც და შემზარავი.

თარგმნა - კონსტანტინე გამსახურდიამ